Coğrafi işaretli ürün · Çankırı
Çankırı’nın Şabanözü ilçesinde kavrulmuş un, koyu şerbet ve cevizle hazırlanır. Tepside soğuyup sertleşmesinden dolayı dondurma helvası adıyla anılır; baklava dilimi biçiminde kesilip yöresel törenlerde ikram edilir.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Şabanözü Dondurma Helvası nedir?
Şabanözü Dondurma Helvası; un, şeker, su, tereyağı, dövülmüş ceviz bileşenleri kullanılarak üretilen helvadır.
Kıvamı sert ve dişle ezilebilecek şekilde olmalıdır.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Sert ve kesilebilir kıvam
Helva sert, ancak dişle ezilebilecek kıvamdadır; soğuyup donduktan sonra baklava dilimi biçiminde kesilir.
Açık sütlü kahverengi görünüm
Kavrulmuş un, şeker şerbeti ve dövülmüş cevizle hazırlanan helva açık sütlü kahverengidir.
Adının kaynağı
Dondurma ismini helvanın donmasından/sertleşmesinden alır.
Nasıl hazırlanır?
Malzemeler ve ölçüler
- 1 kg un
- 4 kg beyaz şeker
- 1,5 l su
- 50–100 g tereyağı
- 250–300 g ceviz içi
Unu kavurma ve cevizli tepsiyi hazırlama
Şabanözü Dondurma Helvası için ilk önce 1 kg un geniş bir tavaya konulur ve kısık ateşte yaklaşık 25–30 dakika unun beyaz rengi gidinceye kadar kavrulur. Karışımın döküleceği sini/tepsinin zemini 50–100 g tereyağı ile tamamen yağlanır. Bu işlem helvanın sini/tepsiye yapışmaması, kolay kaldırılması için yapılır. 250–300 g ceviz küçük küçük parçalar olacak şekilde kesilir veya dövülerek dişe gelecek hale getirilir.
Şerbetin kaynatılması
Şerbet elde etmek için başka tencerede 4 kg toz şeker ve 1,5 l su karıştırılarak yüksek ateşte 50–60 dakika kaynatılır.
Ağda kıvamının kontrolü ve unla birleştirme
Şerbetin istenilen kıvama geldiğinin anlaşılması için şerbet kaynadığı esnada ara ara içinden bir şeker kaşığı şerbet alınarak yayvan bir tabak içerisindeki soğuk su içine konulur ve elle kontrol edilerek macun kıvamına (elle tutulabilir hale gelmelidir) gelip gelmediği kontrol edilir. Şerbet soğuk su içerisinde macun kıvamını aldığı anda kıvam tamamlanmış olur.
Ancak helvanın daha yumuşak ve yüzeyinin parlak olması için macun kıvamına gelen şerbet içerisine 130–160 g soğuk su katılarak kıvam bozulur. Tekrar kıvamı eski kıvamına getirilinceye kadar soğuk suda kıvam kontrolü yapılarak 10–15 dakika kaynatılmaya devam edilir ve istenilen kıvam elde edilince ateşten alınır. Elde edilen şerbetin içerisine dövülmüş ceviz dökülür.
Sonrasında kavrulmuş un azar azar serpiştirilerek tahta kaşık ile akışkan kıvama gelinceye kadar karıştırılır.
Tepsiye dökme ve sertleştirme
Akışkan kıvama geldikten sonra hızlı bir şekilde, soğumadan siniye/tepsiye dökülür. Sini/tepsi elle sallanarak her tarafının eşit kalınlıkta olması sağlanır. Karışım sini içerisinde donuncaya kadar serin bir yerde dinlenmeye bırakılır. Soğuyan harç/karışımın servisi, donduktan sonra baklava dilimi şeklinde kesilerek yapılır.
Nasıl muhafaza edilir?
Dayanım niteliği
Sicil, ürünü diğer helvalara kıyasla uzun raf ömrüne sahip olarak tanımlar; bu karşılaştırma için sayısal bir süre vermez.
Yöresiyle bağı nedir?
Şabanözü Dondurma Helvasının coğrafi sınırda uzun bir geçmişi vardır. Coğrafi sınırın mutfak kültüründe önemli bir yere sahiptir. Bu sebeplerle coğrafi sınır ile ün bağı bulunan Şabanözü Dondurma Helvası tüm üretim aşamaları, belirtilen coğrafi sınırda gerçekleşir.
Geçmişi ve yöredeki yeri
Törenlerde ikram
Şabanözü Dondurma Helvası, yörede uzun bir geçmişe sahiptir; düğün, nişan ve taziye törenlerinde ikram edilir.
Tescil ve denetim bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
1634 tescil numaralı Şabanözü Dondurma Helvası mahreç işareti olarak 28 Ağustos 2024 tarihinde tescil edilmiştir. Şabanözü Dondurma Helvası ibaresi ve mahreç işareti amblemi, ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde yer alır. Ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde kullanılamadığında, Şabanözü Dondurma Helvası ibaresi ve mahreç işareti amblemi, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Sicildeki denetim düzeni
Denetimler; Şabanözü Belediyesinin koordinatörlüğünde, Şabanözü Belediyesi, Şabanözü Kaymakamlığı ile Çankırı İl Tarım ve Orman Müdürlüğünden konuda uzman birer kişinin katılımıyla 3 kişiden oluşan denetim mercii tarafından düzenli olarak yılda bir defa, gerekli görülen durumlarda ve şikâyet halinde ise her zaman gerçekleştirilir.
Denetimde kontrol edilen hususlar:
- Fiziksel özelliklerin uygunluğu (renk, sertlik).
- Üretimde kullanılan bileşenlerinin uygunluğu.
- Üretim metoduna uygunluk.
- Şabanözü Dondurma Helvası ibaresinin ve mahreç işareti ambleminin kullanımının uygunluğu.
Denetim mercii, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir.
Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
