Kastamonu Çarşaf Bağı

Çarşaf ve bağlama iplikleri

Kastamonu Çarşaf Bağının üretiminde kullanılan malzeme ve araçlara aşağıdaki gibidir.

**Pamuk ipliği (fantazi iplik):** Beyaz renkli, yumuşak, ince ve 2 bükümlü çile halindedir. Merserize edilmemiştir.

**Kasarlı (kasterli) pamuk ipliği:** Beyaz, bükümlü, merserize edilmiş çile halindeki 20 numara ipliktir.

**Merserize iplik:** Çile ve yumak halindedir. Çile halindeki ipler, 4 kat bükümlü hale getirilerek kullanılır. Yumak halindekiler ise doğrudan kullanılır.

**Dokuma çarşaf:** Kasarlı pamuk ipliğinden dokunmuş 1,5 m enindeki dokuma çarşaftır.

Bağlama tahtası, yastık ve el araçları

**Bağ tahtası:** Ortalama boyutları 50 x 20 x 30 cm ve kalınlığı 1,50–2 cm olan tahtanın üzerine, pamuk ya da sünger koyulduktan sonra bezle kaplanarak hazırlanır. Bağlama yapılacak temel zincir şerit veya kumaş, kenarı tahtaya sarılarak gerilir ve iğnelerle beze sıkıca tutturulur.

**Bağlama yastığı:** Boyutları 60 x 40 cm olan yastık, bağlamanın tutturulması için kullanılır.

**İp takma iğnesi:** Çarşaf bağı modeline başlarken sarı kıvrak kumaşa, ekstrafor, zincir üzerine ipi geçirmek için takma iğnesi kullanılır. İnce uçlu yorgan iğnesi kurşun kalem genişliğinde bir ahşap aparata yarıya kadar batırılarak ip takma iğnesi haline getirilir.

**Kelebe:** İnce yuvarlak bir sap üzerinden geçirilen, birbirine karşılıklı bağlı olan ve dönen ince tahtalardan yapılan, üsten alta doğru genişleyen ve ipliğin yumak haline getirilmesini sağlayan araçtır.

**Tırnaklık:** Başparmak ölçüsünde olan ve düğümün sıkıştırılması için kullanılan metalden yapılmış alettir.

**Sarı Kıvrak:** Eski adı Devrekâni bezi olan sarı kıvrak; 50–60 cm eninde ve 21–22 m uzunluğundaki el tezgâhlarında dokunan bürümcük kumaştır Sarı kıvrak kumaş 1.80 cm eninde 2.25 cm boyunda çarşaf olarak dikilir.

**Ekstrafor:** Eni 1–3 cm arasında değişen, çeşitli renklerdeki pamuklu dokuma şerittir. Kastamonu Çarşaf Bağının üretimindeki ilk aşama, ip uzunluğunun hesaplanmasıdır. İp uzunluğu, bağlanılacak bağın desen genişliğine göre ip uzunluğu hesaplanır. Örneğin; 10 cm bağ modeline 50–60 cm arası ip takılır. 4 ya da 6 kat haline getirilmiş ip takma iğnesine geçirilir.

İplik takılması ve saçak düğümlerinin bağlanması

İp takma iğnesi kumaş kenarından istenilen ölçüde içeri girerek kumaşın önünden arka tarafına batırılır. Arka taraftaki ipin ucu çekilerek yapılacak çarşaf bağı desenine göre ip uzunluğu belirlenir. Karşılıklı ipler birbirine eşit olacak şekilde düğümlenerek kaymamaları sağlanır. Kumaşın köşelerinin düzgün dönülebilmesi için daha sık aralıklarla ip takılır. Düğüm tekniği, köşe dönmede değişmez. Kastamonu Çarşaf Bağında desenler oluşturulduktan sonra saçak yapılır.

Saçak payı, ürünün boyutlarına göre değişkenlik gösterir. En son düğüm yapıldıktan sonra, istenilen uzunlukta ip bırakılıp makasla düzgün bir şekilde kesilerek saçak yapılır. Kastamonu Çarşaf Bağı tahta boncuk, renkli ip, ponpon, püskül vb. unsurlarla istenilen şekilde süslenebilir.