Balıkesir Gönen Pirinci

Hazırlama işlemleri

Çeltik, Gramineae familyasına ait Oryza sativa L. türüne ait bitkilerden üretilir. Gönen’de çeltik bitkisi pH değeri 6,50–6,82 aralığında olan toprakta yetiştirilir. Çeltik tarımı %1–4 aralığında olan eğimli topraklarda da yapılır. Toprak işlemeye 15–30 Eylül tarihlerinde derin bir sürümle başlanır. Tarlaların su altında kalmasıyla yetiştirilen çeltikte tarlanın hazırlığı için tarım arazisi öncelikle temizlenir. Bütün taşlar, kökler, bitki artıkları ve diğer engeller kaldırılır.

Tarla traktör veya uygun araçlarla düzleştirilir. Arazinin eğimine göre sulama kanalları açılarak su akışı kontrol edilir. 1–20 Nisan tarihlerinde, suyu tutmak için etrafı setli tava bölmeleri hazırlanır. Çeltik ekimi 30 Nisan–15 Mayıs arasında yapılır. Temiz ve sağlıklı tohumlar yıkanır, üzerini tamamen kaplayacak suda 24 saat ılık bir yerde bekletilir; ardından 2–3 gün çimlendirilir.

Ekim ve dikim

Çimlenen tohumlar suyla doldurulup taban geçirilerek bulandırılan tavalara serme yöntemiyle ekilir. Sicil ekim miktarını 150–200 kg/dekar olarak verir. Bu kaynak değeri daha düşük bir miktara dönüştürülmeden korunmuştur. Sulama kesik, yani nöbetleşe sulama şeklinde yapılır.

Nöbetleşe sulama ve gübreleme

Sulama; toprak nemi, hava sıcaklığı ve bitkinin ihtiyacına göre ilk, ana, orta ve son sulama olarak yürütülür. İlk sulama, tohum ekiminden sonra yüzeyde su birikintileri oluşuncaya kadar sürdürülür. Bitki 10–15 cm boyuna ulaştığında ana sulama yapılır; toprak nemi %70–80 arasında tutulur.

Ana sulamadan sonra, bitkiler olgunlaşmaya başlarken toprak nemi %50–60 arasında tutulur. Olgunlaşma sonrasındaki son sulama döneminde %40–50 nem yeterli görülür. Kardeşlenme sırasında, büyümenin başlamasından yaklaşık 10–15 gün sonra azotlu gübreleme yapılır.

Zararlı mücadelesi ve hasat nemi

Yabancı otlarla mücadelede sertifikalı tohum kullanımı, düzgün ve sağlıklı ekim, bakım ve harmanlama, elle sökme ve tarım ilaçları ile mücadele şeklinde kültürel, fiziksel ve kimyasal yöntemler uygulanır. Yaprak yanıklığı, bakteriyel yaprak çizgi yanıklığı, beyaz uç nematodu, çekirge gibi hastalık ve zararlılarla kültürel tedbirler ve kimyasal mücadele yapılır. Hasat zamanı yaklaştığında, tarladaki çeltiklerdeki nem oranı %25–30 aralığına kadar yükselir.

Pirincin hasat edilmesi için en uygun nem oranı %18–22 aralığındadır. Bu nem oranını sağlamak için havalandırma yapılmalıdır.

Hasat işlemi

Çeltik, salkımların %80 ‘inin saman rengini aldığı ve salkımların alt kısımlarında yer alan danelerin sert olduğu 1 Eylül-15 Ekim tarihlerinde biçerdöver ve orak ile hasat edilir.

Hasat sonrası işlemler

Hasat edilen çeltikler temizlenerek kabuk, sap, taş ve diğer yabancı maddelerden ayrılır. Ardından kir ve tozları uzaklaştırmak için yıkanır. Sicil, bu yıkama adımında nem oranının da düşürüldüğünü belirtir; bu ifade kaynağın işlem anlatımı olarak korunmuştur.

Kurutma işlemi

Yıkama işlemi sonrasında, çeltikler kurutulur. Kurutma işlemi, çeltiklerin nem oranını düşürerek bozulmayı önlemeye yardımcı olur. Genellikle güneşte veya özel kurutma makinelerinde kurutulurlar. Kurutulmuş çeltiklerin kabukları ayrılır. Bu işlemde, kabuklar çeltik tanelerinden ayrılır ve çeltikler elde edilir. İstenmeyen taneler, kırık taneler, toz ve diğer yabancı maddeler ayıklanarak ayrılır. Çeltik tanelerinin üzerindeki ince tabakayı çıkarmak için parlatma yapılır.

Bu işlem, pirinç tanelerini döndürerek içindeki kabuk tabakasını soyarak taneleri parlatan bir ekipmanla sağlanır. İşlem sonunda pirinç tanelerinin beyazlatılmasını ve daha parlak bir görünüm kazanmasını sağlar. Son olarak, parlatılmış pirinç taneleri boyut, şekil, renk, kırıklık, tat ve kokularına göre sınıflandırılır. Bu işlem, pirincin kalitesinin belirlenmesi ve pazarlanması için önemlidir.

Pirinç %12–14 nem değerinde paketlenerek satışa sunulur veya diğer gıda ürünlerinde kullanılmak üzere işlenir. Bu nem, ürünün uygun alanlara serilerek kendiliğinden ya da kurutma makinelerinde kurumasıyla sağlanır. Ambalajlamada genellikle polietilen torba veya karton kutu kullanılır; miktar hassas tartım cihazlarıyla belirlenir.

Ürünün ambalajlanması

Ürün istenen miktarlarda ambalajlanır. Nem kontrol cihazlarıyla pirincin nem oranı kontrol edilir. Ambalaja marka, üretici, parti numarası ve üretim tarihi bilgileri yazılır. Depo temiz tutulur; böcek ve kemirgenlerin girmesi önlenir.