Coğrafi işaretli ürün · Ankara
Ankara’nın Kahramankazan ilçesinde yetiştirilen koyu yeşil kabuklu kavundur. Çengel saplı meyvesinin eti yoğun aromalı, çok sulu ve az liflidir.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Kazan Kavunu nedir?
Kazan Kavunu; elips şeklinde veya yuvarlak, dış kabuğu derin girinti ve çıkıntılara sahip, siyaha yakın koyu yeşil renkte kavundur.
Ayırt edici özellikleri
Kazan Kavunu, sap kısmı gövdeden 2 cm sonra eğilmeye başlayarak çengel şeklini alır.
Kazan Kavunu ortalama 100–120 günde olgunluğa erişir.
Coğrafi sınırın sulak olmaması, Kazan Kavununun, sulama gerektirmeyen kuru şartlarda yetişmesine neden olur. Bu durum, kabuk rengi üzerinde etkilidir.
İlçede yazlar sıcak ve kurak, kışları soğuk geçer.
Bitki ve meyve özellikleri
Meyvenin kabuk kısmı 0,7–1 cm kalınlığındadır.
Meyvenin et kalınlığı 3,5–6 cm‘dir.
Hammadde ve bileşim
Kazan Kavununun yetiştiricileri, Kazan ilçesinin coğrafi şartlarına en uygun yerel çeşitler olan Hasanbey ve Yuva kavunlarının serbest tozlanmasıyla Kazan Kavununu yetiştirir.
Tablo-1: Fiziksel ve kimyasal özellikler
Sicil belgesinin 2. sayfasında yer alan fiziksel ve kimyasal özellikler, özgün satır ve sütun sırası korunarak aşağıda gösterilmiştir.
Kazan Kavunu Nasıl Yetiştirilir?
Toprak Hazırlığı
Kazan Kavunu yetiştirilmesinde toprak hazırlığı çok önemlidir. Toprak hazırlığı sonbaharda ilk yağışlardan sonra başlar. İlk yağışlarda toprak tavında iken sürüm yapılır. Derin sürümün ardından kesekleri parçalamak için kültivatör, goble-disk veya disk tırmığı ile ikileme yapılır. İkinci toprak işleme dönemi ise şubat-mart ayları olup toprak tavında iken kültivatör ile toprak işlenerek arazi ekim için hazır hale getirilir.
Kavun ekimi öncesinde tarlada otlanma görülürse tekrar kültivatörle toprak işlemesi yapılır. Eğer gerekliyse sürümden önce tarlanın durumuna göre dekara 4–5 ton iyi yanmış çiftlik gübresi serimi yapılarak sürüm işlemleri gerçekleştirilir.
Tohum Ekimi
Genellikle havaların ısınmaya başlamasıyla birlikte, 1 Mayıs – 20 Mayıs tarihleri arasında ekim yapılır. Ekim için hazırlanan tarlaya 75–100 cm aralıkta karıklar açılır. Açılan karıklarda 75–100 cm aralıklarla ocaklar yapılır. Her ocağa 3–4 adet tohum konularak üzeri 5–6 cm toprak ile kaplanır.
Malzemeler ve ölçüler
El ile ekimde dekara 500–600 g tohum kullanılır.
Mibzerle ekimde dekara 150–200 g tohum kullanılır.
Bakım özellikleri
Fideler, üç kanat boya ulaşınca seyreltme ve yabani otlardan arındırma için çapalama işlemi yapılır. Bu işlem iki kez tekrarlanır. Çapalama yapılırken bitki diplerinde boğaz doldurma işlemi yapılır. İhtiyaç duyulması halinde bitki seyreltme yapılır. Bitkiler meyvelerini vermeye başladığında yoğun meyve oluşumu var ise meyve seyreltme işlemi yapılır.
