Coğrafi işaretli ürün · Karabük
Karabük’ün Eflani ilçesinde yetiştirilen siyah hindi, özel yufka ekmekleriyle hazırlanan tören yemeğinin temelidir. Ekmekler yağlı hindi suyuna batırılıp tepsiye dik dizilir; üzerine didiklenmiş hindi eti yerleştirilerek birlikte sunulur.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Eflani Hindi Bandırması nedir?
Siyah hindi eti ile yağlı hindi suyuna batırılmış özel ekmeklerin tepsiye dizildiği Eflani tören yemeğidir. Yerel hindi yetiştirme ve gözenekli ekmek yapımı ürünün temel özellikleridir.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Eflani hindisi ve ekmeği
Eflani ilçesinde yetiştirilen siyah ırk hindilerin 9–12 aylık olanları kullanılır. Yerel buğday unundan mayasız yapılan gözenekli yufka, yağlı hindi suyunu içine çeker.
Dik dizim ve bandırma
90–95 g hamurdan 40 cm çapında açılan yufka, iki yüzü sacda pişirildikten sonra tam kurutulmadan 5 cm genişliğinde dürülür. 8,5 cm boyunda dört parçaya bölünür; suya bandırılıp tepsiye dik dizilir.
Sicildeki beslenme nitelemesinin kapsamı
Belge hindi etini düşük yağ ve kolesterol, yüksek protein ifadeleriyle niteler. Bu ifadelerin analiz ve karşılaştırma temeli resmî teyit bekler; ölçülmüş güncel ürün değeri veya beslenme üstünlüğü sonucu olarak kullanılmaz.
Nasıl hazırlanır ve pişirilir?
Siyah hindinin yerel yetiştirilmesi
Eflani ilçesinde yarım asırdır geleneksel olarak yetiştirilen siyah ırk hindinin palazları her yıl nisan ayında yumurtadan çıkar. Hindiler serbest (free range) yetiştirme sistemi ile büyütülür. Eflani ilçesinde hindiler tamamen açıkta ve doğal besinlerle beslenmelerinden ötürü etlerinin kalitesi ve lezzeti çok yüksektir. Yetiştiriciler, evlerinin bahçelerinde büyüttükleri hindileri yaz hasatlarının ardından tarlalarda gezdirerek mera beslenmesi de yaptırırlar.
Yaş, ağırlık ve kesim öncesi besleme
Hem kümeste hem de merada beslenen hindiler aralık ayının ortasından itibaren ergin hale (dişiler 2 ilâ 3 kilogram, erkekler 5 ilâ 7 kilogram) gelir. Hindiler 9 ilâ 12 aylık oldukları yaşlarda bandırma yemeği yapımı için uygun hale gelir. Kesimden yaklaşık bir ay önce hindiler fitil adı verilen özel yemle beslenmeye başlanır.
Fitil yeminin bileşimi
Bu fitiller yapılırken gernik, arpa, buğday ve mısır karışımı sac üzerinde kavrulur, el değirmeninde öğütülür. %20 oranında kepek ilave edilir. Karışım sıcak su ile yoğrulur.
Fitil kurutma ve kesim
Yarım parmak kalınlığında şeritler yapılır ve kurutulur. Bandırmalık hindiler bu fitiller ile beslenerek yağlandırılırlar. Daha sonra hindi bandırması yapımı için kesime alınırlar.
Hindi haşlama ve sıcak su hazırlığı
Tüyleri yolunduktan, içi temizlendikten sonra ayak ve kafası ayrılır ve hindi bütün olarak haşlanır. Hindi yukarıda belirtildiği şekilde suda haşlanır. Haşlanmış hindinin bütün yağı suyuna geçmiştir ve bandırma yapımında bu yağlı su kullanılır. Pişirilen hindi, suyundan ayrılır. Yağlı hindi suyu ayrı bir tencere içerisine alınarak 65 derece sıcaklıkta hazırlanır. Soğumaması için mangal veya sıcak su üzerine yerleştirilir.
Yerel buğday ve un verimi
Eflani ilçesinde bandırma ekmeği için; buğday ekimi sonbaharda, hasadı temmuz-ağustos aylarında yapılmaktadır. Buğday başakları kılçıklı, seyrek taneli, kırmızı renkli, kalın kabuklu, uzun-orta boylu yumuşak bir cins olup unu beyazdır. Temizlenip yıkanmış buğdaydan %55 ilâ 65 oranında un, %35 ilâ 45 oranında kepek elde edilir. Elde edilen un, yufka yapımına uygundur. Bu undan yapılan yufkalar pişirildiğinde gözenekli bir yapı oluşur.
