Coğrafi işaretli ürün · Amasya
Amasya iliyle anılan bu yöresel yemek, bütün bileşenleriyle cab çömleğinde uzun süre pişmesiyle ayrılır.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Amasya Keşkeği nedir?
Amasya Keşkeği; keşkeklik buğday, koyun eti, dana kemik iliği, koyun kuyruk yağı, nohut, çemen, tuz ve su kullanılarak hazırlanan bir keşkektir. Ürünün bileşenleri dövülmeden cab adı verilen keşkek çömleğine bütün hâlde konur.
Cab çömleği, odun ateşiyle yanan taş fırında en az 12 saat pişirilir. Bu yöntem sonucunda pişmiş keşkeğin bileşenleri ayrı ayrı görülebilir.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Bileşenlerin bütün bırakılması
Amasya Keşkeğinde kullanılan bileşenler dövülmez ve çömleğe bütün hâlde yerleştirilir. Pişirme tamamlandığında bu tercih, buğday, et ve diğer bileşenlerin yemekte ayrı ayrı seçilebilmesini sağlar.
Cab çömleği ve taş fırın
Keşkek, coğrafi sınırda cab adı verilen keşkek çömleğinde hazırlanır. Çömleğin odun ateşiyle yanan taş fırında en az 12 saat pişirilmesi, ürünün tanımlı hazırlama biçiminin temel unsurudur.
Salçasız yemek, isteğe bağlı sos
Keşkeğin ana üretiminde salça kullanılmaz. Pişirme sonunda üstte biriken yağın salça ve sıcak suyla karıştırılmasıyla hazırlanan sos, isteğe bağlı olarak yemeğin üzerine dökülebilir.
Hazırlama süreci nasıl ilerler?
Bileşenlerin çömleğe alınması
Üretim ölçüsünde 1 kg keşkeklik buğday, 500 g koyun eti, 200 g dana kemik iliği, 200 g koyun kuyruk yağı, 100 g nohut, 30 g çemen, 30 g salça, 10 g tuz ve 4 l su yer alır. Buğday, koyun eti, çemen, nohut, kuyruk yağı, tuz, kemik iliği ve su cab çömleğine konur; ardından çömleğin kapağı kapatılır.
Taş fırında pişirme
Kapağı kapatılan cab çömleği, odun ateşiyle yanan taş fırına yerleştirilir. Keşkek en az 12 saat pişirilir ve bu süre sonunda yemeğin üzerinde yağ birikir.
Sosun hazırlanması
Pişirme sırasında biriken yağ, tavada salça ve sıcak suyla karıştırılarak sos hâline getirilir. Tarif ölçüsünde yer alan salça, çömleğe konan bileşenler arasında sayılmaz ve bu sos aşamasında kullanılır.
Nasıl servis edilir?
Çukur tabakta sunum
Amasya Keşkeği genellikle çukur bir tabakta servis edilir. İsteğe bağlı olarak yemeğin yağıyla hazırlanan sos, servis sırasında üzerine dökülebilir.
Amasya iliyle ün ilişkisi
Amasya Keşkeğinin coğrafi sınırı Amasya ilidir. Ürünün geçmişinin eskiye dayanması, Amasya mutfak kültüründeki yeri ve düğün gibi özel günlerde ikram edilmesi, ürün ile coğrafi sınır arasındaki ün bağının dayanakları arasında yer alır.
Amasya Keşkeğinin bütün üretim aşamalarının Amasya ili sınırları içinde gerçekleştirilmesi gerekir. Bu zorunluluk, ürünün mahreç işareti kapsamındaki coğrafi bağının üretim sürecine yansıyan unsurudur.
Mutfak kültürü ve özel günler
Amasya Keşkeğinin geçmişinin eskiye dayandığı kayıt altındadır. Yemek, Amasya ilinin mutfak kültüründe önemli bir yere sahiptir.
Amasya Keşkeği düğün gibi özel günlerde ikram edilir. Bu ikram geleneği, ürünün yöredeki toplu yemek kültüründeki yerini gösteren tescilli niteliklerdendir.
Tescil ve denetim nasıl yürütülür?
Tescil durumu ve işaretleme
Amasya Keşkeği, 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu kapsamında 30 Eylül 2021 tarihinden itibaren korunmak üzere 28 Temmuz 2022 tarihinde 1183 numarayla mahreç işareti olarak tescil edilmiştir. Ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde “Amasya Keşkeği” ibaresi ile mahreç işareti amblemi yer alır.
İbare ve amblem ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde kullanılamadığında, işletmede kolayca görülecek biçimde bulundurulur. Tescil ettiren Yeşilırmak Havzası Kalkınma Birliği, hakların korunmasına ilişkin hukuki süreçleri yürütür.
Denetim mercii ve kapsamı
Denetimler, Yeşilırmak Havzası Kalkınma Birliğinin koordinasyonunda; Birlik, Amasya Üniversitesi Amasya Sosyal Bilimler Meslek Yüksekokulu, Amasya Turizm Derneği ve Amasya Belediyesinden konusunda uzman birer kişinin katılımıyla oluşan dört kişilik denetim mercii tarafından yürütülür. Denetim mercii, kullanılan bileşenlerin uygunluğunu, üretim metoduna uygunluğu ve ürün ibaresi ile mahreç işareti ambleminin kullanımını denetler.
Denetimler düzenli olarak yılda bir defa yapılır; gerekli görülmesi veya şikâyet hâlinde her zaman denetim gerçekleştirilebilir. Denetim mercii, denetimin yürütülmesi sırasında kamu veya özel kuruluşlardan ya da bu kuruluşlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden faydalanabilir veya hizmet satın alabilir.