Coğrafi işaretli ürün · Aydın
Nazilli Kar Helvası, doğal dağ karı ve vişne şurubuyla hazırlanan Aydın kökenli serinletici içecektir.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Nazilli Kar Helvası nedir?
Nazilli Kar Helvası, Aydın ilinde Nazilli merkez ile çevresindeki altı ilçenin sınırlarında özellikle yaz mevsiminde tüketilen serinletici bir içecektir. Ürünün temel bileşenleri doğal kar ve vişne şurubudur.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Yüksek dağ köyleri ve yaylalarından gelen doğal kar
Nazilli Kar Helvasını ayıran başlıca nitelik, yapımında Nazilli’ye bağlı yüksek dağ köyleri ve yaylalarından elde edilen doğal karın kullanılmasıdır. Bu doğal karın kullanımı, ürünün coğrafi sınır içindeki zorunlu üretim koşuludur.
Geleneksel reçelden hazırlanan vişne şurubu
Vişne şurubu, geleneksel reçel tanımına uygun vişne reçelinin içme suyuyla hazırlanmasıyla elde edilir; bu reçelde meyve oranı en az %35, en fazla %50 olmalıdır. Şurup koyu kırmızı renkte olmalı ve sentetik ya da doğal renklendirici içermemelidir.
Cam bardakta kar ve şurup birlikteliği
Ürün cam bardakta hazırlanır; topaklanmamış ve buz kalıbı hâline gelmemiş kar, bardağın yaklaşık 2/3’ünü doldurur ve üzerine soğuk vişne şurubu eklenir. Cam bardak, soğukluğun daha uzun süre korunmasına ve kar parçacıklarıyla vişne şurubunun oluşturduğu rengin görünmesine imkân verir.
Üretim nasıl yapılır?
Karın kar kuyularında muhafazası
Kullanılacak kar, kış mevsimi başlangıcında ve özellikle ilk kar yağışından sonra Aydın Dağlarındaki 1800 metre yüksekliğindeki tepelerin kuytu yerlerinde kazılmış kar kuyularında biriken kardan seçilir; ilk yağan kar kullanılmaz. Karın erimesini önlemek için kuyular meşe ağacı yapraklarıyla kapatılır.
Karın çıkarılması ve sevki
Kuyu içinde sıkışan kar, çakı veya benzeri aletlerle kalıp hâlinde kesilerek çuvallara doldurulur; ağzı sıkıca kapatılan çuvallar yaz mevsiminde satılmak üzere kar helvacılarına verilir. Hazırlanan karın Türk Gıda Kodeksi 2009/6 sayılı Mikrobiyolojik Kriterler Tebliği’ne uygun nitelikte olması gerekir.
Vişne reçeli ve şurubunun hazırlanması
Vişne reçeli mevsiminde toplanan vişneyle yapılır; vişnenin cinsi ve elde edildiği bölge bakımından bir ayrım bulunmaz, Nazilli ve yakın çevresinden sağlanan vişnelerin yanı sıra bölge dışından temin edilen vişne de kullanılabilir. Yıkanarak saplarından ayrılan vişneye birebir ölçüde toz şeker eklenir, malzemeler bir sıra vişne ve bir sıra şeker biçiminde kaba yerleştirilerek 1 gün bekletilir; karışım daha sonra yüksek ateşte reçel kıvamına gelene kadar kaynatılır ve posa ile çekirdeklerden ayrılması için süzülür. Süzülmüş reçel, içme suyuyla 55±10 °Brikse kadar sulandırılır; hazırlanan vişne şurubunun Türk Gıda Kodeksi 2009/6 sayılı Mikrobiyolojik Kriterler Tebliği’ne uygun nitelikte olması gerekir.
Sunum ve tüketim nasıl yapılır?
Bardakta hazırlanma ve servis
Kar, küçük bir terazi küreğiyle cam bardağa yaklaşık 2/3 oranında doldurulur; karın topaklanmamış ve buz kalıbı hâline gelmemiş olması gerekir. Bardak, önceden hazırlanmış soğuk vişne şurubuyla tamamlanır ve içine tatlı kaşığı konarak servis edilir.
Anında tüketim ve satış
Nazilli Kar Helvası hazırlandığı anda tüketilmelidir; bekletildiğinde veya daha sonra yenmek üzere buzdolabı ve benzeri yerlerde saklandığında tadını ve özelliğini kaybeder. Ürün, helvacılar tarafından merkezlerde dolaştırılarak satılır.
Muhafaza koşulları nelerdir?
Karın yaz sonuna uzanan muhafazası
Meşe ağacı yapraklarıyla kapatılan kar kuyularındaki kar, yaz aylarının sonlarına kadar kullanılabilir.
Vişne şurubunun muhafazası
Hazırlanan vişne şurubu kavanoz veya cam şişelere konularak buzdolabında muhafaza edilebilir.
Coğrafi sınırla bağı nedir?
Coğrafi sınır ve zorunlu hammadde
Coğrafi sınır Nazilli, Kuyucak, Karacasu, Bozdoğan, Yenipazar, Sultanhisar ve Buharkent ilçelerini kapsar. Mahreç işaretinin coğrafi bağını kuran zorunlu koşul, ürün yapımında Nazilli’ye bağlı yüksek dağ köyleri ve yaylalarından elde edilen doğal karın kullanılmasıdır.
Yöredeki üretim kültürü
Yöreyle özdeşleşen içecek
Nazilli Kar Helvası, yöreyle özdeşleşmiş, uzun yıllardır bilinen ve yörenin kültürel mirası olarak nitelenen bir üründür.
Tescil ve denetim nasıl yürütülür?
Tescil durumu ve işaret kullanımı
Nazilli Kar Helvası, mahreç işareti olarak 31 Mayıs 2018 tarihinde 354 numarayla tescil edilmiştir; coğrafi işaret 9 Mart 2012 tarihinden itibaren korunmak üzere kayda alınmıştır. Tescil ettiren Nazilli Ticaret Odasıdır ve kullanım biçimi markalamadır.
Denetim yapısı ve denetlenen ölçütler
Denetimler, Ege Üniversitesi Mühendislik ve Mimarlık Fakültesi Gıda Mühendisliği Bölümü tarafından görevlendirilen üç uzman ile Nazilli Kaymakamlığı İlçe Gıda Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğü tarafından görevlendirilen iki uzmandan oluşan denetim kurulu tarafından yürütülür. Kurul, yılda bir defa düzenli olarak; ihtiyaç duyulduğunda veya şikâyet hâlinde ise her zaman, coğrafi işaret adıyla tüketime sunulan ürünlerin tescil belgesindeki ölçütlere uygunluğunu denetler. Denetimde karın yüksek dağ köyleri ve yaylalardan elde edilmesi, soğuk hava depolarında bekletilmemesi, doğal kristal niteliğini koruması ve hijyen koşullarına uygunluğu ile vişne şurubunun geleneksel reçele uygun ve katı meyve kısmından süzülmüş olması kontrol edilir.
Denetim desteği ve hukuki koruma
Denetim mercii, denetimin gerçekleştirilmesi sırasında kamu veya özel kuruluşlardan ya da bu kuruluşlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Denetim mercii, hakların korunmasına ilişkin hukuki süreçleri yürütür.