Coğrafi işaretli ürün · Çanakkale
Çanakkale ilinde yetiştirilen çeltiğin kavuzları soyulup değirmenlerde işlenerek elde edilir. Uzun taneleri camsı ve mat görünür; Çanakkale’nin iklimi ve yerel çeltik tarımıyla gelişen bir üretim geleneğine sahiptir.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Biga Pirinci nedir?
Biga Pirinci, Çanakkale ilinde yetiştirilen Oryza sativa L. türü çeltiğin kavuzları soyulduktan sonra değirmenlerde işlenmesiyle elde edilen uzun taneli pirinçtir. İşleme sırasında embriyo, kabuk ve alöron kısımları kısmen veya tamamen alınır.
Biga Pirinci üretiminde kullanılan çeltik bitkisi yaklaşık 1 m kadar boylanabilen, yaprakları yarı düşük ve açık yeşil renkli bir bitkidir.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Salkımları düşük yapıdadır.
Çeltikler olgunlaşmasını 3–4 aylık bir süre zarfında tamamlar.
Pirinç randıman oranı ise %50–60 arasındadır.
Biga Pirinci, camsı ve mat bir görünüme sahiptir.
Çeltik ve tane yapısı
Biga Pirinci; uzun taneli pirinç (Tip A) sınıfında; dökme ya da ambalajlı olarak ilgili gıda mevzuatına uygun etiket bilgileri ile piyasaya arz edilir.
Tanenin rengi
Çeltik taneleri, sarı renkli ve uzundur.
Nasıl yetiştirilir?
Tarla tesviyesi ve çeltik tavaları
Taban arazilerde çeltiğin toprak hazırlığında en önemli husus, tarlanın iyi tesviye edilmesidir. Toprak tesviyesinin uygun bir şekilde yapılması ile daha geniş çeltik tavaları/tarlaları olarak hazırlanabilir. Böylelikle sulama ve sulama kontrolü kolaylaşır, zirai mücadele ve gübreleme uygulamalarından daha iyi sonuçlar alınabilir ve dolayısıyla ürün kalitesi ve verimi artar. Genellikle lazer kontrollü tarla tesviye makinaları ile düzeltilmiş çeltik tavaları/çeltik tarlaları şeklinde tarla tesisi yapılır.
Toprak ve İklim İstekleri
Çeltik ekilecek topraklar sonbahar aylarında pulluk, diskaro vb. tarım alet/ekipmanları ile sürüm yapılarak hazırlanmaya başlanır. Çeltik ekilecek toprakların; killi/tınlı ve alüvyonca zengin bir yapıda olması, geçirgenliğinin az, drenajının çeltik yetiştiriciliğine uygun ve tuzluluk oranının az olması vb. özelliklere sahip olması istenir. İlkbahar mevsiminin nemli ve yağmurlu, kışların soğuk olması, yazların sıcak ve kurak geçmesi, Akdeniz iklim özelliklerinin bulunması çeltik yetiştiriciliği için istenilen iklim özellikleridir.
Ekim işlemi
Ürünün ekimi ile hasat zamanı arasındaki süre ortalama 4 aydır. Uygun yetiştiricilik ve iklim koşullarına bağlı olarak coğrafi sınırda haziran ayının ortalarına kadar geç çeltik ekiminin yapılabilir. Çeltik ekimi, tesviye edilmiş/düzeltilmiş çeltik tavalarına/tarlalarına serpme yöntemiyle gerçekleştirilir. Ekimi yapılacak tohumların; bitki hastalık ve zararlılarından ari, yabancı ot ve kırmızı çeltik tohumları ile karışmamış, sertifikalı tohumluklardan seçilmesine özen gösterilir.
Sulama işlemi
Ekimden hemen sonra çeltik tavaları/tarlaları sulanır. Böylece tohumların çimlenmesi sağlanır. Çeltik tavalarına/tarlalarına, sulama suyu süreklilik arz edecek şekilde verilmelidir. İklim ve diğer yetiştiricilik koşullarına bağlı olarak; üreticiler tarafından yeterince sulama yapılması gerekir. Tarlada sürekli su bulunması yabancı ot gelişmesini engeller ve çeltiğin daha iyi gelişmesine yardımcı olur.
Gübreleme ve Zirai Mücadele
Özellikle gelişme döneminde üre ve amonyum sülfat içeren gübreler ile gübreleme uygulaması yapılması uygun olur. Toprak analizlerine göre gübreleme yapılması sicilde yer alan bir öneridir. İlgili mevzuata uygun bitki koruma ürünleri ile yabancı ot ve zararlı mücadelesi yapılır.
