Coğrafi işaretli ürün · Antalya
Antalya’nın Alanya ilçesinde Ayva Göbek çeşidinden yetiştirilir. İnce kabuklu, iri meyvesinin kabuğu sarı-turuncu, eti sarı-krem renklidir.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Alanya Yenidünyası nedir?
Alanya’nın mikro-klima özelliklerinde yetişen ve “Ayva Göbek” (diğer adı “Hafif Çukur Göbek”) çeşidi olan Alanya Yenidünyası, erkencilik ve yüksek verim göstermesiyle Hatay ile Antalya’nın diğer yörelerinde yetiştirilen yenidünya meyvelerinden farklılık göstermektedir.
İnce kabuklu olmasıyla ve kabuk renginin sarı-turuncu, meyve et renginin ise sarı-krem olmasıyla Türkiye’de yetiştirilen diğer yenidünyalardan ayrılan Alanya Yenidünyası’nın bir diğer ayırt edici özelliği ise meyvesinin 43,26 g ortalama değer ile diğer yenidünyalardan daha ağır ve iri olmasıdır.
Ayırt edici özellikleri
Alanya’da Toros dağları dar bir ova şeridinden sonra denize paralel olarak yükselmektedir.
Doğu, batı ve kuzeydeki Toros dağları, kışın iç kısımlardan gelen soğuk havayı ve rüzgarları engellemekte, dolayısıyla doğal bir soğuk-kıran etkisi yapmaktadır. Böylece kış aylarında, erken ilkbahar ve geç sonbahar dönemlerinde Alanya soğuklardan korunmakta, yıllık gözlenen en düşük sıcaklık Ocak ayında 12°C altına düşmemektedir.
Ayrıca yörede denizin de yumuşatıcı etkisi bulunmaktadır.
Bunların neticesi olarak Alanya yöresi tam bir mikro-klimaya sahiptir.
Alanya Yenidünyası, Hatay’da ya da Antalya’nın diğer yörelerinde yetiştirilen yenidünyalardan, açık alanda yetiştirildiğinde 7–10 gün, örtü altında yetiştirildiğinde ise 1 ay kadar erkencilik göstermektedir.
Alanya ilçesinin sicilde verilen toprak analizinde ölçümler, kullanılan metotlar ve değerlendirmeler birlikte gösterilir.
Tablo-2: Alanya ilçesi toprak özellikleri
Sicil belgesinin 4. sayfasında yer alan alanya ilçesi toprak özellikleri, özgün satır ve sütun sırası korunarak aşağıda gösterilmiştir.
Bitki ve meyve özellikleri
Kış meyvelerinin bittiği, yaz meyvelerinin ise henüz pazara girmediği yani meyve çeşitliliğinin ve miktarının az olduğu ilkbahar döneminde olgunlaşarak pazara sürülen Alanya Yenidünyası bu özelliğiyle tüketici nezdinde bilinirliğe sahiptir.
Yenidünya meyvesinde meyve kabuğunun çok kalın veya ince olması istenmemektedir.
Alanya Yenidünyasının meyve kabuğunun kolay soyulması ve kabuk kalınlığının orta seviyede olması bu ürünün hem üretici hem de tüketici tarafından tercih edilmesini sağlamıştır.
Alanya Yenidünyasının meyve ve ağaç görünümü Şekil-1 ve Şekil-2’de verilmiştir.
Alanya Yenidünyasının ağaç, meyve özellikleri ile ortalama tane ağırlığı, suda çözünür kuru madde, toplam asitlik ve renk değerleri ise Tablo-1 ve 2’de verilmiştir.
Alanya Yenidünyası her dem yeşil kalan bir bitkidir.
Yaprakları 12–40 cm uzunlukta sert ve kısa saplıdır.
Turuncu renk
Alanya Yenidünyası’nın meyve kabuk ve meyve et rengi bakımından sarı-turuncu renkli meyveler grubunda yer alması tüketicinin bu ürünü tercih etmesinde önemli rol oynamaktadır.
Üretim tekniği ve ustalık
Ağacı 5–6 m boyunda, düzgün gövdeli, alçaktan dallanan, sık görünümlü, yayvan ile yuvarlak arasında taç yapısına sahiptir.
