Coğrafi işaretli ürün · Elazığ
Elazığ’da yetiştirilir. Otsu aroması, dengeli burukluğu ve ağızda bıraktığı hafif yanık tatla tanınır; şıralık ve şaraplık olarak değerlendirilir.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Elazığ Boğazkere Üzümü nedir?
Elazığ Boğazkere Üzümü, otsu aroması, dengeli burukluğu ve ağızda bıraktığı hafif yanık tatla tanımlanan üzümdür. Adı, yenildiğinde boğazda oluşan yanma-ekşime tadıyla ilişkilendirilir.
Ayırt edici özellikleri
Sicil, omcanın yaz kuraklığı ve kış donlarından zarar görmemesini haricen mukavim ve orta kuvvetteki anaç yapısıyla ilişkilendirir.
Yenildiğinde ağızda hafif yanık bir tat bırakır.
Tat ve bileşim
Elazığ’da yetişen Boğazkere otsu aromalı ve dengeli burukluktadır. Kabuklarındaki tanen oranı yüksektir; bu nitelik şarap üretimindeki kullanımını belirler.
Tane ve salkım
Taneler orta büyüklükte, yumurtamsı-yuvarlakça, siyah veya koyu kırmızımsıdır. Kabuğu ince, meyvesi çok sulu ve çekirdek sayısı iki ila üçtür. Salkım ağırlığı kuru arazide 200–450 g, sulu arazide 400–1200 g’dır. Salkımda 106–300 tane bulunur.
Tablo-1: Elazığ İli İklim Verileri (Ölçüm Periyodu: 1938–2016)
Elazığ İli İklim Verileri (Ölçüm Periyodu: 1938–2016) sicil belgesindeki verileri gösterir.
Tabloyu görüntüle · 8 kayıt
Elazığ İli İklim Verileri (Ölçüm Periyodu: 1938–2016) sicil belgesindeki verileri gösterir.
Tabloyu küçük ekranda yatay kaydırarak inceleyebilirsiniz.
| Özellik | Değer |
|---|---|
| Ortalama Sıcaklık (°C) | 13,1 |
| Ortalama En Yüksek Sıcaklık (°C) | 18,9 |
| Ortalama En Düşük Sıcaklık (°C) | 7,5 |
| Ortalama Güneşlenme Süresi (Saat/Gün) | 6,8 |
| Yıllık Ortalama Yağışlı Gün Sayısı | 95,3 |
| Yıllık Yağış Miktarı Ortalaması (mm) | 409,5 |
| Yaşanmış En Yüksek Sıcaklık (°C) | 42,2 (30.07.2000) |
| Yaşanmış En Düşük Sıcaklık (°C) | -22,6 (20.01.1972) |
Tablo-2: Elazığ Boğazkere Üzümü Fiziksel Özellikleri
Elazığ Boğazkere Üzümü Fiziksel Özellikleri sicil belgesindeki verileri gösterir.
Tablo-3: Elazığ Boğazkere Üzümünün Bazı Kimyasal ve Fiziksel Özellikleri
Tablo sicilin üçüncü sayfasındadır; Brix satırı dördüncü sayfada devam eder. Değerler sicildeki sütun adlarıyla aktarılmıştır.
Tabloyu görüntüle · 6 kayıt
Tablo sicilin üçüncü sayfasındadır; Brix satırı dördüncü sayfada devam eder. Değerler sicildeki sütun adlarıyla aktarılmıştır.
Tabloyu küçük ekranda yatay kaydırarak inceleyebilirsiniz.
| Özellik | Suyunda | Tanede |
|---|---|---|
| Asitliği (% Tartarik Asit Hesabıyla) | 0,5-0,6 | 3,19-3,75 |
| Refraksiyon İndisi | – | 1,371 |
| Kuru Madde Oranı (Kurutma Dolabı Usulü) | %16,5-25 | %16,5-23 |
| Kül (%) | 0,30-0,90 | 0,30-0,50 |
| %10’luk HCl’de Çözünmeyen Kül (%) | 0,01-0,20 | 0,20-0,50 |
| Brix Değeri | %20-25 | – |
Elazığ Boğazkere Üzümü Nasıl Yetiştirilir?
Toprak İşleme ve Gübreleme
Sonbahar döneminde yapılan toprak işleme ile kış yağışlarının yüzeyden akışını önleyerek toprakta suyun depo edilmesi sağlanır. Toprak analizi sonucu görülen eksiklikler, gübre ile toprağa karıştırılır. İlkbahar dönemi toprak işleme ise toprağın havalanması, yabancı otlarla mücadele ve gecikmiş gübre uygulamaları için yapılır. Bu dönemde gübreleme yüzeyden çok asma kök bölgesine uygulanır. Ayrıca kış sonrası bağ yüzeyi düzeltilerek sezona hazırlanır.
