Coğrafi işaretli ürün · Antalya
Antalya’nın Finike ilçesinde yetiştirilen Washington Navel portakalıdır. Çekirdeksiz meyvesinin renk, kalite ve aroması yöredeki alüvyonlu toprak ve iklim koşullarıyla ilişkilidir.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Finike Portakalı nedir?
Finike Portakalı, Finike yöresinde yetiştirilen Washington Navel çeşidi portakaldır. Sicil, meyvenin çekirdeksiz olduğunu; yöre dışında dikilen fidanların aynı renk, kalite ve aromayı taşımadığını belirtir. Meyve önce yeşilken kasımda sararıp turuncu rengini alır.
Meyve yapısı ve bileşimi
Meyve ölçüleri
Sicilde ortalama meyve ağırlığı 237,69 g, uzunluğu 78,36 mm, genişliği 77,53 mm, kabuk kalınlığı 5,26 mm ve dilim sayısı 10,25 olarak belirtilir. Çekirdek sayısı sıfır, kuru madde oranı %12,4’tür.
Usare ve asitlik
Usare miktarı %45–55, posa ağırlığı %45–54 ve asit miktarı %0,5–0,9 aralığındadır. İnvert şeker %6,45 (TS 3036), 20 °C’de pH değeri 4,68 (TS 266), briks 12,80 (TS 1466) olarak yazılmıştır. Toplam asit, sitrik asit cinsinden 0,44 Meq/100 g (TS 1125) olarak verilir.
Besin değerleri
Belge 131 g’lık bir portakal için besin ve vitamin değerlerini ayrıca listeler. Yüzde olarak verilen vitamin ve mineral değerlerinin referans miktarı belgede açıklanmaz; bu yüzdeler günlük gereksinim iddiasına dönüştürülmeden aktarılır.
Sicilde 131 g portakal için verilen değerler
Sicil belgesinin 2. sayfasındaki değerlerdir. Kaynak alanları ve ölçü birimleri korunarak tablo halinde düzenlendi.
Yetiştirme ve hasat işlemleri
Üretim yeri ve çevresi
Bahçe sağlıklı, virüsten arındırılmış fidanlarla kurulur. Turunç fidanlarına aşı genellikle 30 cm yüksekte yapılır. Ağaç 80 cm’ye ulaştığında taçlandırılır; iç dallar budanarak yanlara ve yukarı büyümesi sağlanır. Normal koşullarda 4–5 yaşında meyve vermeye başlar; gövde çapı 10–12 yaşında 20 cm’ye ulaşır.
Dikim aralığı toprak, meyil ve anaca göre değişir; sicilde 6,5 × 6,5 m, 6 × 6 m ve 6 × 7 m örnekleri verilir. Normal gelişen ağaç iklime göre nisanda çiçeklenmeye başlar.
Marttan itibaren gübreleme ve yabancı ot mücadelesi yapılır. Eski sicil metni mücadeleyi sürüm veya Glyphosate-isopropylamine etken maddeli herbisitlerle anlatır. Nisanda toprak yapısına göre sulama başlar; salma sulama yılda 5–8 kez uygulanır. Damla ve spring sistemleri araziye göre kullanılır. Budamayla dallara yön verilir.
Haziran başında yaz gübrelemesi yapılır. Mayısta tutan meyveler kasımda normal büyüklüğe ulaşır; ilk yağmurlarla olgunlaşarak yeşilden turuncuya döner. Kasımda aroma ve lezzet oluşur, hasat başlar.
Hasat ve olgunlaşma
Sicilde ekim sonundaki ilk yağmurdan sonra aşırı nem ve mantar hastalıklarına karşı bakır oksiklorürle (%50 metalik bakır) mücadele anlatılır. İlkbahar gübrelemesi şubat–martta, yaz gübrelemesi haziran başında yapılır. Gübreleme programı toprak ve yaprak analizi sonuçlarına dayanır.
Hasat edilen meyveler paketleme tesisinde yıkanıp temizlenir. Üretici veya ambalajlayan kendi adı ya da markasıyla ambalaj yapar; birlik adına sevkiyatta birlik logolu ambalaj kullanılır.
Olgunlaşma ve muhafaza
Sicil olgunlaşan portakalların aralık, ocak ve şubatta iç piyasa ve ihracata sunulduğunu belirtir. Doğal koşullara bağlı olarak aynı aylarda ağaç üzerinde muhafaza edilebilir. Aralıkta toplanan meyveler 5 °C soğuk hava deposunda kısmen bir ay depolanabilir.
Üretim alanı ve yöreyle bağı
Üretim alanı Antalya ili Finike ilçesinde, sicilde Turunçova, Hasyurt, Yeşilyurt ve Sahilkent beldeleri ile Yalnız ve Yuvalar köyü yerleşim alanları olarak tanımlanır. Kuzeydeki Akdağ ve batıdaki Gülmez Dağı çevreyi sınırlar. Akçay ve Alakır derelerinin yıllarca taşıdığı alüvyonlar hava, su ve toprak koşullarıyla birlikte ürünün yöreyle bağını oluşturur.
Ambalajlama ve pazara sunum
Sicilde 12–13 kg ambalajın zorunlu tek biçim olmadığı belirtilir. Talebe göre çoğunlukla 2 kg fileler, 16 kg kasalar veya 18–22 kg kasalar kullanılır. Paketleme tesisinden 12–13 kg ambalajla sevkiyat da belgede anlatılır.
Tescil ve denetim
Finike Portakalının tescil numarası 106’dır. Önceden kaydedilmiş alan bazlı karara göre tescil tarihi 26 Aralık 2008’dir. PDF’de başvuru 26 Nisan 2006, yayın 15 Mayıs 2008 ve koruma başlangıcı 10 Aralık 2004 olarak ayrı ayrı yer alır. Kullanım biçimi markalamadır.
Denetim Finike Meyve Üreticileri Birliği Başkanlığı koordinatörlüğünde, en az üç kişilik uzman komisyonlarca yapılır. Sicil yılda iki kez, gerektiğinde ve şikâyette ayrıca denetim öngörür; bu usulü belgenin düzenlendiği dönemin 555 sayılı KHK hükümleriyle açıklar.
Denetimde Birlik Yönetim Kurulu, Finike Ziraat Odası, Turunçova Belediyesi, Antalya Tarım İl Müdürlüğü, Tarım ve Köyişleri Bakanlığı, Antalya Batı Akdeniz Tarımsal Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü ve Kumluca Ticaret Odası ile uzman mühendisler ve yerli üreticiler görevlendirilir.
