Coğrafi işaretli ürün · Malatya
Malatya’da beyaz üzüm suyu, şeker ve buğday unuyla hazırlanan karışım uzun süre çırpılarak köpürtülüp beyazlaştırılır. Bez üzerine yayılıp güneşte kurutulan pestil, yörede bastık olarak da adlandırılır.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Malatya Köpük Pestili nedir?
Sicil kaydı: “Malatya Köpük Pestili; üzüm suyu, beyaz şeker ve buğday unu kullanılarak üretilen ve halk arasında “bastık” denilen pestildir. Köpük halinde kurutulmasından dolayı da gevrek, kıtır kıtır ve beyaz renklidir.*”
* Sicil belgesindeki açıklamaya göre tanımda köpük halinde kurutma sonucunda gevrek ve kıtır kıtır olduğu, sonraki paragrafta ise dokusunun yumuşak olduğu yazılmıştır. Hangi aşama veya sunum biçimine ait oldukları açıklanmamıştır. Nihai ürünün doku ölçütü ve varsa aşama farkı resmî olarak teyit edilmeli; iki tanım tek bir kesin doku iddiasına dönüştürülmemeli. Belgedeki bu eksiklik veya uyuşmazlığın tescil ettiren ya da TÜRKPATENT tarafından açıklığa kavuşturulması gerekmektedir.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Sicil kaydı: “Malatya ilinin mutfağında önemli bir yere sahiptir.”
Un ve hamurun teknik özellikleri
Sicil kaydı: “Malatya Köpük Pestilinin üretiminde, genel pestil üretimlerinden farklı olarak, nişasta yerine buğday unu kullanıldığından buğday ununda bulunan proteinler, çırpma etkisiyle kalıcı köpük oluşturur.”
Doku, renk ve tat özellikleri
Sicil kaydı: “Malatya Köpük Pestilinin tadı şekerli ve az ekşi, rengi hafif koyu beyaz ve dokusu ise yumuşaktır.”
Üretim tekniği ve ustalık
Sicil kaydı: “Coğrafi sınıra özgü üretim metodu, ustalık becerisi gerektirir.”
Tablo-1: Fiziksel ve kimyasal özellikler
Sicil belgesinin 2. sayfasında yer alan fiziksel ve kimyasal özellikler, özgün satır ve sütun sırası korunarak aşağıda gösterilmiştir.
Tabloyu görüntüle · 7 kayıt
Sicil belgesinin 2. sayfasında yer alan fiziksel ve kimyasal özellikler, özgün satır ve sütun sırası korunarak aşağıda gösterilmiştir.
Tabloyu küçük ekranda yatay kaydırarak inceleyebilirsiniz.
| Kimyasal Özellik | Değer % |
|---|---|
| Nem | en çok 11,3 |
| Toplam kuru madde | en az 88,7 |
| Toplam şeker | en çok 87,6 |
| Toplam asit | en çok 0,7 |
| Protein | en az 4,1 |
| Kül | en çok 1,6 |
| Yağ | en çok 0,6 |
Sicil belgesinde üretim nasıl anlatılır?
Aşağıdaki bilgiler sicil belgesindeki kayıtları aktarır. Yıldızlı açıklamalarda belirtilen miktar, ölçü veya anlatım farkları açıklığa kavuşmamıştır; bu kayıtlardan doğrulanmış bir uygulama reçetesi ya da kesin bir teknik ölçüt çıkarılamamaktadır.
Beyaz üzüm ve örnek üretim ölçeği
Sicil kaydı: “Malatya Köpük Pestilinin üretiminde, coğrafi sınırda yetişen beyaz üzüm kullanılır. Yaklaşık 6 kg Malatya Köpük Pestili için bileşen listesi aşağıdaki gibidir.”
Malzemeler ve ölçüler
- 3 kg buğday unu
- 40 litre su
- 10 kg beyaz üzüm
- 5 kg beyaz şeker
Şıra çıkarma, pişirme, köpürtme ve serme
Sicil kaydı: “Asma kütüklerden toplanan beyaz üzümler tanelenir, beyaz temiz torbalara doldurulur ve torbalar, daha önceden hazırlanarak aralıklı yerleştirilen tahtalardan meydana gelmiş şıralıklar üzerine dizilir. Şıralığın altına da geniş kazanlar konur. Üzümleri çiğneyerek şıralarını çıkarma amacıyla kullanılan hijyenik çizmeler giyilip torbaların üzerine çıkılır ve torbalar çiğnenmeye başlanır.”