Tablo-1: Alanya Yenidünyasının ağaç özellikleri
Sicil belgesinin 2. sayfasında yer alan alanya yenidünyasının ağaç özellikleri, özgün satır ve sütun sırası korunarak aşağıda gösterilmiştir.
Tabloyu görüntüle · 4 kayıt
Sicil belgesinin 2. sayfasında yer alan alanya yenidünyasının ağaç özellikleri, özgün satır ve sütun sırası korunarak aşağıda gösterilmiştir.
Tabloyu küçük ekranda yatay kaydırarak inceleyebilirsiniz.
| Anaç uyuşması | İyi |
|---|---|
| Taç gelişme şekli | Yarı dik |
| Yaprak ayası uç şekli | Kör uçlu |
| Yaprak ayası kenardaki diş sıklığı | Orta |
| Yaprak ayası dalda duruş şekli | Dışa doğru |
Alanya Yenidünyası Nasıl Yetiştirilir?
Hazırlama işlemleri
Alanya Yenidünyasının üretiminde yenidünyaya ilişkin genel üretim teknikleri kullanmakla birlikte aşağıdaki hususlara dikkat edilmesi gerekmektedir. Alanya Yenidünyasının üretimi açık bahçe yetiştiriciliği ve örtü altı yetiştiriciliği olmak üzere iki şekilde yapılabilmektedir.
İklim İsteği
Alanya’nın uzun yıllara yayılmış iklim verilerine bakıldığında bir yıllık ortalama hava sıcaklığı 19°C, en sıcak ay 27°C ile Ağustos, en soğuk ay ise 12°C ile Ocak ayıdır. Alanya’da kışları yağışlı ve nemli, yazları ise kurak ve sıcak tipik Akdeniz iklimi görülmektedir. Alanya Yenidünyasında çiçeklenme sonbahar aylarında başlar ve kışı küçük meyve döneminde geçirir. Çiçekler ve meyveler -3°C’de zarar görmeye başlar.
Alanya yöresinde çiçeklenme döneminde don olma olasılığı bulunmamaktadır.
Toprak İsteği
Alanya Yenidünyası yetiştiriciliği için iyi drene edilmiş, derin, organik maddece zengin, killi-kumlu, gevşek, reaksiyonu nötr toprak gerekmektedir. Alanya ilçesine ait toprak özellikleri Tablo-3’te verilmiş olup, derin, organik maddece zengin, killi-kumlu, gevşek, reaksiyonu nötr ve iyi drene edilmiş olması bu yörenin toprak özelikleridir.
Çoğaltım tekniği
En çok tercih edilen üretim yöntemi aşılama ile çoğaltmadır. Alanya Yenidünyası genellikle çöğür anaçları üzerine göz ve kalem aşısı yapılarak çoğaltılır.
Tohum ekimi ve aşılama
Tohum, meyveden çıkarıldıktan hemen sonra ekilebildiği gibi muhafaza edilerek daha sonra da ekilebilir. Bu süre 9 ayı geçmemelidir. Tohumun ekildiği ortam 3:1:1 oranında torf: kum: perlit karışımından oluşmalıdır. Ekim yapılan ortamın pH’ı 6.5–7.0 arasında olmalıdır. Ekilen tohumlar 40–60 gün sonra çıkmaya başlar. Bu çöğürler, ertesi sabah şaşırtılmaya hazır hale gelirler. Çöğürler, tohum ekiminden 1,5–2 sene sonra çağları 1–1,5 cm olduğunda aşıya hazır hale gelirler.
Aşıları ilkbahar ve sonbahar döneminde yapılır. İlkbaharda sürgün aşı olarak yapılacaksa en uygun aşı zamanı, iklim koşullarına göre değişmekle birlikte Mart ayı başlarından Mayısın 3. haftasına kadar olan devredir. Sonbahar aşıları ise, tutma oranları ilkbahar aşılarına oranla daha düşük olmakla birlikte Eylül sonu Ekim ve Kasım aylarıdır.
Aşı kalemleri, üzerlerinden bir sene geçmiş olgun, tüysüz sürgünlerden alınmalı, göz aşısı olarak “T” aşısı, yongalı aşı ve yama aşı kullanılmalıdır.
