Coğrafi işaretli ürün · Antalya
Antalya’nın Alanya ilçesinde Bodur Cavendish çeşidinden yetiştirilir. Açık alan veya örtü altında üretilen meyve, olgunlaşınca sarı renk ve şekerli tat kazanır.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Alanya Muzu nedir?
Alanya Muzu, Antalya’nın Alanya ilçesinde Bodur Cavendish çeşidinden açık alanda veya örtü altında yetiştirilir. Olgunlaşınca sarı renk, şekerli tat ve belirgin muz aroması kazanır. Açık alan ve örtü altı üretiminin hasat dönemleri farklıdır.
Ayırt edici özellikleri
Alanya ilçesinin kuzeyinden denize paralel olarak uzanan dağlar, muz plantasyonlarını aşırı soğuklardan korunmasına yardımcı olur. Bu durum, muz plantasyonlarında kış aylarındaki olumsuz soğuk hava şartlarından daha az zarar görmesini sağlar.
Bu nedenle Alanya ilçesinde muz yetiştiriciliği genellikle açık alan yetiştiriciliği şeklindedir.
Alanya Muzu; Antalya ilinin Alanya ilçesinde uzun yıllardır üretilir.
Alanya Muzunun Bazı Ürün Özellikleri
Hammadde ve bileşim
Alanya Muzu; Latince tür adı Musa paradisicia L. (Musa cavendishii Lam.) olan ‘‘Bodur Cavendish’’ muz çeşidi kullanılarak üretilir.
Doku, renk ve tat özellikleri
Açık alanda yetiştiricilik ürünün aromasını dolayısıyla lezzetini olumlu yönde etkiler.
Bitki ve meyve özellikleri
Bitki gövdesi, yapraklarını tamamladıktan sonra meyve salkımını andıran bir tomurcuk (hevenk/dal) oluşturur.
İlk taraklarda parmak sayısı fazla ve meyveler daha iridir.
Uç kısımlara doğru gidildikçe meyve sayısı azalır ve meyvenin boyutları küçülür.
Tablo-1: özelliklerinin kazanmasını sağlar (Tablo-1).
Sicil belgesinin 2. sayfasında yer alan özelliklerinin kazanmasını sağlar (tablo-1)., özgün satır ve sütun sırası korunarak aşağıda gösterilmiştir.
Tabloyu görüntüle · 5 kayıt
Sicil belgesinin 2. sayfasında yer alan özelliklerinin kazanmasını sağlar (tablo-1)., özgün satır ve sütun sırası korunarak aşağıda gösterilmiştir.
Tabloyu küçük ekranda yatay kaydırarak inceleyebilirsiniz.
| Ürün Özellikleri | Açık Alan Yetiştiriciliği | Örtü Altı Yetiştiriciliği |
|---|---|---|
| Hevenk ağırlığı (kg) | 15-30 | 25-70 |
| Parmak ağırlığı (g) | 50-120 | 80-150 |
| Parmak uzunluğu (cm) | 10-20 | 10-25 |
| Parmak çevresi (cm) | 5-13 | 8-18 |
| Suda çözünebilir kuru maddede (%) | 13-20 | 15-20 |
Alanya Muzu Nasıl Yetiştirilir?
Hazırlama işlemleri
Alanya Muzu Yetiştiriciliği ve Üretim Aşamaları Alanya Muzu bitkisi; erkek ve dişi çiçeklere sahip olup kendi kendini dölleyebilen bir bitkidir.
için kullanılan üretim şekilleri aşağıdadır
Pinçler ile üretim: Toprak altı yumrulardan çıkan pinçler kullanılır. Bu üretimde yaşlı muz bitkisinin budanması sırasında bitkinin toprak altı gövdesinden süren kılıç yapraklarının topraktan köklü olarak sökülmesi ile üretim söz konudur. Muz bitkisinin gerçek gövdesi olan rizomlardan çıkan yavru bitkiler ile çoğaltma işlemi gerçekleştirilir. Toprak altı yumrular ile vejetatif üretim: Bitkinin kök yapısı kazık kök şeklindedir. Kazık kök daha sonra yumruya dönüşür.
