Coğrafi işaretli ürün · Edirne
Edirne’de şekerli şurup, yumurta akı ve 39 çeşit baharat ve bileşenle hazırlanır. Baharatların belirgin tadını taşıyan tatlı, Osmanlı Edirne’sinin ikram geleneğiyle ilişkilidir; soğuduktan sonra biçimlendirilip paketlenir.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Deva-i Misk Helvası nedir?
Deva-i Misk Helvası, şeker şerbetine çırpılmış yumurta akı ve baharat karışımı eklenerek hazırlanan Edirne tatlısıdır. Baharatların baskın tadına rağmen tatlıdır. Sicilde Osmanlı Edirne’sinde halka ücretsiz dağıtılan özel bir tatlı olarak anlatılır.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Baharatlı tat
Ürün 39 çeşit baharat ve diğer bileşenleri içeren karışımla hazırlanır. Bu bileşenler helvaya baskın baharat tadı verir; ürün tatlı niteliğini korur.
Bileşim ve ustalık
Karışım %73 şeker, %25 su, %1,5 yumurta akı, %0,4 baharat karışımı ve %0,1 potasyum bitartarattan oluşur. Şerbetin hazırlanması, yumurta akının katılması ve soğutma sırası üretimin temel aşamalarıdır.
Sicildeki üretim anlatımı
Sicildeki karışım oranları
- Şeker: %73
- Su: %25
- Yumurta akı: %1,5
- Baharat ve diğer bileşenlerin karışımı: %0,4
- Potasyum bitartarat: %0,1
Bu oranlar sicildeki üretim karışımını tanımlar; bitmiş ürünün besin analizi olarak değerlendirilmez. Potasyum bitartarat asitlik düzenleyici olarak belirtilir.
Otuz dokuz baharat ve bileşen
- Tarçın
- Karanfil
- Yenibahar
- Zencefil
- Hindistan cevizi
- Karabiber
- Çörek otu
- Karahalile
- Sarıhalile
- Kakule
- Havlıcan
- Mürsafi
- Portakal kabuğu
- Meyan balı
- Polen
- Rezene
- Kebabiye
- Günlük
- Hıyarışember
- Safran
- Kimyon
- Hatmi çiçeği
- Ihlamur
- Zerdeçal
- Karabaş otu
- Kuşburnu
- Isırgan otu
- Üzüm tozu
- Keten tohumu
- Keçiboynuzu tozu
- Böğürtlen
- Kekik
- Biberiye
- Çakışır
- Defne
- Kişniş
- Nane
- Damla sakızı
- Sinameki*
* Sicil 39 baharat ve bileşen arasında sinameki, çakışır ve diğer ortak adları verir; botanik tür, kullanılan kısım ve bileşen bazlı miktarları belirtmez. Aynı belge Bitki Listesi’ne uygunluğu zorunlu tutar. Bakanlığın sinameki yaprak ve meyve bilimsel görüşlerindeki kısım ve koşul ayrımı, ürünün güncel uygunluğunu tek başına kanıtlamaz. Kullanılan türler, bitki kısımları ve güncel kullanım koşulları ayrıca açıklığa kavuşturulmalıdır.
Şerbeti kaynatma ve yumurta akını ekleme
Şeker, su ve potasyum bitartarat karıştırılarak şerbet hazırlanır. Karışım 120 °C’ye ulaşıncaya kadar kaynatılır; ardından çırpılmış yumurta akı eklenir.
Baharatları ekleme, soğutma ve paketleme
Baharat ve diğer bileşenler karışıma eklenir ve helva soğumaya bırakılır. Soğuyan ürün kaşıkla alınarak ters çevrilmiş kaşık biçiminde şekillendirilebilir; doğrudan altı sızdırmaz ambalaja dökülerek de paketlenebilir.
Bitki adı ve uygunluk kapsamı
Sicil, kullanılan baharat ve bitkilerin Tarım ve Orman Bakanlığının Bitki Listesi’ne uygun olmasını şart koşar. Sinameki gibi adlar için bitkinin türü, kullanılan kısmı ve kullanım koşulları belirtilmediğinden, sicil listesinden tek başına koşulsuz uygunluk sonucu çıkarılmaz. Bu ayrıntılar resmî teyit gerektirir.
Yöresiyle bağı nedir?
Geçmişi Osmanlı İmparatorluğuna dayanan ve üretimi ustalık becerisi gerektiren Deva-i Misk Helvasının, Edirne ili ile ün bağı bulunmaktadır. Bu sebeple üretim aşamalarının tamamı Edirne ilinde gerçekleştirilmelidir.
Geçmişi ve yöredeki yeri
Sicilde, bir şekerci ustasının hazırladığı helvanın II. Murat’ın Edirne’ye geldiği gün padişaha sunulduğu ve ürüne ad vermesinin istendiği anlatılır. Deva-i Misk Helvasının Osmanlı dönemine uzanan geçmişi ve üretimdeki ustalık becerisi Edirne ile ün bağının temelidir.
Tescil ve denetim bilgileri
Sicildeki denetim düzeni
Denetim mercii, Edirne Ticaret Borsası koordinatörlüğünde; Edirne Ticaret Borsası, Edirne İl Tarım ve Orman Müdürlüğü ve Edirne Esnaf ve Sanatkârlar Odaları Birliğinde görevli konusunda uzman en az 3 kişiden oluşur. Denetimler 6 ayda bir olmak üzere yılda iki defa gerçekleştirilir. İhtiyaç duyulduğunda veya şikâyet halinde ise her zaman denetim yapılabilir. Denetleme kriterleri:
- Üretimde, üretim metodunda belirtilen 39 çeşit baharat ve bileşenin kullanılması
- Karışım içindeki baharat oranının % 0,4 olması
- Üretimde kullanılan suyun karışımdaki oranının %25’i geçmemesi
Ambalajlamanın soğutma işleminden sonra yapılması
Denetim merci, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir.
Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
643 tescil numaralı Deva-i Misk Helvası mahreç işareti olarak 6 Ocak 2021 tarihinde tescil edilmiştir. Deva-i Misk Helvası ibaresi ve mahreç işareti amblemi, ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde yer alır. Ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde kullanılamadığında, Deva-i Misk Helvası ibaresi ve mahreç işareti amblemi, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
