Coğrafi işaretli ürün · Kırıkkale
Kırıkkale’nin tescilli ilçelerinde Hasandede çeşidinden yetiştirilir. Yeşil-sarı, yuvarlak ve ince kabuklu taneleri çekirdekli ve bol şıralıdır; tadı tatlı ve kendine özgü aromalıdır.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Kırıkkale Hasandede Üzümü nedir?
Kırıkkale Hasandede Üzümü, Vitis vinifera türünün Hasandede çeşidinden elde edilir. Yeşil-sarı, yuvarlak ve orta büyüklükteki taneler çekirdekli, ince kabuklu ve bol şıralıdır. Sofralık tüketilir; şıra, şarap ve pekmez üretiminde de kullanılır.
Ayırt edici özellikleri
Salkımları iri, omuzlu, konik yapıda, sık ve dolgundur.
Kırıkkale Hasandede Üzümünde yüksek şeker içeriğine rağmen asitlik dengesi korunur ve bu durum ürüne ferah bir tat kazandırır.
Üzümlerin olgunlaşma dönemine denk gelen ağustos ve eylül aylarında coğrafi sınırda gündüzlerin sıcak, gecelerin ise serin geçmesi nedeniyle yaklaşık 14–15 ˚C’lik gece-gündüz sıcaklık farkı oluşur.
Bunun sonucunda üzümün asitlik değerinin 2,29–4,07 g / L aralığında kalması, elde edilen şıra ve şaraplarda dengeli ve canlı bir tat profilinin oluşmasına katkı sağlar.
Üzüm yetiştiriciliğinin, Hasan Dede’nin bölgeye yerleşmesiyle geliştiği ve Hasan Dede’nin bağcılık ile bahçecilik faaliyetlerinin bölgedeki üzüm üretimine öncülük ettiği bilinir.
İnce kabuklu taneler
Taneleri yeşil-sarı renkli, yuvarlak şekilli, orta büyüklükte, çekirdekli, ince kabuklu ve bol şıralıdır.
Doku, renk ve tat özellikleri
Ürün; tatlı, doyumlu ve kendine özgü aromatik özelliklere sahiptir.
Kırıkkale Hasandede Üzümünde fenolik bileşik miktarının yüksek olması ve kendine özgü aroma karakterinin gelişmesi de coğrafi sınırın doğal koşullarıyla ilişkilidir. Bu durum, Kırıkkale Hasandede Üzümüne özgü güçlü aroma yapısının oluşmasını sağlar.
Hammadde ve bileşim
Kırıkkale Hasandede Üzümünün Bazı Fiziksel ve Kimyasal Özellikleri Ürünün şeker (Briks) oranının diğer sofralık, pekmezlik ve şaraplık üzüm çeşitlerine göre yüksek olmasında, temmuz ve ağustos aylarında günlük yaklaşık 11 saate ulaşan güneşlenme süresi etkili olur.
Bitki ve meyve özellikleri
Yoğun güneşlenme, asmanın fotosentez faaliyetini artırarak meyvede şeker birikimini teşvik eder.
Bitkinin bu koşullara karşı geliştirdiği doğal tepki sonucunda tanelerde aroma, renk ve tat oluşumunda etkili olan fenolik bileşiklerin miktarı artar ve fenolik madde içeriği 926–1428 mg GAL / L seviyelerine ulaşabilir.
Tablo-1: Fiziksel ve kimyasal özellikler
Sicil belgesinin 2. sayfasında yer alan fiziksel ve kimyasal özellikler, özgün satır ve sütun sırası korunarak aşağıda gösterilmiştir.
Kırıkkale Hasandede Üzümü Nasıl Yetiştirilir?
Üretim yeri ve çevresi
Kırıkkale Hasandede Üzümü yetiştiriciliği genel olarak açık alan bağ tesisi şeklinde yapılır. Üretimde geleneksel olarak telli terbiye sistemi ile goble sistemi (yer bağı) kullanılır. Asmalar odun çelikleri veya aşılama yöntemiyle çoğaltılır. Coğrafi sınırda filoksera zararlısı riski bulunması durumunda kök sistemi Amerikan asma anaçlarından, gövde sistemi ise Hasandede çeşidinden elde edilir.
