Coğrafi işaretli ürün · Çankırı
Çankırı’nın Yapraklı ilçesinde şekerli karışım, un, ceviz ve çöven suyuyla hazırlanır. Sert yapısı nedeniyle taş helva veya şak şak helva adıyla da bilinir; soğuduktan sonra kırılarak sunulur.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Yapraklı Panayır Helvası nedir?
Yapraklı Panayır Helvası, beyaz şeker, un, glikoz şurubu ve ceviz içi gibi bileşenlerle Yapraklı ilçesinde hazırlanan sert bir helvadır.
Sertliği nedeniyle “taş helva” ve “şak şak helva” adları da kullanılır. Ceviz, helvanın bileşimine katılan malzemeler arasındadır.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Taş helva olarak bilinen sertlik
Helva sert yapısı nedeniyle taş helva veya şak şak helva olarak da adlandırılır.
Cevizli bileşim
Şeker, su, limon tuzu, çöven suyu, buğday unu, glikoz şurubu ve ceviz içiyle hazırlanır.
Sicildeki üretim anlatımı
Üretim ölçeği ve bileşenler
Sicil, listelenen bileşen miktarlarını 54 kg üretim için verir.
- 38 kg beyaz toz şeker
- 30 l su
- 20 g limon tuzu
- 200 ml çöven suyu
- 7 kg buğday unu
- 5 kg ceviz içi
- 2 kg glikoz şurubu*
* Sicil belgesindeki açıklamaya göre çöven suyunun ilave aşaması eksik: Sicil belgesindeki reçete 200 ml çöven suyu içerir. Kaynatma, çırpma, glikoz ekleme ve yoğurma anlatımında çöven suyunun ne zaman eklendiği belirtilmez. Buradaki kaydın tescil ettirenin yahut TÜRKPATENT’in açıklamasıyla netleştirilmesi gerekmektedir.
Şerbeti kaynatma ve ağartma
Şeker ve su bakır kazana alınır. Limon tuzu eklenip ocakta 2–3 dakika karıştırıldıktan sonra kaynamaya bırakılır. Yaklaşık 20–25 dakika sonra 125 °C’ye ulaşan karışım helva çırpma kazanına aktarılır. Kazanın altı yakılır; karışım pişerken çırpılarak ağartılır. Çubukla alınan küçük parçanın pişmesi ve kesilmesi kontrol edilir.
Glikoz şurubunu ekleme
Çırpma kazanında yaklaşık 20–25 dakika pişen karışıma 2 kg glikoz şurubu eklenir. Pişirme 15–20 dakika daha sürdürülür.
Unlu kazan ve cevizle yoğurma
Bakır kazanın içi 10–12 kg un eşit miktarda serpilerek kaplanır. Pişen karışım bir kepçe helva, bir sıra 800 g yarım ceviz olacak şekilde kazana aktarılır. Çok sıcaksa 10–15 dakika ılıması beklenir; ardından elle yoğurularak kazandaki un yavaş yavaş karışıma yedirilir.
Kalıplama, soğutma ve kırma
Macun kıvamına gelen helva, 25 × 40 cm’lik dikdörtgen kalıplara alınır. Kalıplar 200 g unla kaplanır; her birine yaklaşık 4 kg helva konur. Helva soğuduktan sonra kırılarak sunulur.
Un miktarı ve çöven ilavesinin kapsamı
Reçete listesi 7 kg un verir; kazan kaplamasında 10–12 kg, kalıplarda ise 200 g un anlatılır.* Net ürüne geçen miktar ile kaplama miktarı arasındaki ilişki açıklanmadığından toplam un oranı hesaplanmaz. Çöven suyu listede bulunur, ancak eklendiği üretim aşaması belirtilmez.
* Sicil belgesindeki açıklamaya göre reçete ve kaplama ununun net kullanım temeli: Sicilin 2. sayfa görüntüsünde 54 kg üretim reçetesi 7 kg un verir. Kazan kaplamasında 10–12 kg, kalıp kaplamasında 200 g un anlatılır; yoğurmada kazandaki unun karışıma yedirildiği belirtilir. Bu miktarların aynı partiye ait olup olmadığı ve net ürüne geçen kaplama unu açıklanmaz. Belgedeki bu eksiklik veya uyuşmazlığın tescil ettiren ya da TÜRKPATENT tarafından açıklığa kavuşturulması gerekmektedir.
Sicildeki muhafaza anlatımı
Ağzı kapalı kap içinde olmak üzere oda sıcaklığında 20 gün, buzdolabında ise 3 ay raf ömrü vardır.
Yöresiyle bağı nedir?
Yapraklı Panayır Helvasının coğrafi sınırda uzun bir geçmişi vardır. Çankırı ilinin mutfak kültüründe önemli bir yere sahiptir. Bu sebeplerle coğrafi sınır ile ün bağı bulunan Yapraklı Panayır Helvasının üretim aşamalarının tamamı coğrafi sınırda gerçekleşmelidir. Bu sebeple coğrafi sınır ile ün bağı bulunur.
Sicildeki sunum anlatımı
Sertleşen helva soğuduktan sonra kırılarak parçalar hâlinde sunulur. Taş helva ve şak şak helva adları, bu sert yapıyla ilişkilidir.
Geçmişi ve yöredeki yeri
Panayır geleneği
İpek Yolu ticaretinin canlanmasıyla Yapraklı’da kurulan panayırlarda üretilmesi, ürünün Yapraklı Panayır Helvası adıyla ünlenmesini sağlamıştır.
Tescil ve denetim bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
1561 tescil numaralı Yapraklı Panayır Helvası mahreç işareti olarak 29 Mart 2024 tarihinde tescil edilmiştir. Yapraklı Panayır Helvası ibaresi ve mahreç işareti amblemi, ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde yer alır. Ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde kullanılamadığında Yapraklı Panayır Helvası ibaresi ve mahreç işareti amblemi, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Sicildeki denetim düzeni
Denetimler; Yapraklı Belediyesinin koordinatörlüğünde, Yapraklı Belediyesi, Yapraklı İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü ile Çankırı Belediyesinden ürün konusunda uzman birer kişinin katılımıyla 3 kişiden oluşan denetim mercii tarafından yapılır. Denetimler düzenli olarak yılda bir defa, gerekli görülen durumlarda ve şikâyet halinde ise her zaman gerçekleştirilir. Denetime esas kriterlere aşağıda yer verilmektedir. Üretimde kullanılan bileşenlerin uygunluğu. Üretim metoduna uygunluk.
Yapraklı Panayır Helvası ibaresinin ve mahreç işareti ambleminin kullanımının uygunluğu. Denetim mercii, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
Kaynaklardaki tarih farkı
CIA’nın portal kaynaklı künyesinde tescil 29.03.2024, başvuru 22.03.2023 olarak kayıtlıdır. Sicil belgesinin kapağı ve künye sayfası ise tescili 22.03.2024, başvuruyu 29.03.2023 olarak verir.* Bu fark resmî kaynak teyidi gerektirir; portalın güncel içeriği bu incelemede erişim zaman aşımı nedeniyle yeniden doğrulanamamıştır.
* Sicil PDF’sinde tescil tarihi 22.03.2024, başvuru tarihi 29.03.2023 olarak yer alır. CIA’da saklanan portal kaynaklı önceki kayıt ise bu günleri sırasıyla 29.03.2024 ve 22.03.2023 gösterir. Canlı portal yeniden doğrulanamadığından fark güncel portal hatası olarak nitelendirilemez; doğru kayıt kapsamı için resmî açıklama gerekir.
