Coğrafi işaretli ürün · Muş
Muş’ta satır kıyması ve ince bulgur dış hamura, yağlı kıyma ve soğan iç harca aittir. Doldurulan köfteler haşlanıp biberli tereyağında kavrulur; son olarak kekikli tereyağı sosuyla sunulur ve iki harç ayrı hazırlanır.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Muş Köftesi nedir?
Sicil kaydı: “Muş Köftesi, Muş’ta satır kıyması ve ince bulgur dış hamura, yağlı kıyma ve soğan iç harca aittir. Doldurulan köfteler haşlanıp biberli tereyağında kavrulur; son olarak kekikli tereyağı sosuyla sunulur ve iki harç ayrı hazırlanır.”
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Satır kıyması ve el değirmeni bulguru
Sicil kaydı: “İç ve dış harçta kıyma bulunur; et satırla hazırlanır. İnce bulgur el değirmeninde çekilir. Yağsız dış et ile yağlı iç kıyma ayrı bileşenlerdir.”
Haşlama ve iki tereyağlı işlem
Sicil kaydı: “Doldurulmuş köfteler yaklaşık 20 dakika haşlanır. Pul biberli tereyağında hafifçe kavrulduktan sonra ayrı hazırlanan pul biber, tuz ve az kekikli tereyağı sosu üzerine gezdirilir. Listedeki yumurta ve yeşilliğin kullanım aşaması ile yağ paylaşımı teyit bekler.”
Günlük ve özel gün yemeği
Sicil günlük tüketimin yanı sıra özel günlerde yapılma ve ikram geleneğini Muş ile ün bağı kapsamında anlatır.
Sicil belgesinde üretim nasıl anlatılır?
Aşağıdaki bilgiler sicil belgesindeki kayıtları aktarır. Yıldızlı açıklamalarda belirtilen miktar, ölçü veya anlatım farkları açıklığa kavuşmamıştır; bu kayıtlardan doğrulanmış bir uygulama reçetesi ya da kesin bir teknik ölçüt çıkarılamamaktadır.
Bileşenler ve aşama payları
- 750 g ince bulgur
- 1 kg yağsız kıyma
- 250 g yağlı kıyma
- 1 kg kuru soğan
- 100 g kekik
- 1 demet maydanoz veya reyhan
- 100 g pul biber: 50 g iç harç, 50 g sos
- 50 g karabiber
- 75 g tuz: 50 g köfte harcı, 15 g iç harç, 10 g tereyağlı sos
- 50 g kimyon
- 1 yumurta
- 250 g tereyağı*
* Sicil belgesindeki açıklamaya göre listede bir yumurta ve maydanoz veya reyhan vardır; yöntem eklenme aşamalarını belirtmez. Tereyağı iç kavurma, haşlama suyu, haşlama sonrası kavurma ve sos aşamalarında kullanılır ama 250 g toplamın paylaşımı açıklanmaz. Tuz ve pul biberin kaynakta verilen paylaşımları korunur. Belgedeki bu eksiklik veya uyuşmazlığın tescil ettiren ya da TÜRKPATENT tarafından açıklığa kavuşturulması gerekmektedir.
- 1 l sıcak su (hamura göre ayarlanır)
İç harcı kavurma
Sicil kaydı: “İnce doğranmış soğan, yağlı kıyma, pul biber, kimyon, tuz, kekik ve karabiber tereyağında kavrulup soğutulur. Tereyağının bu aşamadaki payı listede ayrı verilmemiştir.”
Dış hamur ve doldurma
Sicil kaydı: “Bulgur satır kıymasıyla en az yarım saat yoğrulur; ılık suyla kıvamı tamamlanır. Ceviz büyüklüğündeki parçalar oyulur, içle doldurulup kapatılır. Yumurta ve yeşilliğin ekleme aşaması kaynakta açıklanmamıştır; varsayım yapılmaz.”
Haşlama ve biberli yağda kavurma
Sicil kaydı: “Kaynar suya tuz, tereyağı ve köfteler katılır; köfteler yaklaşık 20 dakika haşlanır. Sonra eritilmiş tereyağına pul biber eklenir ve haşlanmış köfteler bu yağda hafifçe kavrulur. Ayrı son sos tereyağı, tuz, pul biber ve az kekikle hazırlanır.”
Bileşen listesinin kapsamı
Sicilin bileşen listesi ana hamur, iç harç ve sos girdilerini birlikte verir. Bu miktarlar yukarıdaki listede korunur; yöntemde belirtilmeyen kullanım aşamaları teyit kaydında ayrı tutulur.
Bulguru yoğurma kabına alma
Sicil kaydı: “İnce bulgur yoğurma kabına alınır; satır kıymasıyla yoğrulur. Ilık suyla kıvamı tamamlanan hamur ceviz büyüklüğünde koparılır, avuçta yuvarlanıp oyulur.”
Haşlama suyu ve kavurma yağı
Sicil kaydı: “Bütün parçalar doldurulduktan sonra tencerede su kaynatılır. Haşlanan köfteyi hafifçe kavurmak için tereyağı eritilip pul biber katılır.”
Yöresiyle bağı nedir?
Muş Köftesi geçmişi eskiye dayanır. Coğrafi sınırın mutfak kültüründe önemli bir yere sahiptir. Bu sebeplerle coğrafi sınır ile ün bağı bulunduğundan üretimin tüm aşamaları, belirtilen coğrafi sınırda gerçekleştirilmelidir. Bu sebeplerle coğrafi sınır ile ün bağı bulunur.
Sicil yemeğin Muş’ta uzun geçmişe sahip olduğunu aktarır.
Nasıl sunulur ve tüketilir?
Servis tabağına konan Muş Köftesinin üzerine, tereyağlı sos gezdirilerek döküldükten sonra servis yapılır.
Servis tabağındaki köftelerin üzerine pul biber, az kekik ve tereyağıyla hazırlanan son sos dökülür.
Tescil ve denetim bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
966 tescil numaralı Muş Köftesi mahreç işareti olarak 7 Aralık 2021 tarihinde tescil edilmiştir. Muş Köftesi ibaresi ve mahreç işareti amblemi, ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde yer alır. Ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde kullanılamadığında, Muş Köftesi ibaresi ve mahreç işareti amblemi, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Sicildeki denetim düzeni
Denetimler; Muş İl Kültür ve Turizm Müdürlüğünün koordinasyonunda ve Muş İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, Muş İl Tarım ve Orman Müdürlüğü ve Muş Alparslan Üniversitesi Derneğinden konuda uzman birer kişinin katılımlarıyla oluşan toplam 3 kişilik denetim mercii tarafından yapılır.
Yılda bir kez düzenli olarak, ayrıca ihtiyaç duyulduğunda ve şikâyet halinde her zaman denetim yapılır.
Denetim mercii; özellikle kıymanın satır ile hazırlanması olmak üzere, üretimde kullanılan bileşenlerin uygunluğunu; üretim metoduna uygunluğu ve Muş Köftesi ibaresi ile mahreç işareti ambleminin kullanımının uygunluğunu denetler. Denetim mercii, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir.
Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
