Coğrafi işaretli ürün · Gaziantep
Gaziantep yöresinde kültüre alınan Pistacia vera türünden elde edilir. Uzun, Kırmızı, Halebi ve Ohadi çeşitlerinin meyve biçimi, iç rengi ve çıtlama oranı farklılık gösterir.
UNESCO ilişkisiGaziantep gastronomi kültürüGastronomi şehriyle ürün ilişkisiUNESCO ile Yaşatılanlar →Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Antep Fıstığı nedir?
Antep Fıstığı, Pistacia vera türünden elde edilen ve Gaziantep yöresinde kültüre alınmış sert kabuklu meyvedir. Sicilde Uzun, Kırmızı, Halebi ve Ohadi çeşitleri tanımlanır; bunlar ağaç yapısı, meyve şekli, iç rengi, yağ oranı ve randıman bakımından farklıdır.
Çeşitler ve meyve özellikleri
Uzun, Kırmızı ve Halebi çeşitlerinde meyve uzun; Ohadi çeşidinde yuvarlaktır. Çeşitlerin ağaç ve meyve özellikleri kaynak tablolarında ayrı sütunlarda gösterilir.
Çeşitlere göre ağaç özellikleri
Sicil belgesinin 2. sayfasındaki değerlerdir. Kaynak alanları ve ölçü birimleri korunarak tablo halinde düzenlendi.
Tabloyu görüntüle · 4 kayıt
Sicil belgesinin 2. sayfasındaki değerlerdir. Kaynak alanları ve ölçü birimleri korunarak tablo halinde düzenlendi.
Tabloyu küçük ekranda yatay kaydırarak inceleyebilirsiniz.
| Özellik | Uzun | Kırmızı | Halebi | Ohadi |
|---|---|---|---|---|
| Adı ve sinonimleri | Uzun | Kırmızı | Halebi | Ohadi |
| Ağaç dış görünüşü | Yarı dik | Yarı dik | Dik | Yayvan |
| Ağaç gelişmesi | Kuvvetli | Zayıf | Orta | Orta |
| Ağaç rengi | Kahverengi | Kahverengi | Kahverengi | Orta kahverengi |
Çeşitlere göre meyve özellikleri
Sicil belgesinin 2. sayfasındaki değerlerdir. Kaynak alanları ve ölçü birimleri korunarak tablo halinde düzenlendi.
Meyve biçimi ve renk
Uzun ve Kırmızı çeşitlerinde iç renk yeşil-güliç, Halebi’de güliç, Ohadi’de sarıdır.
Çıtlama ve randıman
Sicil tablosunda çıtlama oranı %67–94, randıman %40,37–44,53 arasında değişir.
Yetişme ve döllenme koşulları
Soğuklama ve sıcaklık
Çeşide göre 7,2 °C’nin altında 600–1050 saat soğuklama gerekir. Yeterli düşük sıcaklık sağlanmadığında gözler düzgün ve yeterli sayıda açılamaz. Yazın sıcak, kurak ve uzun dönem ister.
Sicilin üretim tekniği paragrafında toplam sıcaklık ihtiyacı “3200 gün ve 4200 gün” biçiminde yazılıdır. Sonraki sayfada en az 3600 °C, en çok 4400 °C ve ortalama gün ısısı 25 °C verilir. Bu farklı kaynak gösterimleri tek bir değere dönüştürülmemiştir.
Toprak ve su
Derin, kumlu-tınlı ve kısmen kireçli topraklarda gelişir. İncelenen alanlarda toprak %85 tınlı ve tuzsuz; pH 8,1–8,7, üst toprak organik maddesi %1,4–2,5 olarak belirtilir. Toprak derinliği “8–10” yazılıdır ancak birimi verilmez.
Sicil, topraktaki azot, fosfor, demir, çinko ve manganın yetersiz veya bitkinin alamayacağı formda tutulduğunu belirtir. Yıllık su tüketimi 750–800 mm’dir; aşırı nemi sevmez.
Tozlanma ve erkek ağaç oranı
Çiçeklenmede −1,4 °C sıcaklık çiçeklere zarar verir. Döllenme için bahçede her 8–10 ağaca karşılık 1 erkek ağaç bulunur.
Üretim sınırı
Coğrafi sınır; Adıyaman, Antalya, Aydın, Balıkesir, Batman, Çanakkale, Denizli, Diyarbakır, Gaziantep, Hakkari, Hatay, Kahramanmaraş, Kilis, Manisa, Malatya, Mardin, Mersin, Muğla, Siirt, Şanlıurfa, Şırnak ve Tunceli illeridir. Sicil, bu yörelerde uygun hava koşullarını üretim koşulu olarak belirtir.
Tescil, markalama ve denetim
Antep Fıstığı, 27 numarayla menşe adı olarak 17 Mayıs 2000 tarihinde tescillidir. Koruma başlangıcı 22 Nisan 2000’dir. Tescil ettiren Gaziantep Ticaret Odasıdır. Coğrafi işaret markalama yoluyla kullanılır.
Sicil, 555 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin 20’nci maddesi kapsamında Gaziantep Ticaret Odası koordinasyonunda ağaç ve meyve denetimi tanımlar. İlgili ilde 4 veya 6 aylık dönemlerde 2–5 kişilik denetim kurulu oluşturulur ve sonuç raporlanır.
Ağaç denetimine Ticaret ve/veya Sanayi Odasından uzman, Tarım İl Müdürlüğünden ilgili yetkili ve Ziraat Odasından ziraat mühendisi katılır.
Meyve denetimine Ticaret ve/veya Sanayi Odası, Tarım İl Müdürlüğü, Fıstık Araştırma, Ticaret Borsası ve Güney Doğu Tarım Satış Kooperatifi elemanları katılır. Bu denetim de ilgili ilde 4 veya 6 aylık dönemlerde 2–5 kişilik kurulca yapılarak raporlanır.
UNESCO ile bağlantısı
Gaziantep gastronomi kültürü: Antep Fıstığı, Gaziantep’in tarımsal üretimi ve tatlı kültüründe önemli bir yere sahiptir. UNESCO’nun Gaziantep tanıtımında Fıstık Kültür ve Sanat Festivali, şehrin gastronomi etkinlikleri arasında anlatılır. Bu bağlantı ürünün ayrı bir UNESCO tescili olarak değil, belirtilen gastronomi kültürüyle ilişkisi kapsamında gösterilir.