Sicil kaydı: “10 kg beyaz üzümden elde edilen üzüm şırası ve 40 litre su kazana ilave edilir ve altında ateş yakılır.”
Sicil kaydı: “Ayrı bir leğene 3 kg un ve 5 kg şeker konur.* Kazandaki karışım ılıyınca 10 litre su alınır, un ve şeker karışımına dökülerek 5 dakika karıştırılır. Belli kıvama gelen karışım kazana dökülerek 3 dakika kaynatıldıktan sonra geniş bir kaba boşaltılır. Hazırlanan su gibi hamur kazana konup kaynatıldıktan sonra geniş bir kaba boşaltılır.”
* Sicil belgesindeki açıklamaya göre yaklaşık 6 kg ürün için 3 kg un ve 5 kg şeker yanında 10 kg üzüm ve 40 litre su verilmiştir. Un ve şekerin toplamı bile belirtilen nihai ürün miktarını aşmaktadır; pişirme sonrası bu katı bileşenlerin ayrılması veya fire miktarı tarifte açıklanmamıştır. Reçete ölçeği, nihai verim ve açıklanmamış fire olup olmadığı TÜRKPATENT’ten teyit edilmeli. Buradaki kaydın tescil ettirenin yahut TÜRKPATENT’in açıklamasıyla netleştirilmesi gerekmektedir.
Sicil kaydı: “Çırpma aleti veya makinesi ile yaklaşık 1,5 saat çırpılarak hamurun köpüklenmesi ve beyazlanması sağlanır Beyazlaşınca bezin üzerine 1–2 cm kalınlığında yayılarak kuruması için güneşte bekletilir. Pestil kuruyunca bez ıslatılıp ürün bezin üzerinden çıkarılır.”
Nasıl muhafaza edilir?
Rutubetsiz, güneş ışığı almayan ve serin ortamda 6 ay muhafaza edilebilir.
Yöresiyle bağı nedir?
Coğrafi sınırın mutfak ürünleri içinde önemli bir yere sahiptir. Ayrıca üretimde kullanılan beyaz üzüm, coğrafi sınırdan elde edilir. Bu sebeplerle coğrafi sınır ile ün bağı bulunduğundan, üretimin tüm aşamaları belirtilen coğrafi sınır içerisinde gerçekleşir. Bu sebeplerle coğrafi sınır ile ün bağı bulunur. Malatya Köpük Pestilinin geçmişi eskiye dayanır.
Nasıl sunulur ve tüketilir?
Malatya Köpük Pestili, gıda ile temasa uygun bir kâğıda sarılıp hava almayacak şekilde paketlenerek tüketime sunulur.
Geçmişi ve yöredeki yeri
Kimyasal Özellik Değer % Nem en çok 11,3 Toplam kuru madde en az 88,7 Toplam şeker en çok 87,6 Toplam asit en çok 0,7 Protein en az 4,1 Kül en çok 1,6 Yağ en çok 0,6 Malatya Köpük Pestilinin geçmişi eskiye dayanır.
Tescil ve denetim bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
1014 tescil numaralı Malatya Köpük Pestili mahreç işareti olarak 26 Ocak 2022 tarihinde tescil edilmiştir. Malatya Köpük Pestili ibaresi ve mahreç işareti amblemi, ürünün ambalajı üzerinde yer alır. Ürünün ambalajı üzerinde kullanılamadığında, Malatya Köpük Pestili ibaresi ve mahreç işareti amblemi, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Sicildeki denetim düzeni
Denetimler; Malatya Ticaret Borsasının koordinatörlüğünde ve Malatya Ticaret Borsası, Malatya İl Tarım ve Orman Müdürlüğü, Malatya İnönü Üniversitesi Gıda Mühendisliği ile Malatya Ziraat Odasından konuda uzman birer üyenin katılımıyla oluşan 4 kişilik denetim mercii tarafından düzenli olarak yılda bir kez, ayrıca ihtiyaç duyulduğunda ve şikâyet halinde her zaman yapılır.
Denetim mercii; üretimde kullanılan beyaz üzümün Malatya ilinden temin edilmesi; özellikle pestil hamurunun köpürmesi ve beyazlanması aşaması olmak üzere üretim metoduna uygunluk ve Malatya Köpük Pestili ibaresi ile mahreç işareti ambleminin kullanımının uygunluğunu denetler. Denetim mercii, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