Bitkideki toprak altı yumruları göz adedine göre parçalanır. Bu parçalar yastık ya da seralara dikilir. Parçaların sürgün vermesi sağlanır. Bu sürgünler daha sonra bahçelere/seralara dikilerek üretime devam edilir. Doku kültürü ile üretim: Bitkinin mevcut ana gövdesi içinde bulunan meristem dokuların çıkarılarak steril ortamlarda hastalık ve zararlılardan ari fidanların elde edilmesi sağlanır. Buradan yetiştirilen fidanlar bahçelere dikilerek üretime devam edilir.
Diğer çoğaltma yöntemlerine göre bitkide daha hızlı büyüme, gelişme ve verim sağlanır.
Bahçe/Sera Tesisi
Muz bahçesi kurmak için kuzeye kapalı, soğuktan korunmuş alanlar tercih edilir. Muz bitkileri güneye bakan hafif eğimli alanlarda iyi gelişme gösterir. Muz bitkisinin ideal dikim zamanı; açık alan yetiştiriciliği için ilkbahar ayları, örtü altı yetiştiriciliğinde ise eylül ve mayıs ayları arasındaki zaman aralığıdır. Genellikle iklim koşulları bu süreleri belirler. Serada yetiştiricilikte eylül ayında dikim yapılması genellikle daha iyi sonuç verir.
Ayrıca bahçe/sera içerisinde yenilemeye bağlı ara dikimler haziran-temmuz ayları içerisinde yapılabilir. Dikim yapılacak yerin konumuna, toprak yapısına ve yetiştiriciliğe bağlı olarak değişmekle birlikte genellikle 2–3 m sıra arası ve 1,2–2,5 m sıra üzeri olmak üzere dikim aralığı yapılması sicilde sicilin tavsiyesidir.
Toprak ve İklim İstekleri
Organik madde içeriği yönünden zengin, kumlu-tınlı, tınlı, nemli ve su geçirgenliği yüksek topraklar ürünün yetiştiriciliğinde tercih edilen en uygun topraklardır. Genel itibariyle pH’sı alkali nitelikteki ve organik madde yönünden yeterli seviyedeki topraklar muz yetiştiriciliği için istenilen kriterlerdir. Meyve gelişimi için optimum sıcaklık aralığı ise 26–30°C seviyeleridir. Aşırı rüzgâr alan bölgelerde muz yetiştirilmesi tavsiye edilmez. Şiddetli rüzgârlar bitkinin yapraklarının zarar görmesine neden olur.
Böyle alanların korunaklı hale getirilmesinden sonra muz yetiştiriciliğinin yapılması istenir.
Hevenklerin korunması
Açık alanda yetiştiricilikte muz üreticileri tarafından koruyucu torba kullanılmakla beraber, örtü altı yetiştiriciliğinde ise torba kullanılmaz. Muz üreticileri tarafından genel itibariyle yaygın olarak sarı renkli ambalaj kâğıdının dışına koruyucu olarak şeffaf plastik torba ve/veya mavi renkli plastik torba/malzeme kullanılır. Muz hevenklerinde farklı tip ve renklerde uygun koruyucu torba kullanımı meyvede kalite ve verimi doğrudan olumlu etkiler.
Budama ve Destek Sağlama
Genellikle örtü altı üreticilerinin tercih ettiği hevenk oluşumu sonrasında hevenklerin daha iyi güneş alması için bitkinin yaprakları budanır. Bitkide budama fazla pinçlerin ve meyvesi alınmış yalancı gövdelerin bitkiden ayrılması şeklinde yapılır. Destek sağlama işlemi örtü altı yetiştiriciliğinde üst çatıya bağlanan ip, tel vb. ile sağlanır. Açık alanda muz yetiştiriciliğinde ise sağlam şekilde konumlandırılan destek direkleri ile bitkinin desteklenmesi sağlanır.