Bandırma ekmeğinin şekillendirilmesi
Hindi yağ ve suyuna batırıldığında bu yapısı sayesinde yağ ve et suyunu içine çeker. Bandırma ekmeği un, su ve tuz kullanılarak mayasız olarak yapılır. Elde edilen hamur parçaları (90 ilâ 95 gram) çapı 40 santimetre olacak şekilde oklava ile açılır. Sacda çift taraflı pişirilir. Tam soğuyup kurumadan 5 santimetre genişliğinde dürülür. 8,5 santimetrelik 4 parçaya bölünür.
Dikdörtgen şeklinde bandırma ekmeği elde edilmiş olunur.
Dört saniyelik bandırma
Bandırmanın dizileceği tepsinin ortasına ekmeklerin dik durması için küçük bir kâse veya bardak konur. Ekmeklerin tepsi tabanına yapışmasını önlemek için hazırlanan yağlı sudan bir miktar sürülür. Ekmekler tek tek yağlı suya batırılır. Bir ekmek üç kez suya daldırılıp çıkartılır. Bu işlem 4 saniye gerçekleştirilir. Ekmeklerin iyice suyu içine çekmesi sağlanırken hamur haline gelmemesi için bu süreye dikkat etmek gerekir.
Tepsiye dik dizim ve yağ
4 saniyede 3 kez suya daldırılan ekmekler ortadan başlanmak ve dik olmak üzere tepsiye dizilir. Tepsiye dizilen ekmelerin üzerine yine bir miktar su gezdirilerek dökülür. (Hindi suyunun yağının az olması halinde arzu edilirse eritilmiş tereyağı ile hindi suyu tekrar yağlandırılabilir.) Bu periyodik işlemler tüm ekmekler tepsiye dizilinceye kadar devam eder.
Dizilme işlemi bitince elimizde kalan yağlı su tepsiye dizilmiş olan bandırma ekmeklerinin üzerine gezdirilerek dökülür.
Tepsi kenarı ve sunum
Ekmekler dizildikten sonra tepsinin dış kenarında 10 santimetre kadar boşluk kalmalıdır.
Yöresiyle bağı nedir?
Menşe adıyla tescilli yemeğin coğrafi sınırı Karabük ili Eflani ilçesidir. Siyah hindi yetiştirme ile yerel buğday ve bandırma ekmeği bilgisi bu sınırla ilişkilidir.
Nasıl sunulur ve tüketilir?
İkram edilecek kişi sayısına göre tepsi veya tabak seçilir, malzemeler hazırlanır. Bu boşlukta biriken hindi suyuna ikram edilen kişi dilediği takdirde ekmeğini tekrar bandırabilir. Haşlanan hindinin etleri didilerek hazırlanmış bandırmaların üzerinde servis edilir.
Tescil ve denetim bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
Coğrafi işaret ürün veya ürünün ambalajı üzerinde, buralarda kullanılamadığı durumlarda, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
304 tescil numaralı Eflani Hindi Bandırması menşe adı olarak 22 Aralık 2017 tarihinde tescil edilmiştir.
Sicildeki denetim düzeni
Eflani Hindi Bandırmasının belirtilen özelliklere uygun olarak üretilip üretilmediğine dair denetimler 6769 Sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu hükümlerine uygun olarak Eflani Belediye Başkanlığı koordinatörlüğünde, Eflani Gıda Tarım ve Hayvancılık İlçe Müdürlüğü Temsilcisi ve Eflani Esnaf ve Sanatkârlar Odası Başkanlığı Temsilcisi tarafından oluşacak 3 kişilik bir denetim komisyonu tarafından yapılır.
Denetim komisyonu, “Eflani Hindi Bandırması’’ adını kullanan firmaların ürettikleri bandırmalarda belirtilen malzemelerin içeriğini, yemeğin üretim metoduna uygun olarak hazırlanmasını, pişirilmesini ve sunumunun tanıma uygunluğunu yılda en az bir defa düzenli olarak denetler; haksız ve kurallara aykırı kullananlar hakkında gerekli kanuni yollara başvurur. Şikâyet üzerine ve ihtiyaç duyulduğunda ise her zaman denetim yapar.
Denetime ilişkin raporlar Eflani Belediye Başkanlığı tarafından düzenli olarak Türk Patent ve Marka Kurumuna gönderilir. Denetim merci, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Denetim merci hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
İşaret kullanım biçimi
Coğrafi işaret ürün veya ambalaj üzerinde, bunlar uygun olmadığında işletmede görülebilecek biçimde bulundurulur.
Tescil belgesinde açıklığa kavuşturulması gereken kayıt 1
Tescil belgesine ilişkin açıklama: Sicil hindi etini düşük yağ ve kolesterol, yüksek protein ifadeleriyle niteler. Analiz, kıyas ürünü ve beslenme beyanı şartları açıklanmaz; yeni sağlık veya üstünlük iddiası üretilmez.
Bu kaynak farkı bu sayfada kesin bir ölçüm, uygulama talimatı veya uygunluk sonucu olarak yorumlanmamıştır. Tescil ettirenin veya TÜRKPATENT’in yazılı açıklaması gereklidir.
