Coğrafi işaretli ürün · Çankırı
Çankırı’nın Kurşunlu ilçesinde Anadolu melezi arılarla üretilir. Kekik, geven ve yabani korunganın öne çıktığı bitki örtüsünden elde edilir; süzme ve petekli biçimleriyle sunulur.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Kurşunlu Çiçek Balı nedir?
Kurşunlu Çiçek Balı, Çankırı’nın Kurşunlu ilçesinde Anadolu melezi arılarla üretilen, yöredeki doğal bitki örtüsünün nektar ve polen özelliklerini taşıyan çiçek balıdır.
Yörede kekik, geven ve yabani korunga öne çıkar. Çiçeklenmenin kısa dönemde yoğunlaşması, arıların farklı bitkilerden aynı dönemde nektar toplamasını sağlar.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Bitki örtüsü ve polen profili
- Astragalus alt grubunda; iğne geveni, alaca geven, bıyık geveni, ayaş gümüşü, korungamsı geven, sırık otu, Rosaceae alt grubunda; erik, ahlat, kuşburnu, aluç, Onobrychis subs ve Fabaceae grubunda; öküz kuyruğu, yabani korunga, üçgül, kayışkıran, katran yoncası,
- kara yonca, taş yoncası, tilki kuyruğu, domuz ayrığı, akasya, Asteraceae grubunda; kangal, devedikeni, karahindiba, gökbaşı, gelinbaşı, peygamber çiçeği, eşekdikeni, papatya, karakavuk, Vitex agnus castus L. ve Verbenaceae grubunda; hayıtotu, ballıbaba, Thymus ve Lamiaceae grubunda; kekik,
- Zea mays L. ve Poaceae grubunda; mısırotu, Myrtaceae grubunda; elduran çiçeği, Rutaceae grubunda; sedefotu, Lamiaceae grubunda; çakırdikeni.
Primer polen olarak birim miktarda Astraglus grubunda; kangal, devedikeni, karahindiba, gökbaşı, gelinbaşı, peygamber çiçeği, eşekdikeni, papatya, karakavuk % 50 ila % 60 arasında bulunur.
Sekonder polen olarak birim miktarda Rosa alt grubunda; erik, ahlat, kuşburnu, aluç, Onobrychis alt grubunda ve Fabaceae grubunda; öküz kuyruğu, yabani korunga, üçgül, kayışkıran, katran yoncası, kara yonca, taş yoncası, tilki kuyruğu, domuz ayrığı, akasya % 5 ila % 10 oranında bulunur.
Ancak yüzlerce bitki çeşidi barındıran bölge, çiçek florası ve özellikle endemik bitki türü bakımından zengindir.
Kısa zaman diliminde bütün floranın birlikte çiçeklenmesi sonucunda arıların çok sayıda çiçekten aynı anda nektar alabilmesi Kurşunlu Çiçek Balının zengin nektar içeriğine katkı sağlar.
Bölgenin florasında aşağıdaki bitkilere ait nektarlar bulunur.
Bölgede kekik, geven ve yabani korunga bitkisi baskındır.
Yörede çiçeklenme çeşitli ve süresi kısa olduğundan birim bal içinde bulunan nektar çeşidi ve kalitesi çok fazladır.
Kurşunlu Çiçek Balının Bazı Fiziksel ve Kimyasal Özellikleri Kurşunlu Çiçek Balının polen spektrumu dikkate alındığında bölgesel olarak geven yoğunluğu tespit edilmiştir.
Tablo-1: Fiziksel ve kimyasal özellikler
Sicil belgesinin 3. sayfasında yer alan fiziksel ve kimyasal özellikler, özgün satır ve sütun sırası korunarak aşağıda gösterilmiştir.
Tabloyu görüntüle · 7 kayıt
Sicil belgesinin 3. sayfasında yer alan fiziksel ve kimyasal özellikler, özgün satır ve sütun sırası korunarak aşağıda gösterilmiştir.