Gübreleme işlemi
Bitkinin gübre ihtiyacının belirlenebilmesi için belirli periyotlarda toprak ve yaprak analizlerinin yapılması sicilin önerisidir. Bu sebeple yetiştiriciler tarafından farklı gübreleme programları uygulanmakla birlikte, yetiştiricilikte çiftlik/ahır gübresi ve/veya ticari gübreleme yapılması uygun olur. Genel olarak potasyum ağırlıklı gübreleme sicilin tavsiyesidir. Muz bitkisi organik maddelere gereksinim duyan bir bitki olup organik maddece zengin topraklarda verim artışı gösterir.
Sulama işlemi
Muz bitkisinin geniş yapraklı bir bitki olması ve bitkinin büyük bir kısmının sudan oluşması nedeniyle bitkide çok miktarda su tüketimi söz konusudur. Bu nedenle toprağının sürekli nemli tutulması istenir. Alanya Muzu yetiştiriciliğinde; damlama sulama, sprink sulama ve sisleme sulama sistemleri başlıca kullanılan sulama şekilleridir.
Zirai Mücadele
Muz yetiştiriciliğinde zirai mücadele yapılırken öncelikle fidelerin/yumruların hastalıklardan, zararlılardan ari, sağlıklı bitkilerden seçilmesi sağlanmalıdır. Fidelik için seçilen alanlar/seralar hastalıksız, temiz yerlerde kurulmalıdır. Fideler aşırı sulanmamalıdır. Yabancı ot, hastalık ve zararlılar ile gerektiğinde kimyasal mücadele yapılır. Zirai mücadelede ilgili mevzuata uygun bitki koruma ürünleri kullanılır.
Hasat ve olgunlaşma
Meyveler tam olgunlaşmadan muz hasadı gerçekleştirilir. Üründe genellikle ilk tarak ve son taraklar, diğer taraklara göre standart dışı meyveler oluştururlar. Genellikle ilk taraklar üzerinde daha iri ve en son taraklar üzerinde ise küçük meyveler bulunur. Ürün hasadı açık alanda yetiştiricilikte genellikle ocak ve mart ayları arasında, örtü altında ise kasım ve ocak ayları arasında yoğunlaşır. Hasat için iyi bir gözlemleme yapılması önem arz eder.
Uygun şekilde yetiştirilen muz meyvelerinin renkleri; koyu yeşil renkten, açık yeşil renge dönüşmeye başlar. Parmak içleri dolgun hale gelen ve parmak köşeleri yuvarlaklaşan muz meyveleri hasat edilir. Hevenk oluşumuna göre bu süre 75–150 gün arasında değişir. Güneşlenmenin az olduğu ve sıcaklığın düştüğü durumlarda hasat zamanı da gecikir. Muz hasadında meyvelerin zedelenmemesine dikkat edilir. Bitkinin dalları bıçakla dipten kesilip alınır.
Duyusal ve fiziksel özellikler
Yeşil renk ve tonlarında hasadı yapılan muz meyveleri tekniğine uygun asgari teknik ve hijyenik şartlar sağlanarak muz olgunlaştırma işlemine alınır. Olgunlaştırma sırasında meyvedeki klorofil renk pigmentleri bozunmaya başlar, meyvenin rengi sararır ve meyve eti yumuşar. Meyvenin bileşimindeki nişasta şekere dönüşür ve ürünün karakteristik aroması, şekerli lezzeti ve muz kokusu oluşmaya başlar. Bu dönüşüm yaklaşık 1 hafta kadar devam eder.
Ambalajlama ve pazara sunum
Hasadı tamamlanan, taraklara ayrılmış muz meyveleri gıda ile temasa uygun kasalara/kutulara vb. alınır. Hasat edilen ürünün kısa sürede pazara ve tüketiciye ulaştırılması esastır. Alanya Muzu; ilgili gıda mevzuatına uygun etiket bilgileri ile dökme ya da gıda ile temasa uygun ambalajlarda tüketiciye arz edilir.