Bahçe tesisi ve dikim aralıkları
Açık alanda 6×6 m ya da 7×7 m dikim aralıkları olarak bahçe tesis edilmektedir. Örtüaltı yetiştiricilikte ise dikim 2×2,5 m ya da 2,5×2,5 m dikim aralıklarında yapılmakta ve ağaçlar telli sistemle desteklenmektedir.
Dikim Zamanı ve Dikim Şekli
Alanya Yenidünyası fidanları için en uygun dikim zamanı, soğuk tehlikesinin kalktığı ilkbahar aylarının erken dönemleri olmaktadır. Dikim sırasında plastik tüp, köklere zarar vermeden dikkatlice çıkarılmalı, dikimden önce kökler tarafından sarılmış olan toprak dağıtılmadan, kıvrılmış ve zarar görmüş kökler kesilmeli, daha sonra kökle tacın gelişimini dengeleyecek bir ‘dikim tuvaleti budaması’ mutlaka yapılmalıdır. Fidanın aşı yeri toprak üstünde kalacak şekilde ve fidanın toprağı dağıtılmadan çukura oturtulmalıdır.
Derin dikimlerden kaçınılmalıdır. Dikimden hemen sonra can suyu verilmeli ve hereklerle bağlanmalıdır.
Sulama işlemi
Yıllık sulama suyu ihtiyacı 1.130 mm olan Alanya Yenidünyasında bölge toprak yapısına uygun olarak yıllık yapılacak sulama sayısı ise 10 ila 11’dir ve ağaç başına her sulamada 100–110 mm su verilmelidir. Nisan ayından ekim ayına kadar 15–20 sulama yapılmalıdır. Örtüaltı yetiştiricilikte ve mümkünse açık alanda sulamalarda damla sulama sistemi (fertigasyon) kullanılmalıdır.
Hastalık ve ilaçlama
Alanya yenidünyasında görülen en önemli hastalık karaleke (Spilocaea eriobotryae) hastalığıdır. Hastalık özellikle açık alanda etkili olmakta ve meyve kalitesini düşürmektedir. Hastalıkla mücadelede kültürel önlemlerle birlikte kimyasal ilaçlama yapılır. İlaçlamaya başlanmadan önce, geçen yıldan kalma hastalıklı sürgünler, yapraklar, meyveler ve meyve sapları toplanıp imha edilir. Ağaçların iyi havalanması sağlanır. Birinci ilaçlama sonbaharda, yeni çiçek salkımları oluşunca %1,5’luk bordo bulamacı ile yapılır.
İkinci ilaçlama çiçekler açılmadan önce yapılır. Çiçek dökümünden sonraki ilaçlamalar 20 gün ara ile (yağışlı gün fazla ise 15 gün) yağmurlar kesilene kadar en sonuncusu hasattan 20 gün önce olmak şartı ile yapılır. Örtüaltı yetiştiricilikte karaleke hastalığı görülmemekte ve bu hastalık için ilaçlama yapılmamaktadır.
Gübreleme işlemi
Alanya yenidünyası yetiştiriciliğinde gübreleme yaprak- toprak analiz sonuçlarına göre yapılmaktadır. Şayet analiz yaptırılmamışsa;
Birinci Yıl
Fidan başına, yılda toplam 30 g saf azot (150 g amonyum sülfat). Her sulamada bir, fidan başına 25 g amonyum sülfat olarak verilmelidir.
İkinci Yıl
Fidan başına yılda toplam 60 g saf azot (300 g amonyum sülfat). Şubat- Temmuz ayları arası, 4 defada sulamayla birlikte verilmelidir.
Üçüncü Yıl
Fidan başına yılda toplam 100 g saf azot (500 g amonyum sülfat). 4 yaşından sonra uygulanan gübre programı Tablo-4’te verilmiştir.
Zararlılarla Mücadele
Akdeniz Bölgesinde uzun süren yağışlar yenidünyada karaleke hastalığını tetiklemektedir. Hastalıkla mücadele edilmeli, hasattan sonra ağaçta kalan meyveler toplanarak gömülmelidir.
