Coğrafi işaretli ürün · Düzce
Kullanım amacına göre çeliği seçilen Düzce Bıçağı, el işçiliğiyle biçimlendirilir; sapı, süslemeleri ve kılıfı modele göre hazırlanır.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Düzce Bıçağı nedir?
Düzce Bıçağı, namlu, kabza ve modele özel kılıftan oluşan el yapımı bir kesici alettir. Çelik ve sap malzemesi kullanım amacına, ustanın veya müşterinin tercihine göre seçilir. Ürün tek bir çelik türüyle sınırlandırılmaz.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Yöreye özgü sap, kılıf ve süsleme işçiliği
Düzce Bıçağının yöresel niteliği, sap ve kılıfın işlenmesi ile yüzey süsleme sanatlarının el işçiliğiyle uygulanmasında belirginleşir.
Kullanıma göre çelik seçimi
- Paslanmaz çelik: korozyon dayanımı ve bakım kolaylığı için kullanılır.
- Karbon çeliği: kolay bilenme ve keskin kenarı koruma özelliğiyle tercih edilir; paslanmaya karşı daha fazla bakım ister.
- Şam çeliği: farklı çeliklerin dövülüp uzatılması ve katlanmasıyla oluşur; yüzeyinde ayırt edici desen bulunur.
- Takım çeliği: ağır kullanıma yönelik özel bıçaklarda dayanıklılığı nedeniyle seçilir.
Namlu ve sap bağlantısı
Kapak saplı, diğer adıyla full tang namluda çelik kuyruk sapın genişliği boyunca sonuna kadar uzanır. Kuyruk saplı geçme modelde çelik sapın içine yerleşir ve kabza tarafından örtülür. Sapta kullanılan malzeme ile bağlantı tekniği birbirinden ayrı tercihlerdir.
Modele özel kılıf ve süsleme
Kılıf bıçağın modeline uygun biçimde elde hazırlanır. Namlu ve tercihe göre sap üzerinde gravür, rodajlama, kakma veya kabartma; sap ve kılıfta minyatür, tezhip ve ebru gibi süsleme teknikleri uygulanabilir.
Düzce Bıçağı Nasıl Üretilir?
Tasarım ve namluya biçim verme
Kullanım amacına ve süsleme tercihine uygun çelik seçilir. Çelik lama üzerine model çizilir; ana hatlar çoğunlukla aşındırmayla oluşturulur. Kesici ağız dövülerek veya aşındırılarak açılır ve yüzey tesviyesiyle ısıl işleme hazırlanır.
Isıl işlem ve soğutma
Sicilde, çelik türüne bağlı olarak 800–1050 °C aralığındaki kömürlü veya propan ocak kullanımı tarif edilir. Isıtılan çelik türüne uygun biçimde havayla ya da özel ısıl işlem yağına daldırılarak soğutulur. Yağda soğutulan parça tamamen soğuyana kadar dinlendirilir.
Yeniden ısıtma ve yüzey temizliği
Çelikte oluşan gerilimi azaltmak için 250 °C fırında 45–60 dakika yeniden ısıtma uygulanır. Sonrasında yüzey, kalından inceye doğru zımparalanarak kalıntı ve renklenmelerden temizlenir; parlatılıp kabza takılmasına hazırlanır.
Balçak ve sap hazırlığı
Namlu ile sap arasındaki koruyucu parça olan balçak, temizliği tamamlanan namluya saptan önce takılır. Sap; ağaç, boynuz, kemik, kösele veya madenden seçilir, geçme ya da iki yandan kapaklı modele göre şekillendirilir ve sabitlenir.
Perçinleme ve son işçilik
Sapın kaba işlemlerinden sonra perçinler takılır ve tesviye yapılır. Genellikle pirinç perçin kullanılır; dövülerek genişletilen perçin sapı sabitler. Tercih edilen süslemeler tamamlanır. Deri, ahşap veya boynuz gibi malzemelerden bıçağın biçimine uygun kılıf hazırlanır.
Düzce Bıçağı Coğrafi Sınır İçerisinde Gerçekleşmesi Gereken Üretim, İşleme ve Diğer İşlemler
Bıçağın tasarımdan kılıfa kadar ustası tarafından kişiselleştirilebilmesi, yöredeki el işçiliği geleneğinin parçasıdır. Sicil, Düzce’deki tarihsel üretim ve kültürel tanınırlığı ün bağının temeli olarak tanımlar; bütün üretim aşamaları belirlenen coğrafi sınırda gerçekleştirilir.
Tescil ve Denetim Bilgileri
Tescil ve işaret kullanımı
1590 tescil numaralı Düzce Bıçağı mahreç işareti olarak 16 Mayıs 2024 tarihinde tescil edilmiştir. Koruma başlangıcı 20 Ekim 2022 tarihidir.
Düzce Bıçağı ibaresi ve mahreç işareti amblemi, ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde yer alır. Ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde kullanılamadığında, Düzce Bıçağı ibaresi ve mahreç işareti amblemi, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Denetim mercii ve sıklığı
Düzce İl Tarım ve Orman Müdürlüğü koordinasyonunda; Düzce Üniversitesi Sanat, Tasarım ve Mimarlık Fakültesi Geleneksel Türk Sanatları Bölümü, Düzce El Sanatları Eğitim Merkezi Müdürlüğü ve Düzce Kültür ve Turizm İl Müdürlüğünden uzmanların katılımıyla en az üç kişilik merci oluşturulur.
Yılda bir, gerekli görüldüğünde ve şikâyet hâlinde ayrıca denetim yapılır.
Denetim ölçütleri
- Üretimde kullanılan malzemeler.
- Üretim metodunun uygunluğu.
- Ürün ibaresi ve mahreç işareti ambleminin kullanımı.
Denetimde kamu veya özel kuruluşlardan ve uzmanlardan yararlanılabilir, hizmet satın alınabilir. Tescil ettiren hakların korunmasına ilişkin hukuki süreçleri yürütür.