Muhafaza koşulları
Uygun hasat zamanında kesilen muzlar, 18–24 °C muhafaza koşullarında bir veya iki hafta süre içerisinde olgunlaşmasını tamamlayarak karakteristik sarı rengine kavuşur. Ürünün tüketiciye ulaştırılana kadar serin, kokulardan ari, temiz ve kuru yerlerde muhafaza edilmesi ve taşınması sağlanır. Muhafaza olarak tekniğine uygun şekilde modifiye atmosfer uygulamaları da kullanılabilir.
Üretim yeri ve coğrafi bağ
Üretim yeri ve çevresi
Bu çeşidin karakteristik özelliği soğuğa ve rüzgâra dayanıklı, kısa boylu (bodur) olması ve ılıman Akdeniz iklimi koşulları ile uyumlu olmasıdır. Akdeniz iklim özelliklerine sahip mikroklima iklim alanları bulunduran Alanya ilçesinde yetiştirilen Alanya Muzunun; açık alan ve örtü altı (seralarda) şeklinde yetiştiriciliği yapılır.
Örtü altı yetiştiriciliğinin açık alan da yetiştiriciliğine kıyasla; tekniğine uygun olarak yapılan iklimlendirme sayesinde yetişme koşulları istenilen ılıman iklim özelliklerine yaklaştığı için ürünün fizyolojik gelişimi daha hızlı, boylanması daha uzun, hevenk ve parmak sayısı daha fazla ve parmak boyu daha uzun bir özellik gösterir.
İlçenin toprak yapısı kumlu-tınlı, tınlı yapıda, pH olarak alkali karakterde, nispeten kireçsiz, drenaj sorunu olmayan ve organik madde içeriği yönünden yeterli seviyededir. Ürünün yetiştiriciliği açısından istenilen ideal güneşlenme olanağı, gece- gündüz arasında meydana gelen sıcaklık dalgalanmalarının az olması ve ılıman Akdeniz iklim koşullarına sahiptir. Bu neden ile ürünün istenilen kalite, verim ve pazarlama olanakları sağlanır.
Alanya ilçesinin uygun iklim özellikleri, kumlu-tınlı, tınlı ve alkali karakterdeki toprak yapısı ve özellikle ürünün hasadına kadar olan üretim aşamaları/kullanılan üretim metodu Alanya Muzunun aşağıda verilen bazı ürün Tablo-1.
Nasıl sunulur ve kullanılır?
Hevenkler taraklardan, taraklar ise meyve olarak tüketilen/bilinen parmaklardan oluşur.
Tescil ve Denetim Bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
1176 tescil numaralı Alanya Muzu menşe adı olarak 25 Temmuz 2022 tarihinde tescil edilmiştir. Alanya Muzu ibaresi ve menşe adı amblemi, ürünün veya ambalajının üzerinde yer alır. Ürünün veya ambalajının üzerinde kullanılamadığında, Alanya Muzu ibaresi ve menşe adı amblemi işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Sicildeki denetim düzeni
Denetimler; Alanya Ticaret ve Sanayi Odasının koordinatörlüğünde; Alanya Ticaret ve Sanayi Odası, Alanya İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü, Alanya Ziraat Odası ile Alanya Muz Üreticileri Birliğinin katılımıyla en az 3 kişiden oluşan denetim merci tarafından gerçekleştirilir. Denetimler yılda en az bir kez yapılır. Şikâyet üzerine veya gerekli görülen hallerde ayrıca denetim yapılabilir.
Yapılan denetimler; 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu uyarınca raporlanarak her yıl düzenli olarak Alanya Ticaret ve Sanayi Odası tarafından Türk Patent ve Marka Kurumuna sunulur. Denetim merci; Alanya Muzu coğrafi işaretinin kullanım biçimini, “Üretim Metodu” bölümünde belirtilen hususlar, ürünün hasadı, olgunlaştırılması, depolanması/muhafazası ile pazarlanması koşullarının uygunluğunu kontrol eder. Denetim sırasında tespit edilen uygunsuzluklar ile alınması gerekli tedbirler denetlenen ilgili kişi, kurum veya kuruluşa bildirilir.
Denetim merci, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
