Aksaray Çerezlik Ayçekirdeği

Toprak İşleme

Tohum yatağı hazırlığında, sonbaharda anızlı tarlalar toprak tavda iken pullukla 20–25 cm derinlikte sürülür. İlkbaharda erken tava gelen tarla, gerekirse önce gübreleme yaparak çizel veya kültivatör (kazayağı) ile işlenir, daha sonra gerekirse yabancı ot ilacı uygulanıp, diskaro veya tırmıklı merdane ile yüzlek bir şekilde (10–15 cm) işlenerek tohum yatağı hazırlanır.

Gübreleme işlemi

İlk gübreleme tohumla birlikte; ikinci gübreleme ot mücadelesi gerçekleşirken çapa sırasında ve üçüncü gübreleme ürünün gelişimi aşamasında tespit edilen eksikliklere bağlı olarak potasyum, azot, magnezyum gibi değerler takviye edilerek damlama yöntemiyle verilir.

Ekim Zamanı

Nisan-mayıs aylarında ayçekirdeği ekimi yapılır.

Ekim Sıklığı

Sıra arası mesafe 70 cm ve sıra üzerindeki bitkiler arasındaki mesafe verimli topraklarda 25–30 cm, marjinal alanlarda ise 30–35 cm arası olabilir. Kısa boylu çeşitlerde sıra üzeri bitkiler arasındaki sıklığın mesafesi yaklaşık 25 cm, orta boylularda 30 cm, uzun boylularda 35–40 cm arası olabilir. Çeşit özelliği, tane iriliğine (2–4 arası) ve toprak koşullarına göre kullanılan dekara 300–350 g arası tohumluk yaklaşık bir dekarda 4000–6000 arası bitki sağlar.

Ekim Derinliği

Ekim derinliği, iyi hazırlanmış tavlı tohum yatağında ve erken ekimlerde 5–6 cm arası olabilir. Buna karşın toprak tavının yetersiz olduğu ve özellikle geç ekimlerde tohumun nemli toprak tabakasına düşebilmesi için ekim derinliğinin 6–7,5 cm arasında olması uygundur.

Ekim Nöbeti

Tarım yapılan alanlarda aynı bitkinin aynı tarlaya üst üste ekilmesi toprağın fakirleşmesine ve o bitkinin hastalıklarının artmasına neden olur. Bu nedenle kazık kök yapısına sahip ayçekirdeği ile ekim nöbetine saçak köklü buğday, arpa, yulaf, mısır gibi bitkilerin girmesi uygundur.

Sulama işlemi

Ayçekirdeği ekim döneminde toprakta yeterince rutubet yok ise bir çıkış sulaması yapılabilir. Bunun yanında bitkinin erken gelişme dönemlerinde eğer tarla toprağındaki faydalı su azaldığı diğer bir deyişle bitkilerin kuraklığı duymaya başlayıp solgunluk belirtileri göstermeye başladıkları dönemlerde yaklaşık 15–20 gün aralarla 2 sulama yapılabilir. Ayçekirdeği için en kritik sulama zamanları, çiçeklenme başlangıcı ve süt olum dönemleridir.

Kurak yıllarda sulama yapılması, kuru koşullara göre ayçekirdeği veriminde %100 artış sağlar.

Sulama yöntemi

Erken gelişme döneminde bitkiler 40–50 cm oluncaya kadar yağmurlama, çiçeklenme öncesi ve sonrası dönemlerde bitkiler boylandığında yapılacak sulamada karık yöntemi tercih edilir. Karık yöntemiyle sulama yapılacak tarlalarda ayçekirdeği bitkileri 30–35 cm iken sıra aralarından kazayağı geçirilerek karıklar açılır.

Hasat işlemi

Ayçekirdeği hasat olumuna geldiğinde bitkilerin sap, yaprak ve tablaları tamamen kuruyup kahverengine dönüşür. Hasat öncesi ayçekirdeği tablalarındaki danelerinin rutubeti % 9,5’i geçmemelidir. Ağustos eylül aylarında hasat yapılır. Hasat makinası ya da el ile çekirdeği ve posası ayrılarak işlenmeye başlanır. Hasat biçerdöverle ya da insan gücüyle yapılır. Elle hasat; tablalar orakla kesilip römorklara doldurularak harman yerlerine taşınır.

Harmanlama işlemi; kurumuş tablalar sopayla dövülerek, iki tabla birbirine sürülerek, tablalar dövenle ezilerek, tablaların üzerinde traktörle gezinerek, tablalar özel yapılmış harmanlama makinalarından geçirilerek yapılır. Biçerdöverle hasat; hasat kayıplarının önlenebilmesi için, biçerdöverin silindir hızı, batör- kontrabatör açıklığı, vantilatör ve elek ayarları çok iyi yapılmalıdır. Genel olarak, 50 metrelik şerit hasat edildikten sonra biçerdöverin arkasındaki hasat edilmiş alan kontrol edilmelidir.

Eğer vantilatörün hızı fazla ise, aşırı hava nedeniyle tane dökülüyorsa, vantilatör ayarının tanenin dışarı atılmayacak şekilde yapılması gerekir. Silindir hızının genel olarak 250–350 devir/dakika olmasına dikkat edilmeli, eğer hız gereğinden yüksek olursa tabla parçalanmaları eleklerde tıkanmalara veya tane kırılmalarına neden olur. Ayçekirdeği tablaları yeterince kuru ise batör-kontrabatör açıklığı en sonda olmalıdır. Eğer tablalarda bir miktar tane kalıyorsa, silindir hızını artırmak yerine açıklık azaltılabilir.

Bitki parçaları ihtiva etmeyen temiz bir ürün için alt ve üst eleklerin yeterince kapalı olmasına dikkat edilmelidir.

Kurutma İşlemi

Posasından ayrılan tohumlar temiz bir zemin üzerine serilen gıda ile temasa uygun sergiler üzerine serilerek güneş ışığında ortalama iki hafta süre ile kurutulur. Her gün düzenli olarak bu çekirdeklere karıştırma işlemi yapılarak kurutma tamamlanır.

Depolama ve muhafaza

Hasat sonra ürün içerisinde kalan sap ve tabla parçaları temizlenir. Kızışma ve çürümeleri önlemek için gerekirse karıştırılır. Kurutulan ayçekirdeği ortalama 1 yıl depolarda bekletilebilir.

Piyasaya Arz

Aksaray Çerezlik Ayçekirdeği, kurutma işleminden sonra dökme olarak ya da gıda ile temasa uygun ambalajlarda ilgili gıda mevzuatına uygun etiket bilgileri ile piyasaya arz edilir.