Coğrafi işaretli ürün · Elazığ
Elazığ’da yetiştirilen yuvarlak ve olgunlukta bordo renkli vişnedir. Etli, çok sulu, lifli ve mayhoş meyvesi kendi tohumundan veya köklü çelikten yetiştirilir.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Elazığ Vişnesi nedir?
Elazığ Vişnesi, coğrafi sınırda yetişen ve Latince tür adı Prunus cerasus L. olan vişnedir. Elazığ Vişnesi yuvarlak, pülpu etli ve olgunlaştıktan sonra rengi bordodur.
Ayırt edici özellikleri
Meyve özellikleri
Meyve orta yumuşaklıkta, çok sulu, mayhoş ve liflidir. Ortalama ağırlık saplı meyvede 4,50–6 g, sapsız meyvede 4,48–5,58 g’dır.
Çoğaltım özellikleri
Elazığ Vişnesi, bir anaca gerek duymadan kendi tohumundan veya köklü çeliklerle yetiştirilir.
Elazığ Vişnesi Nasıl Yetiştirilir?
Üretim yeri ve çevresi
Bahçe Tesisi, Dikim, Toprak İşleme ve Gübreleme Elazığ Vişnesi bahçelerinde özellikle ilk kuruluş devresinde dekara 2–3 ton yanmış çiftlik gübresi verilir ve bu uygulama, ağaçların gelişimi bakımından önemli olduğundan, 3 yılda bir tekrarlanır. Dikimi izleyen ilk yıllarda, yani ağaçların teşekkülü sırasında çok kuvvetli gübre verilmesi, ağacın kuvvetli vejetatif gelişme göstererek meyve teşekkülünü geciktirmesine neden olacağı için sakıncalıdır.
Ancak verime yatmış ağaçlara; yukarıda belirtilen çiftlik gübresi uygulamasına ilaveten, toprak ve yaprak analizi sonuçlarının gerektirdiği ölçüde, her yıl inorganik gübre verilir. Sonbahar döneminde pulluk ile derin toprak işleme yapılarak, kış yağışlarının yüzeyden akışı önlenerek toprakta suyun depo edilmesi sağlanır. Toprak analizi sonucu eksik görülen eksiklikler gübre ile toprağa karıştırılır.
İlkbahar döneminde toprak işleme; bahçe ilk tesis zamanı pullukla taban tabakası düzenlemesi ve toprak işlemesi yapılarak toprak vişne yetiştiriciliği için hazır hale getirilir.
Üretim yeri ve çevresi · 2
Meyve bahçesinde hasattan sonra tarlada pulluğa ihtiyaç kalmadan, pulluk alt tabakasını kıran ve pulluk işlemesinin yapılamadığı kurak yaz aylarında az kesekli toprak işlemesi, yabancı ot kontrolü ve toprak havalandırılması için çizellerden faydalanılır ayrıca kültüvatör ve tırmık ile toprağın havalanması, yabancı otlarla mücadele ve gecikmiş gübre uygulamaları için yapılır. Elazığ Vişne ağacı; bir anaca ihtiyaç duymadan kendi tohumundan ve köklü çelik ile yetiştirilir.
Dikim aralığı genel olarak 4 x 4 veya 3 x 4 m’dir.
Budama özellikleri
Vişne ağaçları, yıllık gelişimini tamamladıktan sonra kökleriyle besin maddesi alımını durdurduğu uyku dönemindeyken, sonbahar aylarında o yılki performansına göre kış budaması yapılır. Ağaçlar, genellikle modifiye lider (değişik doruk dallı sistem) şeklinde taçlandırılır ve ömrü boyunca hafif budama ister.
Sulama işlemi
En fazla su ihtiyacı çiçeklenme başlangıcı ve öncesi olan Nisan ayı ile sürgün gelişimini ve meyve tutma dönemi olan mayıs ve haziran aylarında genelde salma sulama ve damla sulama ile yapılır. Zararlılarına Karşı İlaçlı Mücadele Zirai mücadele, budamadan sonra gözler uyanmadan önce yapılır. Mücadele ilk ilaçlama çiçekler tek tük açtığı zaman başlar. İkinci ilaçlama ise çiçeklerin tümü açtığında yapılır.