Budama özellikleri
En uygun budama zamanı Mart ayıdır. Ana doruk alınarak 3 veya 4 dallı çanak (goble ) şekil verilmesi, ağacın fazla boylanmaması ve hasat kolaylığı yönünden uygundur. Bırakılan 3 ya da 4 dal büyüdükten sonra aynı yıl içinde 35–40 cm kalacak şekilde kesilir. Sonraki yılda budanan dallar üzerinde süren sürgünlerden ağacın merkezini çok sıkıştırmayacak ve dengeli bir taç oluşturacak şekilde, 2 veya 3 tanesi bırakılır.
Geriye kalan sürgünler ve aşı noktasının üzerinde oluşan sürgünler temizlenir. Daha sonra ki yıllarda, ağacın büyümesine fazla müdahale edilmez. Budama sadece kurumuş, hastalıklı ve obur dalları temizlemek için yapılır. Ayrıca çok sık taçlanma durumunda ağaç merkezinin ışıklanmasını sağlamak için yapılabilir. Budamadan sonra, ağacın öz suyu kutulana kadar 1–2 gün beklenmeli ve kesim yerlerine çok ince tabaka şeklinde aşı macunu sürülmelidir.
Hasat, Paketleme ve Depolama
Hasat dikkatli bir şekilde, meyveye ve ağaca zarar vermeden yapılmalı, meyveler meyve makası ile dikkatlice toplanmalı ve mutlaka sınıflandırmaya tabi tutulmalıdır. Alanya Yenidünyasında kademeli hasat uygulanmalıdır. Ağaç üzerindeki meyveler kademeli olarak (farklı zamanlarda) olgunlaşır ve farklı dönemlerde hasat edilir. Pazar talebine uygun olarak yüksek kalitede meyve elde edebilmek için özellikle hasat dikkatli bir şekilde yapılmalıdır.
Kullanılan ambalajlar (kasa veya karton kutu) amaca uygun olarak fazla derin olmamalı ve alttaki meyvelerin zarar görmesi bu şekilde engellenmelidir. Taşıma zincirinde soğuk zincir korunmalıdır.
Bu sayede soğuk zincir korunarak uzak pazarlara meyve taşınabilir.
Tablo-3: 4 yaşından itibaren yenidünya ağaçlarına önerilen azot, fosfor ve potaslı gübrelerin
Sicil belgesinin 5. sayfasında yer alan 4 yaşından itibaren yenidünya ağaçlarına önerilen azot, fosfor ve potaslı gübrelerin, özgün satır ve sütun sırası korunarak aşağıda gösterilmiştir.
Tabloyu küçük ekranda yatay kaydırarak inceleyebilirsiniz.
| Özellik | Azot, Amonyum, sülfat uygulama zamanı ve miktarı (g/ağaç) | Fosfor Triple süper fosfat uygulama zamanı ve miktarı (g/ağaç) | Potasyum, Potasyum sülfat uygulama zamanı ve miktarı (g/ağaç) |
|---|---|---|---|
| 4-6 yaş | Temmuz 400-800 Kasım 100-200 Şubat 100-200 | Ağustos-Eylül 135- 225 | Ağustos-Eylül 60-120 |
| 7-12 yaş | Temmuz 1300-2000 Kasım 500-750 Şubat 500-750 | Ağustos-Eylül 275- 325 | Ağustos-Eylül 360- 540 |
| 12 yaştan sonra | Temmuz 2000 Kasım 1000 Şubat 1000 | Ağustos-Eylül 400 | Ağustos-Eylül 600 |
Muhafaza koşulları
Kalın kabuklu meyveler tüketici tarafından, ince kabuklu meyveler ise taşımacılığa dayanımının düşük, muhafazasının ise zor olması nedeniyle üretici tarafından tercih edilmemektedir. Çöğürlerin güneşin yakıcı etkilerinden korunabilmesi için yarı gölgelikli bölgelerde muhafaza edilmesi gerekir. Örtüaltı yetiştiricilikte ürünler daha serin bir dönemde hasat edildiği için meyvelerin raf ömrü de uzun olmakta ve yenidünyanın pazarlanmasında büyük bir sıkıntıyı hafifletmektedir.
Alanya yenidünyası 5˚C’ de 2 ay kadar kalitesini kaybetmeden muhafaza edilebilmektedir.
