Coğrafi işaretli ürün · Samsun
Samsun’un Çarşamba ilçesinde tavuk ve döğmelik buğday, uzun saplı tahta kepçe veya tokmakla güdellenerek lapa kıvamına getirilir. Açık renkli keşkek kızgın tereyağıyla tamamlanır; düğünlerde ritimli dövme imecesiyle hazırlanır.
UNESCO ilişkisiTörensel Keşkek Geleneği ile ilişkiliSomut olmayan kültürel mirasla ilişkiUNESCO ile Yaşatılanlar →
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Çarşamba Keşkeği nedir?
Tavuk eti ve döğmelik buğdayın tahta kepçe veya tokmakla lapa kıvamına getirildiği Çarşamba yemeğidir. İmeceyle yürütülen güdelleme işlemi hazırlığın belirleyici özelliğidir.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Yerel tavuk ve döğmelik buğday
Çarşamba ilçesinde yetişen buğdaydan döğmelik girdi, tavuk ve tereyağı kullanılır. Yemeğin açık rengi ve lapa kıvamı sicilde tanımlanır.
Güdelleme imecesi
Uzun saplı tahta kepçe veya tokmakla ezme ve dövme işlemine güdelleme denir. Özellikle düğünlerde aynı ritimle uzun süre yürütülen dövme ortak hazırlama geleneğidir.
Sicildeki üretim anlatımı
Yöresel buğday, tavuk ve tereyağı
Çarşamba Keşkeğinin üretiminde, Çarşamba ilçesinde yetişen buğdaylardan elde edilen döğmelik buğday, tavuk ve tereyağı kullanılır.
Malzemeler ve ölçüler
- 500 g döğmelik buğday
- 1 bütün tavuk
- 400 ml su
- 500 ml tavuk suyu
- 250 g tereyağı
- 24 g tuz
Buğdayın ıslatılması ve tavuğun hazırlanması
Buğday, bir gece önce yıkanıp bol suda bir taşım kaynatılıp sabaha kadar bekletilerek şişmesi sağlanır.* Tavuk bir tencerede bir gece önceden haşlanıp kemikleri ayrılarak tavuk etleri didiklenir. Bir sonraki gün sabah buğdayın içine, üzerini 5–9 cm geçecek kadar haşlanmış tavuğun suyundan koyulur. Hazırlanan tavuk etinin üzerine tereyağı ve tuz koyularak pişirilir.
* Sicil bir gece önceden tavuk haşlama ve buğday kaynatıp sabaha kadar bekletme verir. Pişmiş tavuk, suyu ve buğdayın soğutma/muhafaza koşulları açıklanmaz. Eksik koşulların bu ürüne ve belirtilen işlem aşamasına ait teknik kayıtlarla tescil ettiren tarafından açıklığa kavuşturulması gerekmektedir.
Keşkek yapmak için özel olarak üretilen uzun saplı tahta kepçe veya tokmak ile tüm bileşenler iyice ezilir. Bu işleme coğrafi sınırda güdelleme denir.
Yöresiyle bağı nedir?
Çarşamba ilçesinin mutfak kültürü içinde ve geleneklerinde önemli bir yere sahiptir. Bu sebeplerle coğrafi sınır ile ün bağı bulunduğundan, üretim aşamalarının tamamı coğrafi sınırda gerçekleştirilir. Bu sebeplerle coğrafi sınır ile ün bağı bulunur.
Sicildeki sunum anlatımı
Lapa kıvamına gelinceye kadar güdellenen Çarşamba Keşkeği, servis tabağına koyulur ve üzerine kızgın tereyağı dökülerek servisi yapılır.
Geçmişi ve yöredeki yeri
Çarşamba Keşkeğinin geçmişi uzun yıllara dayanır ve Çarşamba ilçesinin mutfak kültürü içinde ve geleneklerinde önemli bir yere sahiptir. Çarşamba Keşkeğinin geçmişi uzun yıllara dayanır.
Tescil ve denetim bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
1495 tescil numaralı Çarşamba Keşkeği mahreç işareti olarak 14 Kasım 2023 tarihinde tescil edilmiştir. Çarşamba Keşkeği ibareli sicil belgesinde gösterilen logo ve mahreç işareti amblemi, ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde yer alır. Ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde kullanılamadığında, Çarşamba Keşkeği ibareli logo ve mahreç işareti amblemi, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Sicildeki denetim düzeni
Denetimler; Çarşamba Belediyesinin koordinasyonunda, Çarşamba Belediyesi, Çarşamba Ticaret ve Sanayi Odası, Çarşamba Kaymakamlığı, Çarşamba İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü, Çarşamba Lokantacılar Esnaf Odasından ürün hakkında bilgi sahibi en az üç kişiden oluşan denetim mercii tarafından yapılır. Denetimler düzenli olarak yılda bir defa, ayrıca gerekli görülmesi ve şikâyet halinde ise her zaman yapılır.
Denetim mercii; üretimde kullanılan bileşenlerin uygunluğunu, üretim metoduna uygunluğu ve Çarşamba Keşkeği ibaresi, logo ile mahreç işareti ambleminin kullanım biçiminin uygunluğunu denetler. Denetim mercii, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
UNESCO ile bağlantısı
Törensel Keşkek Geleneği ile ilişkili: Çarşamba Keşkeğinde tavuk ve buğday uzun saplı tahta araçlarla dövülür. Sicil, düğünlerde aynı ritimle sürdürülen güdeleme imecesini anlatır. Ortak emek ve düğün sofrası, UNESCO’nun tören keşkeği geleneğiyle doğrudan ilişkili yönleridir. Bağlantının kapsamı, yukarıda belirtilen UNESCO ilişkisiyle sınırlıdır.