Özellikle yaz ve sonbahar dönemlerinde yüksek güneşlenme ihtiyacı nedeniyle güneye veya güneybatıya bakan yamaçlar tercih edilir; sert rüzgâr geçişlerinin yaşandığı alanlardan kaçınılır. Kırıkkale Hasandede Üzümü genel olarak tınlı-kumlu yapıda ve geçirgen topraklarda yetiştirilir. Dikim işlemi ilkbahar mevsiminde gerçekleştirilir. Bağ tesisi kurulacak alan taş, ağaç ve benzeri yabancı materyallerden temizlenir. Arazinin eğimine bağlı olarak doğu-batı veya kuzey-güney yönünde sıralar oluşturulur.
Kovanlar ve koloni bakımı
Dikim amacıyla yaklaşık 40–50 cm derinliğinde ve 30–40 cm genişliğinde çukurlar açılır. Yaklaşık 70 cm uzunluğundaki odun çelikleri çukurlara yerleştirilir ve toprak üstünde kalan kısım 1–2 göz üzerinden budanır. Asmalara verilecek terbiye şeklinin oluşturulmasına fidan dikimi veya aşılama yılında başlanır ve bu işlem 3 5 yıl içerisinde tamamlanır. Ürünün verim ve kalitesinin artırılması amacıyla budama yapılır. Kırıkkale Hasandede
Üzümü, dip gözleri bakımından verimli bir çeşit olduğundan kısa budama tercih edilir. Kış budaması her yıl mart ayının sonu ile nisan ayının başı arasında, gözler uyanmadan önce gerçekleştirilir.
Gübreleme işlemi
Yabancı otlarla mücadele, toprağın havalandırılması, su tutma kapasitesinin artırılması ve gübrelerin toprağa karıştırılması amacıyla kazayağı kullanılarak 10–15 cm derinliğinde toprak işleme yapılır. Hastalık, zararlı ve yabancı otlarla mücadelede ilgili mevzuata uygun bitki koruma ürünleri kullanılır.
Kırıkkale Hasandede Üzümünde fenolojik olarak gözlerin uyanması nisan ayının birinci ve ikinci haftalarında, çiçeklenme haziran ayının birinci ve ikinci haftalarında, ben düşme temmuz ayının üçüncü ve dördüncü haftaları ile ağustos ayının ilk haftasında gerçekleşir. Olgunlaşma dönemi ise ağustos ayının sonu ile eylül ayının üçüncü ve dördüncü haftaları arasındadır. Olgunlaşma zamanı bakımından orta mevsim çeşididir.
Hasat işlemi
Hasat genellikle ağustos ayının son haftasında başlayıp ekim ayına kadar devam eder. Üzümler, salkım bütünlüğü korunacak şekilde saplarıyla birlikte ve asmalara zarar verilmeden hasat edilir. Hasat edilen ürünler gıda ile temasa uygun kasa veya kaplara alınır. Ürünler bekletilmeden değerlendirilir; pekmez üretiminde kullanılacak üzümler doğrudan işlenirken, sofralık olarak değerlendirilecek ürünler piyasaya arz edilir.
Muhafaza koşulları
Gündüz depolanan şekerin korunmasına katkı sağlarken organik asitlerin parçalanmasını sınırlar.
Üretim yeri ve coğrafi bağ
Üretim yeri ve çevresi
Kırıkkale Hasandede Üzümü; Latince tür adı Vitis vinifera L. olan Hasandede üzüm çeşidinin belirtilen coğrafi sınır içerisinde yetiştirilmesiyle elde edilen, sofralık olarak tüketilmesinin yanı sıra şıra, şarap ve pekmez üretiminde de kullanılan bir üründür. Kırıkkale Hasandede Üzümü; kumlu-tınlı yapıda, organik madde içeriği düşük, hafif alkali karakterli, kireç oranı düşük, az tuzlu ve drenaj sorunu bulunmayan topraklarda yetiştirilir.