Çeltik Hasadı ve İşlenmesi
Uygun yetiştiricilik ve iklim koşullarına bağlı olarak takriben yılın ağustos ayı sonu ve eylül ayı başında yeterli hasat olgunluğuna gelen çeltiklerin hasat edilmesine başlanır ve kasım ayının ortalarına kadar hasat devam eder. Hasat edilen çeltikler iklim koşullarına da bağlı olarak; açık havada güneş altında 3–5 gün ya da tahıl kurutma makinelerinde kurutulur.
Kurutulan çeltikler; yine tekniğine uygun olarak çeşitli değirmenleme, eleme işlemleri, kavuzlarından ve yabancı maddelerinden ayrılma işlemleri ile ilgili gıda mevzuatına uygun şekilde son ürün olarak pirinç olarak üretilir. Ayrıca kırık pirinç, kırıntı, istenmeyen taneler vb. unsurlar da bu işlemler sırasında tasnif edilerek üründen uzaklaştırılır.
Piyasaya Arz
Biga Pirinci; dökme olarak ya da gıda ile temasa uygun ambalajlarda ilgili gıda mevzuatın uygun etiket bilgileri ile piyasaya arz edilir.
Üretim dönemi ve muhafaza koşulları nelerdir?
Ürün; kuru, serin, temiz ve kokulardan ari ortamlarda/depolarda muhafaza edilir. Hava sirkülasyonuna olanak tanıyan ortamlarda muhafaza ve depolama yapılır. Genellikle çuvallama şeklinde üst üste çuvallar şeklinde pirinçler depolanır. Ayrıca depolamalarda zararlı mücadelesi ve nem kontrolü yapılır. Ürünün depolanmasında hububat zararlılarına karşı mücadeleye ve yeterli hava sirkülasyonuna izin verecek şekilde uygun istifleme yapılmalıdır.
Üretim yeriyle bağı nedir?
Coğrafi sınırda ilkbahar mevsiminin nemli ve yağmurlu, kış mevsiminin soğuk olması, Marmara Denizine komşu olması, yazların sıcak ve kurak geçmesi ile Akdeniz iklim özelliklerini göstermesi, coğrafi sınırda çeltik yetiştiriciliği için uygun iklim koşullarını sağlar. Dekar başına verim uygun yetiştiricilik, iklim vb. koşullara bağlı olarak ortalama 800 kg/da kadardır. Biga Pirincinin üretildiği coğrafi sınır ile ün bağı bulunur.
Çanakkale ilinde uzun yıllardır üretilen, üretildiği coğrafi sınıra özgü üretim metodu bulunan ve üretilmesi emek isteyen Biga Pirincinin coğrafi sınır ile ün bağı bulunur. Biga Pirincinin tüm üretim aşamaları, coğrafi sınırda gerçekleştirilmelidir.
Tescil ve denetim nasıl yürütülür?
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
1402 tescil numaralı Biga Pirinci mahreç işareti olarak 5 Temmuz 2023 tarihinde tescil edilmiştir. Biga Pirinci ibaresi ve mahreç işareti amblemi, ürünün veya ambalajının üzerinde yer alır. Ürünün veya ambalajının üzerinde kullanılamadığında, Biga Pirinci ibaresi ve mahreç işareti amblemi işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Sicildeki denetim düzeni
Denetimler; Biga Ziraat Odasının koordinatörlüğünde; Biga Ziraat Odası, Biga Ticaret ve Sanayi Odası ile Biga İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğünün katılımıyla en az 3 kişiden oluşan denetim merci tarafından gerçekleştirilir. Denetim yılda en az bir kere yapılır. Şikâyet üzerine veya gerekli görülen hallerde ayrıca denetim yapılabilir.
Yapılan denetimler; 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu uyarınca raporlanarak her yıl düzenli olarak Biga Ziraat Odası tarafından Türk Patent ve Marka Kurumuna sunulur. Denetim merci, Biga Pirinci coğrafi işareti kullanım biçiminin uygunluğunu, çeltik hasadı ve işlenmesi, ürünün depolama ve muhafaza koşulları ile “Üretim Metodu” bölümünde belirtilen hususlara uygun üretim yapılıp yapılmadığını denetler.
Denetim sırasında tespit edilen uygunsuzluklar ile alınması gerekli tedbirler, denetlenen ilgili kişi, kurum veya kuruluşa bildirilir. Denetim merci, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