Genellikle monilya zararlısına karşı etken maddesi, formülasyonu ve kullanma oranı olan zirai ilaçlardan biri kullanılır. Kimyasal mücadeleye gerek görülürse, meyvelere ben düştüğü dönem ilaçlamaya başlanır. Hasat Elazığ Vişnesinin hasadı, haziran ayı sonlarında ve temmuz ayında bir defada yapılır. Hasat, genellikle el ile yapılır ve vişneler, sapları ile birlikte toplanırlar. Toplama sırasında meyve dallarının kırılmamasına özen gösterilir. Ağaç başına verim 25 kg kadardır.
Muhafaza koşulları
Ambalaj ve Depolama Hasat edilen Elazığ Vişnesi, ezilmemesi için genellikle 2–5 kg’lık karton kutularda muhafaza edilerek piyasa satışı yapılır. Soğuk hava deposuna gidecek olan ise 2–5 kg’lık temiz tahta ve plastik kasalarda -1 °C’de %85–90 nemde 2 ila 3 hafta muhafaza edilir.
Üretim yeri ve coğrafi bağ
Elazığ, denizden 1067 m yükseklikte bulunması, dağlarla çevrili bir bölgede yer alması ve dağların arasından, dar ve uzun vadiler oluşturarak akan ve daha sonra Fırat nehriyle birleşen dere ve çayların yarattığı mikro klima ve ildeki barajların etkisiyle iklimin yumuşaması ekolojik istekleri bakımından Elazığ Vişnesinin coğrafi sınıra adapte olmasını sağlamıştır.
Ayrıca yöre iklimi, konumu ve çevresel faktörler nedeniyle Elazığ Vişnesinin çiçeklenme üzerine olumlu etkisiyle döllenmeyi sağlar ve mantari hastalıklara engel olur. Elazığ Vişnesinin hasadı, iklim koşullarına bağlı olarak haziran ayı sonu – temmuz ayında bir defada yapılır. Elazığ Vişnesinin geçmişi eskiye dayanır. Bu sebeplerle coğrafi sınır ile ün bağı bulunur.
Nasıl sunulur ve kullanılır?
Elazığ Vişnesi; sofralık olarak tüketildiği gibi, dondurma, meyveli yoğurt, meyve suyu ve reçel üretiminde de kullanılır.
Kökeni ve üretim geleneği
Coğrafi sınırın ekonomisinde önemli bir yere sahiptir. Bu sebeplerle Elazığ Vişnesinin tüm üretim aşamaları, belirtilen coğrafi sınırda gerçekleştirilmelidir.
Tescil ve Denetim Bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
1273 tescil numaralı Elazığ Vişnesi mahreç işareti olarak 8 Aralık 2022 tarihinde tescil edilmiştir. Elazığ Vişnesi ibaresi ve mahreç işareti amblemi, ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde yer alır. Ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde kullanılamadığında, Elazığ Vişnesi ibaresi ve mahreç işareti amblemi, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Sicildeki denetim düzeni
Denetimler; Elazığ İl Tarım ve Orman Müdürlüğünün koordinasyonunda; Elazığ İl Tarım ve Orman Müdürlüğü, Elazığ Ticaret ve Sanayi Odasının katılımıyla konuda uzman en az 3 kişiden oluşan denetim mercii tarafından, düzenli olarak yılda en az bir kere, ayrıca şikâyet üzerine veya gerekli görülen hallerde her zaman yapılır.
Denetim mercii; üretimde kullanılan vişne çeşidinin uygunluğunu; özellikle bahçe tesisi, dikim, kültürel işlemler, hasat ve depolama koşulları bakımından üretim metoduna uygunluğu ve Elazığ Vişnesi ibaresi ile mahreç işareti ambleminin kullanımının uygunluğunu denetler. Denetim mercii, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