Yaz döneminde ise toprak neminin korunması, uygulanan mineral gübrelerin etkinliklerinin arttırılması, toprak yüzeyinde meydana gelen çatlak ve yarıkların oluşmasının engellenmesi, eğer oluşmuş ise kapatılması, yabancı otların oluşmasının engellenmesi faaliyetleri yerine getirilir.
Kültürel işlemler
Asma yıllık gelişimini tamamladıktan sonra kökleriyle besin maddesi alımının durduğu uyku dönemindeyken, asmanın o yılki performansına göre kış budaması yapılır. Asmaların uyanıp geliştiği, yapraklı dönemlerinde; sürgünler dipten kesilerek, kısaltılması için yapılan yeşil aksam veya yaz budaması yapılır. Ayrıca sürgünlerde uç alma, tepe alma ve koltuk alma işlemleri yapılır.
Zararlılara karşı ilaçlı mücadele
Kış ilaçlaması budamadan sonra, gözler uyanmadan önce yapılır. Yaz ilaçlamasında ilk uygulama sürgünler 2–3 cm’ye, ikinci uygulama 8–10 cm’ye ve üçüncü uygulama 25–30 cm’ye ulaştığında yapılır.
Üretim yeri ve coğrafi bağ
Boğazkere üzümü tarımı, üst katmanları geçirgen, kolayca ısınabilen ve besin maddelerince zengin topraklarda yapılmaktadır. Elazığ Boğazkere Üzümünün Özellikleri: Elazığ, toprak yapısı itibari ile denizden 1000 metre yükseklikte, dağlarla çevrili bir bölgede karakteristik özellik gösterir. Dağların arasından, dar ve uzun vadiler oluşturarak akan ve daha sonra Fırat nehriyle birleşen dere ve çayların yarattığı mikro klima sonucu bölgesel iklim yumuşaması, Boğazkere üzümünün yetişmesi için ideal koşullar oluşturmaktadır.
Boğazkere üzümü için en faydalı yağışlar benden önceki (üzümlerin olgunlaşmaya başlama zamanı) haziran yağışları ve hasadı müteakip olan sonbahar yağışlarıdır. Kurak yaz dönemleri içinde, mantar hastalıklarına meydan vermeyecek şekilde yağan yağışlar en uygun yağışlardır. Bu iklim şartları Elazığ Boğazkere Üzümü üretimi için en ideal şartları oluşturmaktadır.
Omcaların su ihtiyacı mayıs başındaki çiçeklenmeden temmuz ortasına kadar devam eder. En fazla su, sürgün ve çiçeklenmenin başladığı mayısta gerekir.
Nasıl sunulur ve kullanılır?
Elazığ Boğazkere Üzümü şıralık ve şaraplık olarak değerlendirilir. Sicil, aromalı tadı ve yüksek tanenli kabuğunun verdiği burukluğu şarap üretimindeki kullanımıyla ilişkilendirir.
Tescil ve Denetim Bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
Elazığ Boğazkere Üzümü, 416 numarasıyla menşe adı olarak 11.02.2019 tarihinde tescil edilmiştir. Elazığ Boğazkere Üzümü ibaresi marka ile birlikte kullanılır.
Sicildeki denetim düzeni
Denetimler Elazığ Tarım ve Orman İl Müdürlüğü koordinatörlüğünde 4 ila 7 kişilik komisyonca yapılır. Sicilde il müdürlüğünden 3, Elazığ Merkez İlçe Üzüm Üreticileri Birliğinden 2, Elazığ Ticaret ve Sanayi Odasından 1, Fırat Üniversitesinden 1 uzman ve 1 ürün yetiştiricisi sayılır. Komisyon üretimin teknik ve coğrafi özelliklere uygunluğunu denetler.
Denetim sırasında prosedüre uymadığı ortaya çıkan kişi ve kurumlar hakkında gerekli yasal işlemin yapılması için ilgili mercilere başvurmaya Elazığ Merkez İlçe Üzüm Üreticileri Birliği ve Tarım ve Orman İl Müdürlüğü görevlidir. Yukarıda bahsedilen komisyon yılda en az 3 kez denetim yapar. Bu denetimler; hasat zamanında, ihracatın yapıldığı ve ürünün yetiştirilip pazarlara sunulduğu Eylül, Ekim aylarında gerçekleşir.
Denetim komisyonu, kamu veya özel kuruluşlarından veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