Nasıl sunulur ve kullanılır?
Kök sistemi, çoğunlukla 25–50 cm derinlikte yüzlek ve dağınık saçak yapıdadır, bunun yanında 1,5–2 m derinliğe kadar inebilen kuvvetli gelişen kazık kök yapısına sahiptir.
Tescil ve Denetim Bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
373 tescil numaralı Alanya Yenidünyası menşe adı olarak 7 Ağustos 2018 tarihinde tescil edilmiştir.
Denetim düzeni
Alanya Yenidünyası’nın yukarıda belirtilen özelliklere uygun olarak üretilip üretilmediğine dair denetimler 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu hükümlerine uygun olarak, Alanya Ticaret ve Sanayi Odası koordinatörlüğünde; Alanya Ziraat Odası ve Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı Alanya İlçe Müdürlüğünden konuda uzman birer kişi olmak üzere toplam 3 kişilik denetim mercii tarafından yapılır.
Denetim mercii; Alanya Yenidünyası’nın yukarıda belirtilen ayırt edici özelliklere sahip olarak ve üretim yönteminde belirtilen tekniğe uygun şekilde yetiştirilmesi, depolanması, taşınması ve pazarlanmasının kontrolünü ve coğrafi işaretin takibi konusunda gerekli denetim işlemlerini yürütür.
Denetimler öncelikle ürünün üretim dönemindeki dış görünümü (meyve şekli, meyve indeksi, meyve ağırlığı, kabuk soyulması, meyve kabuk rengi) ve gözleme dayalı özellikleri (çekirdek sayısı ve şekli, karalekeye hastalığına dayanım durumu) üzerinden yapılacak olup, denetimlerde başka unsurlar da dikkate alınmak üzere özellikle aşağıdaki hususlara dikkat edilecektir: Çeşit: “Ayva Göbek” (diğer adıyla “Hafif Çukur Göbek”) çeşidi olmalıdır.
Denetim düzeni · 2
Batı Akdeniz Tarımsal Araştırma Enstitüsü (BATEM) tarafından yayımlanan çeşit katalogundan bu çeşidin özellikleri temin edilerek bu katalogdaki resimlerle karşılaştırılacaktır. Meyve ağırlığı: 29 g veya üzeri olmalıdır Meyve kabuk rengi: sarı-turuncu rengi olmalıdır Meyvenin şekli: eliptik olmalıdır Yetiştiği yer: Ürünün yetiştiği bahçe Alanya ilçesi idari sınırları içerisinde olmalıdır. Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı (GTHB) tarafından verilen Üretici Kayıt Defteri ve ÇKS belgesi Denetim Mercii tarafından incelenecektir.
Üretim yerinde, Alanya idari sınırları içerisinde bulunan araziye ait ada parsel nosu ve üretim alanı bilgileri yazacaktır. Kayıt: Üretim yeri, GTHB Çiftçi Kayıt Sistemine (ÇKS) kayıtlı olacaktır. İzlenebilirlik: Ürünün izlenebilirliğinin ve kullanılan kimyasalların takibinin yapılabilmesi için Üretici Kayıt Defteri bulundurulacaktır. Denetim mercii, coğrafi işareti belirlenen koşullara aykırı ve haksız kullananlar hakkında gerekli yasal takibatı başlatır.
Denetim düzeni · 3
Mercii, öncelikle Alanya Yenidünyası’nın üretildiği ve yaygın olarak tüketildiği bölgelerdeki üreticilere, odalara ve dağıtım-pazarlama aşamalarında faaliyet gösterenlere coğrafi işaret tescili hakkında bilgi vererek gerekleri hakkında farkındalık oluşturacaktır. Denetim mercii, yılda 1 defa düzenli olarak, ihtiyaç duyulduğunda/şikâyet halinde ise her zaman denetim işlemlerini yürütecek ve sonuçları raporlayacaktır. Denetime ilişkin raporlar Alanya Ticaret ve Sanayi Odası tarafından Türk Patent ve Marka Kurumuna her yıl düzenli olarak gönderilir.
Denetim mercii, kamu veya özel kuruluşlarından veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Denetim mercii hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