Coğrafi sınır, İç Anadolu Bölgesi’nin karasal iklim özelliklerinin etkisi altında olmakla birlikte, bölgeden geçen Kızılırmak Nehri iklim üzerinde düzenleyici bir etki oluşturur. Bu etki sayesinde kış ayları çevre alanlara göre daha ılıman geçer, üzüm asmaları aşırı düşük sıcaklıklardan ve ilkbahar geç donlarından daha az etkilenir.
- Ayrıca temmuz, ağustos ve eylül aylarında yağış miktarının düşük olması; ben düşme ve olgunlaşma dönemlerinde hastalık riskinin azalmasına, tane çatlamasının önlenmesine ve ürün kalitesinin yükselmesine katkı sağlar. Ayrıca kumlu
- tınlı yapıda ve organik madde bakımından nispeten fakir topraklar, asmanın kontrollü düzeyde strese girmesine neden olur; bu durum bitkinin enerjisini ve besin maddelerini vejetatif gelişim yerine meyve gelişimine yönlendirmesini sağlar.
Üretim yeri ve çevresi · 2
Hasat öncesi dönemde bölgede yağış miktarının düşük olması ve toprak yapısının suyu hızlı süzdürmesi nedeniyle asmalar kontrollü bir su stresi yaşar. Kırıkkale Hasandede Üzümü, coğrafi sınır içerisinde yetiştiriciliğine 1570’li yıllarda başlanan köklü geçmişe sahip bir üzümdür. İsmini Hasan Dede Mahallesinden alan ürün, uzun yıllardır coğrafi sınır içerisinde yetiştirilir ve bölgenin tarımsal ve kültürel mirasıyla özdeşleşir.
Coğrafi sınırda köklü bir geçmişe sahip olması ve bölge tarımında önemli bir yer edinmesi sonucunda Kırıkkale Hasandede Üzümü ile coğrafi sınır arasında güçlü bir ün bağı oluşur.
Nasıl sunulur ve kullanılır?
Bağ yeri seçiminde güneşlenme ve rüzgâr durumu dikkate alınır.
Tescil ve Denetim Bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
1901 tescil numaralı Kırıkkale Hasandede Üzümü menşe adı olarak 21 Eylül 2026 tarihinde tescil edilmiştir.
Bu coğrafi işaret, 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu kapsamında 26 Haziran 2024 tarihinden itibaren korunmak üzere 21 Eylül 2026 tarihinde tescil edilmiştir.
Kırıkkale Hasandede Üzümü ibareli logo ve menşe adı amblemi, ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde yer alır.
Ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde kullanılamadığında, Kırıkkale Hasandede Üzümü ibareli logo ve menşe adı amblemi, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Tescil ettiren kurum kimliği: Kırıkkale İl Tarım ve Orman Müdürlüğü.
Sicildeki denetim düzeni
Denetimler; Kırıkkale İl Tarım ve Orman Müdürlüğü koordinatörlüğünde ve Kırıkkale İl Tarım ve Orman Müdürlüğü ve Delice Üzüm Yetiştiricileri Birliğinden konuda uzman birer kişinin katılımıyla 2 kişiden oluşan denetim mercii tarafından gerçekleştirilir. Denetimler, düzenli olarak yılda 1 defa, ayrıca gerek görülmesi ve şikâyet halinde her zaman yapılabilir. Denetime esas kriterlere aşağıda yer verilmektedir. Üretimde Hasandede üzüm çeşidinin kullanılması. Ürünün tane rengi, büyüklüğü ve şeklinin uygunluğu.
Ürünün çekirdekli yapısı ile salkım şekli ve büyüklüğünün uygunluğu. Üretim metoduna uygunluk. Kırıkkale Hasandede Üzümü ibaresinin ve menşe adı ambleminin kullanımının uygunluğu. Denetim mercii, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