Sulama işlemi
Coğrafi sınırda kuru tarım yapıldığından, Kazan Kavunu genel olarak sulanmaz. Kavunun olgunlaşma döneminde sulanması meyvenin tat ve aromasını olumsuz etkiler.
Tarımsal Mücadele
Fusarium solgunluğuna karşı daha önce kavun ekilmeyen alanlar tercih edilir ya da tarlalara 7 yıl belirli süre aralıklarla kavun ekilir.
Münavebe özellikleri
Kavun üretimi aynı tarlada 3–4 yıl aralıklarla yapılmalıdır. Arada geçen sürelerde tarlada farklı familyalardaki bitkiler üretilmelidir.
Olgunluk özellikleri
Kazan Kavunu ortalama 100–120 gün arasında olgunluğa erişir. Olgunlaşan meyvelerin ağırlığı artar, kabuğu mat ve koyu yeşil renk alır, toprak ile temas eden kısmı ise sararır.
Hasat işlemi
Sonbaharda olgunlaşan Kazan Kavunları sabah ve ikindi saatlerinde hasat edilir. Hasat yapılırken meyveler sap ile gövdenin birleştiği noktadan koparılır. Kazan Kavununun ayırt edici özelliklerinden olan çengel şeklindeki sapı meyve üzerinde bırakılır. Küçük yığınlar halinde toplanan kavunlar güneşte fazla bekletilmeden ve zedelenmeden depo alanına veya satış alanlarına taşınır.
Yetişme ve hasat dönemi
İlçede düzenlenen kavun festivalleri, ilçede hasat zamanı kurulan kavun pazarı ve ilçe girişinde bulunan kavun heykeli, Kazan Kavununun coğrafi sınır için önemini ortaya koymaktadır.
Muhafaza koşulları
Bu nedenle Kazan Kavunu uzun süre saklamaya uygundur. Uygun şartlarda Kazan Kavununun bir sonraki yılın şubat-mart aylarına kadar saklanabilmesi ayırt edici özelliklerindendir. Kazan Kavunu güneş görmeyen, serin, nemsiz, kuru alanlarda depolanır. Depolama yapılırken kavunun doğrudan toprakla teması kesilmelidir. Altına saman serilmesi ve zaman zaman ters çevrilmesi, kavunun bozulmadan uzun süre muhafaza edilmesini sağlar.
Üretim yeri ve coğrafi bağ
Meyvenin toprakla temas eden kısmı açık sarı renktedir ve alt kısmında bir mühür bulunur. Yağış genelde kış ve bahar aylarında düşer. Kavunun büyüme dönemi olan yaz aylarındaki yüksek ortalama sıcaklıklar, güneş radyasyonu ve düşük yağış kombinasyonu, Kazan Kavununun yüksek şeker içeriğini kazanmasını sağlar.
Tescil ve Denetim Bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
763 tescil numaralı Kazan Kavunu menşe adı olarak 24 Mayıs 2021 tarihinde tescil edilmiştir. Kazan Kavunu ibareli sicil belgesinde gösterilen logo ve menşe adı amblemi, ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde yer alır. Ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde kullanılamadığında, Kazan Kavunu ibareli logo ve menşe adı amblemi, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Sicildeki denetim düzeni
Denetimler Kahramankazan Belediyesinin koordinatörlüğünde ve Kahramankazan Belediyesi, Kahramankazan Kaymakamlığı, Kahramankazan İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü ile Kahramankazan Ziraat Odasından konuda uzman birer personelinin katılımıyla oluşan denetim mercii tarafından yerine getirilir. Denetimler her yıl düzenli olarak gerçekleştirilir. Şikâyet ve gerekli görülmesi durumunda her zaman denetim yapılabilir.
Denetim mercii tarafından; Kazan Kavununun üretim metoduna uygunluğu, ürünün fiziksel ve duyusal özellikleri ile Kazan Kavunu ibaresinin, logosunun ve menşe adı ambleminin kullanımının uygunluğu denetlenir. Denetim mercii, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
