Coğrafi işaretli ürün · Çanakkale
Çanakkale’nin Yörük dokuma geleneğini taşıyan el halısıdır. Daire içindeki sekiz kollu yıldız, turna göbeği, çınar ve asma yaprakları gibi motifleriyle diğer halılardan ayrılır.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Çanakkale El Halısı nedir?
Çanakkale El Halısı, dik tezgahta Türk düğümüyle dokunan, geometrik desenli bir el halısıdır.
Yıldız, yaprak ve tabak adlarıyla anılan motifleriyle tanınır.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Çanakkale El Halısını, Türk halı sanatı içindeki diğer halılardan ayırt eden motifler; bir daire içine işlenmiş sekiz kollu yıldız (yıldız tabak), altın tabak, turnalı (turna göbeği), enli sular, baklava keseği, toplu yıldız, çınar yaprağı, asma yaprağı (Türkmen gülü), topak, yağlık ve kavak yaprağı motifleridir.
Sekizgenler, altıgenler, baklavalar, kırık-yatay çizgiler, kancalar, çengeller, üçgenler ve yıldızlar deseni belirleyen unsurlardır.
Çanakkale El Halısında genellikle biri geniş ikisi dar olmak üzere üç bordür bulunur.
Bordürlerde karanfil, makas, çınar yaprağı gibi motifler uygulanır.
Çan ilçesinde dokunan Çanakkale El Halısında ana bordür süslemesi su motifidir.
Kenar bordürleri, Çanakkale El Halısının ayırt edici özelliklerindendir.
Yün iplik ve doğal boyalar
Çanakkale El Halısında genellikle kök boya kullanılır.
Dokuma ve renkler
Mavi, yeşil ve tonları, kahverengi, siyah ve beyaz yaygın kullanılan renkler olup Ayvacık ve Yenice ilçelerinde sarı renk daha sık kullanılır.
İç dolgu ve renklerle bir arada uygulanan bordürler; kanca şeklinde çıkıntıları olan, üç kareden oluşan geometrik formun alternatif sıralanması şeklinde görülen bordür ve meşe yaprağı – kupa ikilisinden oluşur.
Tablo-1: Sicildeki ölçü ve özellikler
Sicil belgesinin 2. sayfasında yer alan sicildeki ölçü ve özellikler, özgün satır ve sütun sırası korunarak aşağıda gösterilmiştir.
Tabloyu küçük ekranda yatay kaydırarak inceleyebilirsiniz.
| Enli sular, baklava ya da baklava keseği, toplu yıldız, yan yaprak ya da aykırı yaprak, yıldız tabak. | Enli sular, çınar yaprağı, asma yaprağı, topak ya da Türkmen gülü, asma yaprağı, yağlık. |
|---|---|
| Kavak Yaprağı | Turna Göbeği |
Tablo-2: Sicildeki ölçü ve özellikler
Sicil belgesinin 3. sayfasında yer alan sicildeki ölçü ve özellikler, özgün satır ve sütun sırası korunarak aşağıda gösterilmiştir.
Nasıl üretilir?
Tezgâh, aletler ve Türk düğümü
Çanakkale El Halısının üretiminde; dik tezgâh, kirkit, makas, bıçak, tarak gibi yardımcı aletler kullanılır. Çanakkale El Halısının hav yüksekliği genellikle 8–10 mm’dir. Dokumada Türk düğümü (ilme) kullanılır. Türk düğümü; Gördes düğümü ve çift düğüm olarak da bilinir. Gördes düğümü simetriktir.
Gördes düğümünün bağlanması
Düğümler iki bağımsız çözgü arasından geçirilir ve bu iki çözgüye bağlanır. Gördes düğümü, çözgüyü her iki taraftan kavradığı için halının daha uzun süre kullanılmasını sağlar.
Yöreyle bağı nedir?
Geçmişi eskiye dayanan ve üretimi ustalık becerisi gerektiren Çanakkale El Halısının, Çanakkale ile ün bağı bulunur.
Çanakkale El Halısının üretiminin tüm aşamaları coğrafi sınırda gerçekleşir.
Geçmişi ve üretim geleneği nasıldır?
Çanakkale’de halıcılığın tarihi, Orta Asya’dan ve Kafkaslar’dan gelerek dağ köylerinde yarı göçebe şekilde yaşayan yörükler ile başlar.
Tescil ve denetim nasıl yürütülür?
19 tescil numaralı Çanakkale El Halısı mahreç işareti olarak 14 Kasım 1997 tarihinde tescil edilmiştir. Coğrafi işaret koruması 21 Haziran 1996 tarihinden itibaren geçerlidir. Çanakkale El Halısı ibaresi ve mahreç işareti amblemi, ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde kullanılır. Ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde kullanılamadığında, Çanakkale El Halısı ibaresi ve mahreç işareti amblemi, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Denetimler; Çanakkale Belediyesinin koordinasyonunda ve Çanakkale Belediyesinden, Çanakkale İl Halk Eğitim Merkezinden, Çanakkale İl Halk Eğitim Merkezi ve Akşam Sanat Okulu Müdürlüğünden ve Çanakkale Kent Konseyi Kültürel Değerler Çalışma Grubundan toplam 5 temsilciden oluşan denetim mercii tarafından yılda 2 defa (ocak ve nisan aylarında) ve gerek duyulduğunda veya şikâyet halinde her zaman gerçekleştirilir.
Denetime ilişkin raporlar, Çanakkale Belediyesi tarafından Türk Patent ve Marka Kurumuna her yıl gönderilir. Çanakkale El Halısının denetimine esas kriterlere aşağıda yer verilmektedir. dm2 başına düşen ilmek sayısının uygunluğu. Dokumada kullanılan düğüm çeşidi, kullanılan iplik ve boya özelliklerinin uygunluğu. Halının motif özelliklerinin ve motiflerin halı yüzeyine dağılımı, sıklığı vb özelliklerinin uygunluğu. Halıdaki kompozisyonda geometrik desenlerin ağırlıklı kullanılması. Halı bordürlerinin uygunluğu.
Çanakkale El Halısı ibaresinin ve mahreç işareti ambleminin kullanımının uygunluğu. Denetim mercii, kamu veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