Tabloyu küçük ekranda yatay kaydırarak inceleyebilirsiniz.
| Özellik | Değer |
|---|---|
| Serbest asitlik (meq/kg) | 25-40 |
| Fruktoz+glukoz (g/100g) | 70-80 |
| Fruktoz/glukoz oranı | 1-1,4 |
| Sakkaroz (g/100g) | 0-2 |
| Nem (%) | 15,80-18 |
| Prolin (mg/kg) | 500-1500 |
| pH | 3-6 |
Çiçek kaynaklı baldır; botanik kaynak ve polen koşulları aşağıdaki ölçütlerde ayrı tanımlanır.
Geven türlerinin polenlerini yoğun içerir; kısa çiçeklenme döneminde arılar farklı çiçeklerden nektar alır. Ürün yalnız geven kaynağına indirgenmez.
Sicil geven yoğunluğunu ve farklı bitkilerden gelen nektar çeşitliliğini belirtir. Tür ve bitki adlarının birlikte verildiği polen anlatımından yalnız gevene ait kesin bir yüzde türetilmez.
Balın botanik kaynağı
Sicilde izin verilen pazara sunum biçimidir; farklı bir botanik kaynak veya ayrı coğrafi ürün değildir.
Nasıl üretilir?
Arıcılık alanı ve koloni yönetimi
Çiçekli bitki örtüsü bulunan Kurşunlu ilçesinde yaklaşık 5000 kovan bulunur. Kurşunlu Çiçek Balı, Kurşunlu İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü Arıcılık Kayıt Sistemine kayıtlı arıcılar tarafından üretilir. Anadolu melezi arılar Kurşunlu’da kışlatılarak sezona yine burada hazırlanır ve üretim bu bölgede yapılır. Kovanlar da arılar gibi Kurşunlu ilçesi sınırları içinde kışlatılır ve kovan temizliği fiziksel olarak (el ile) yapılır.
Arıcılar 10 km’lik uçma alanı içinde kendilerine belirlenmiş bölgelerde kovanlarını kurar. Kurşunlu Çiçek Balı üretiminde Tarım ve Orman Bakanlığının izin verdiği zirai ilaçlardan izin verilen miktarlarda kullanılarak hastalık ve zararlılarla mücadele edilir.
Kışlatma özellikleri
Arılar Kurşunlu’da kışlatılır. Sonbaharda bakımları yapılan arılar kapalı yerde veya üstleri örtülerek kışlatmaya alınır. İlkbahara kadar dokunulmaz. Bakım olarak parazitlere karşı ilaçlama yapılır. Arılar kovandaki peteklerde bırakılan ballarla ilkbahara kadar beslenir. Arılar kışlatma süresince Kurşunlu Çiçek Balı ile beslenir. Besleme ve kış stoku olarak kek veya şurup takviyesi yapılır.
Sağım özellikleri
Kurşunlu’da sağım balın olgunlaşmasına ve iklim şartlarına bağlı olarak ağustos ayının ilk haftasında başlar, eylül ayının ilk haftasına kadar sürer. İklim şartlarından ve gezginci arıcı bulunmamasından dolayı tek sağım yapılır. Kurşunlu Çiçek Balı süzme ve petekli bal olarak üretilir. Sağım işlemi geleneksel usullerle yapılır. Körükler kullanılarak hafif dumanlama yapılır ve çerçeveler ballıklardan alınır. Süzme yapılacak petekler ve petek bal olarak tüketilecek ürünler ayrılır.
Süzmeye ayrılan balların sırları sır bıçağı veya tarağı ile alınıp bal süzme makinelerinde süzdürülür ve 1–2 gün dinlendirilir. Bal süzgecinden bal mumu ve arı parçalarının ayrılması için süzülüp cam kavanozlara doldurulur.
Bakım ve Besleme
İlkbaharda kolonilerde ana arı varlığı kontrolü yapıldıktan sonra fazla çıtalar alınarak daraltma yapılır. Hava şartlarına göre kek şurupla veya fondan şekeri ile besleme yapılır. Parazit ilaçlaması yapılır. Kek; bal ve pudra şekerinden yapılan katı besleyicidir. Şurup ise şeker ve su ile yapılır. Fondan şekeri kıvamlı şekerden yapılır.
