Coğrafi işaretli ürün · Amasya
Amasya’da bakır veya teneke levhalardan elle üretilen çay demleme aracıdır. Ayak, silindir gövde ve demkeşten oluşur; portatif bacası bulunur, bazı modellerine düdük takılır.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Amasya Semaveri nedir?
Amasya Semaveri; Amasya ilinde, kalınlığı 0,40 mm veya 0,60 mm olan bakır veya teneke levhalar kullanılarak çay demleme amacıyla elle üretilen semaverdir.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Boyut ve hacim
Yaklaşık 50 cm yüksekliğinde ve 4,5–5 litre hacminde veya yaklaşık 35 cm yüksekliğinde ve 1,5–2,5 litre hacminde üretilir.
Ayak, gövde ve demkeş
Amasya Semaveri; alt tarafında taşıyıcı görevi yapan ayak, orta bölümünde ayaktan destek alan ve silindir şeklinde olan gövde ve gövdenin devamında demliği koymaya yarayan ve coğrafi sınırda “demkeş” adı verilen bölüm olmak üzere üç ana kısımdan oluşur.
Bazı semaverlerde iki demkeş bulunabilir.
Semaverin orta kısmında suyu ısıtmaya yarayan ızgara, üzerinde semaver borusu ve orta kısmı çevreleyen su haznesi bulunur.
Baca, buhar ve düdük
Ateşi güçlendiren portatif bacası bulunur.
Bazı modellerinde buhar deliği ve bu deliğe monte edilebilen düdük vardır.
Kapak, musluk ve havalandırma
Ayak bölümünde daire biçiminde havalandırma boşlukları bulunur.
Gövdenin üst kısmında semavere su konulmasını sağlayan silindirik kapak, alt kısmında ise su almak için kullanılan musluk yer alır.
Ziyafet geleneği
Ziyafet sofralarında yer alır.
Nasıl üretilir?
Levhanın hazırlanması ve gövdenin kurulması
Amasya Semaveri; kalınlığı 0,40 mm veya 0,60 mm olan bakır veya teneke levhalar kullanılarak büyük ve küçük boy olmak üzere iki şekilde üretilir. Büyük boy semaver yaklaşık 50 cm yüksekliğinde ve 4,5–5 litre hacminde; küçük boy semaver ise yaklaşık 35 cm yüksekliğinde ve 1,5–2,5 litre hacminde üretilir.
Alt tarafında taşıyıcı görevi yapan ayak, orta bölümünde ayaktan destek alan ve silindir şeklinde olan gövde kısmı ile gövdenin devamında demliği koymaya yarayan ve coğrafi sınırda “demkeş” adı verilen bölüm olmak üzere üç ana kısımdan oluşur. Amasya Semaveri üretiminin işlem basamaklarına aşağıda yer verilmektedir.
Semaverin büyüklüğüne göre 65 x 65 cm veya 50 x 50 cm ölçülerinde levha kesilir ve kesilen levhanın üzerine, oluşturulacak parçaların şekilleri kalıp kullanılarak çizilir. Şekli çizilen parçalar kesilir. Üst gövdenin yapımına başlanır. Kenar bükme ve lehimleme yapılır. Demkeş ve orta gövde için levha bükme, desen verme ve lehimleme işlemleri yapılır. Alt gövdenin kenar bükme ve lehimleme işleri yapılır.
Taban sac bükme ve lehimleme işlemi yapılır. Taban, alt gövde, orta gövde ve üst gövde, geçirme ve lehim teknikleri kullanılarak birleştirilir. Su haznesi girişi lehimlenir. Su haznesi girişinin ölçüsü alınarak uygun ölçüde kapak yapılır. Etrafı lehimlenir ve üzerine daha önce hazırlanan kulp lehimlenir. Buharlık kesilir ve tercihe bağlı olarak gövdeye veya kapağa lehimlenir. İsteğe bağlı olarak düdük kesilir ve buharlığın üstüne takılır.
Baca, ayak ve diğer parçaların birleştirilmesi
İşlem Basamakları Görselleri Levhalardan sac kesme Levhalardan sac kesme Üst gövde yapımı Sac bükme (demkeş) Sac bükme (gövde) Gövdeye desen verme ve mukavemet kazandırma Gövde lehimleme Birleştirme Su haznesi girişi Kapak ölçümü Kapak yapımı Buharlık ölçümü Buharlık yapımı Buharlık kapak birleştirme Semaverin son hali
Yöreyle bağı nedir?
Amasya Semaverinin geçmişi eskiye dayanır; ilin mutfak kültürü ve geleneğinde yer alır. Yöreyle ün bağı nedeniyle bütün üretim aşamaları Amasya ili sınırlarında gerçekleştirilir.
Geçmişi ve üretim geleneği nasıldır?
Amasya ilinin mutfak kültüründe ve geleneğinde önemli bir yere sahiptir.
Tescil ve denetim nasıl yürütülür?
1298 tescil numaralı Amasya Semaveri mahreç işareti olarak 21 Aralık 2022 tarihinde tescil edilmiştir. Amasya Semaveri ibareli aşağıda yer alan logo ve mahreç işareti amblemi, ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde yer alır. Ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde kullanılamadığında Amasya Semaveri ibareli logo ve mahreç işareti amblemi işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Denetimler; Amasya Ticaret ve Sanayi Odasının koordinatörlüğünde, Amasya Ticaret ve Sanayi Odası, Yeşilırmak Havzası Kalkınma Birliği, Amasya Üniversitesi Mimarlık Fakültesi ile Amasya Turizm Derneğinden ürün konusunda uzman birer üye olmak üzere 4 kişiden oluşan denetim mercii tarafından gerçekleştirilir. Denetimler, düzenli olarak yılda bir defa, ayrıca gerekli görülen hallerde ve şikâyet üzerine ise her zaman gerçekleştirilir. Denetime esas kriterlere aşağıda yer verilmektedir.
Üretimde kullanılan bakır ya da teneke levhanın uygunluğu. Üretim metoduna uygunluk. Amasya Semaveri ibaresinin, logosunun ve mahreç işareti ambleminin kullanımının uygunluğu. Denetim mercii, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