Arıların bal üretmeye başladığı, ballık katlarının atıldığı dönemden en az 10 gün önce (15 Mayıs’tan sonra) arıların beslenmesi kesilir. Ağustos sonunda bal hasadı yapıldıktan sonra yavruya teşvik için şurup takviyesi yapılır ve tekrar parazit ilaçlaması yapılır. Son olarak sonbaharda; kovanların bal stoklarının tamamlanması, çıtaların daraltılması, kovanların Varroa’ya karşı ilaçlanması ve izolasyonu yapılarak kovanlar kışa hazır hale getirilir.
Balın Depolanması ve Ambalajlanması
Ağustos ortalarında balların sağılmasından sonra süzülen ballar 0,5 kg, 1 kg ve 2 kg cam kavanozlara doldurulur.
Nasıl muhafaza edilir?
Sicilde süzme balın 15 °C’nin üzerindeki depolarda saklanması belirtilir. Petek ballar ise 10 °C’nin altında, naylon ve kâğıt bal ambalajında, güneş görmeyen serin depolarda muhafaza edilir.
Petek bal olarak tüketilecek ürünler petek güvesine karşı serin ve güneş görmeyen bir yerde muhafaza edilir.
Üretildiği yöreyle bağı nedir?
Kurşunlu ilçesi yüksek rakımlı bozkır bitki örtüsüne sahip bir konumdadır. 1129 metreye varan yüksek rakım ve iklim koşulları nedeniyle çiçeklenme süresi kısadır. Kurşunlu Çiçek Balı, yüksek rakımlı Kurşunlu coğrafyasına uyumlu Anadolu ırkı arılar tarafından yapılır.
Hangi biçimlerde sunulur?
Süzme ve petekli bal olarak üretilir. Süzme bal 0,5 kg, 1 kg ve 2 kg cam kavanozlara doldurulur; petekli balın ambalaj ve muhafaza koşulları ayrıdır.
Yöredeki geçmişi
Çankırı ili Kurşunlu ilçesinde arıcılık çok eski yıllara dayanır.
Yöre halkının geçim kaynaklarından biridir.
Tescil ve denetim
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
1725 tescil numaralı Kurşunlu Çiçek Balı menşe adı olarak 21 Nisan 2025 tarihinde tescil edilmiştir. Kurşunlu Çiçek Balı ibareli sicil belgesinde gösterilen logo ve menşe adı amblemi ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde yer alır. Ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde kullanılamadığında Kurşunlu Çiçek Balı ibareli logo ve menşe adı amblemi işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Sicildeki denetim düzeni
Denetimler; Kurşunlu Belediyesi koordinatörlüğünde ve Kurşunlu Belediyesi, Kurşunlu Kaymakamlığı ve Kurşunlu İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğünden ürün konusunda uzman 3 kişiden oluşan denetim mercii tarafından gerçekleştirilir. Denetimler düzenli olarak yılda bir kez, ihtiyaç duyulduğunda ve şikâyet halinde ise her zaman yapılır. Denetim mercii; Kurşunlu Çiçek Balı üreticilerini kışlatma, sağım, pazarlama ve satış dönemlerini kapsayacak şekilde yılda 2 defa denetler.
Bunun dışında gerekli görüldüğünde veya şikâyet halinde her zaman denetim yapılabilir. Numunelerin analizi için üniversite kontrol laboratuvarları veya denetim mercii tarafından uygun bulunan diğer laboratuvarlardan yararlanılacaktır. Denetimler üretim metodu üzerinden gerçekleştirilecek olup, gerekli görüldüğünde kimyasal ve fiziksel olarak numune analizleri ile şeker kompozisyon analizleri yapılır. Yapılan analizlerin ücreti üreticiden temin edilir.
Denetim mercii, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
