Coğrafi işaretli ürün · Siirt
Siirt’in Şirvan ve Pervari ilçelerinde yetiştirilen yerel nar çeşididir. İnce kabuklu meyvesinin iri taneleri bol sulu ve tatlı, iç zarı beyazdır.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Zivzik Narı nedir?
Zivzik Narı, Punica granatum türüne ait yerel çeşittir. Adını Şirvan ilçesinin Zivzik (Dişlinar) köyünden alır. Botan Çayı kıyısındaki Şirvan ve Pervari ilçeleri ile bağlı köylerde üretilir.
Ayırt edici özellikleri
Zivzik Narı adını Siirt ilinin Şirvan ilçesine bağlı Zivzik (Dişlinar) köyünden alır.
Siirt ili sınırları içinde Botan çayının kıyısında Şirvan ve Pervari ilçeleri ve bağlı köylerinde üretimi yapılır.
Zivzik Narının linoleik, oleik, pulmik asit içeriği de yüksektir.
Beyaz iç zar yapısı, Zivzik Narının ayırt edici özelliklerinden biridir.
Sicildeki özellikler aşağıdaki tabloda gösterilir.
Tablo-2: Zivzik Narında en çok bulunan organik asit ve fenolik bileşikler
Sicil belgesinin 3. sayfasında yer alan zivzik narında en çok bulunan organik asit ve fenolik bileşikler, özgün satır ve sütun sırası korunarak aşağıda gösterilmiştir.
Tabloyu küçük ekranda yatay kaydırarak inceleyebilirsiniz.
| Organik asit | Değer (g/L) | Fenolik bileşik | Değer (mg/L) |
|---|---|---|---|
| Sitrik asit (g / L) | 3,10 – 3,50 | Kuarsetin (mg / L) | 50 – 60 |
| L-Malik asit (g / L) | 1,40 – 3,50 | Kateşin (mg / L) | 9 – 12 |
| Tartarik asit (g / L) | 0,08 – 0,15 | Kafeik asit (mg / L) | 50 – 60 |
İnce kabuklu taneler
Zivzik Narının ayırt edici özellikleri iri taneli, bol sulu, tatlı ve ince kabuklu olması ile düşük asitlik seviyesidir.
Üretim tekniği ve ustalık
Botan Çayı havzasında şekillenen bu mikroklima; gündüz ve gece sıcaklık farklarının artmasını sağlar.
Doku, renk ve tat özellikleri
Renk oluşumunu hızlandırır ve aromatik bileşiklerin gelişimini destekler.
Tablo-1: Zivzik Narının Genel Fiziksel ve Kimyasal Özellikleri
Sicil belgesinin 2. sayfasında yer alan zivzik narının genel fiziksel ve kimyasal özellikleri, özgün satır ve sütun sırası korunarak aşağıda gösterilmiştir.
Zivzik Narı Nasıl Yetiştirilir?
Hazırlama işlemleri
Zivzik Narının ağaç yapısı orta kuvvetli, tek gövdeli ve gövde kalınlığı ağacın yaşına göre değişkenlik göstermekle birlikte ortalama 35 cm civarındadır. Dip sürgünü oluşturma özelliği, ana gövdede çoğunlukla obur dallar oluşmaktadır. Zivzik Narı çiçek yapısı bakımından erselik olup, koyu kırmızı renktedir. Dikimden itibaren üçüncü yıldan itibaren meyve vermeye başlar. Bir ağaçtan en yüksek verimin dört ve beşinci yıllarda alınır.
Toprak İsteği
Zivzik Narı genellikle %10’nun üzerinde eğimli olan arazilerde teraslama yaparak ya da doğal olarak yetişir. Toprak özellikleri bakımından ise çakıllı, killi ve kireçli toprakta yetiştiriciliği yapılır.
Fidan Üretimi – Çoğaltma Yöntemleri
Zivzik Narı çelikle çoğaltıldığından nar ağaçlarından 25–30 cm uzunluğunda çelikler kasım – aralık ayında alınır ve içi toprakla doldurulmuş bir plastik torba ya da kabın içine dikilir. İlkbahar aylarında köklenen fidanlar vejatatif süresini tamamladıktan sonra sonbahar aylarında yapraklarını döktükten sonra toprak ile buluşturulur.
Bahçe Kurulması ve Dikim
- Yaz aylarında pulluk tabanını kırmak için dip kazan çekilir ve ardından pullukla sürülür. Sonbahar döneminde ise 40–60 cm derinlik ve çapta dikim çukurları açılır. Çukurlar üst toprak ve yanmış çiftlik gübresi karışımıyla doldurulur ve yabancı otlar temizlenir. Dikim aralıkları 2 m ile 6 m arasında olmalıdır. Sıralar kuzey
- güney doğrultusunda olursa güneş ve havalanma daha iyi olur.
Nar fidanları sonbaharda yaprak dökümünden başlayarak kış ayları boyunca ve erken ilkbaharda dikilebilir.
Sulama Peryodu
Zivzik Narı genellikle karık sulama ve ya damla sulama yöntemleri ile sulama yapılabilir. Karık sulamalarda özellikle 7 günde bir mutlaka sulama yapılır. Zivzik Narında üretiminde nar çatlaması olayı sıklıkla karşılaşılır. Coğrafi sınırda yaz sıcaklık ortalaması 38–39 ℃’ye ulaşması nedeniyle sulama işlemlerinin düzenli, dengeli ve kontrollü şekilde yapılması büyük önem taşır.
Gübreleme işlemi
Zivzik Narı üretiminde sadece yanmış hayvan gübresi kullanılır.
Budama özellikleri
Zivzik Narında budama işlemi, tek gövdeli ve çok gövdeli terbiye sistemlerine göre yapılır. Genellikle çok gövdeli gelişim gösteren nar ağaçlarında, ana gövdeden çıkan sürgünler arasından sağlıklı kuvvetli olanlar bırakılarak zayıf, içe doğru büyüyen ve verimi düşen dallar budanır. Budama işlemleri; ağacın hava ve ışık almasını sağlamak, hastalık ve zararlı riskini azaltmak ve meyve kalitesini arttırmak amacıyla kış döneminde yapılır.
Aşırı budamadan kaçınılarak ağacın doğal gelişim formu korunur.
Zararlılar İle Mücadele
Zivzik Narında üretiminde doğal yetiştiricilik yapılır. Hastalık ve zararlılar ile mücadelede kimyasal türevi ilaçlar kullanılmaz. Sineklerden kaynaklı hastalık ve zararlının önüne geçebilmek için feromon tuzaklardan faydalanılır.
Toprak İşleme
Zivzik Narının yetiştirildiği araziler genellikle parçalı, eğimli ve dar olması hasebi ile yabancı ot ile mücadelede genellikle ağaç dipleri ve etrafı el çapası ile temizlenir ve boğaz açılma işlemi yapılır.
Hasat ve Depolama
Zivzik Narı hasat dönemi, meyve ucundaki kalikslerin açılarak meyve kabuk renginin açık yeşilden sarı ve açık pembe renge doğru dönmeye başladığı ekim ayının ilk haftası ve kasım ayının ikinci haftasına kadar devam eder. Hasat işleminde mutlaka meyve makası kullanılarak nar meyvesinin kalikslerine zarar vermeden hasat işlemi yapılır. Meyveler hasattan hemen sonra pazara sunulur.
Muhafaza koşulları
Zivzik Narının kabuğu kalın olduğundan muhafazası da kolaydır. Merkeze uzak köylerde yetiştiricilik yapan üreticiler ise genellikle ürünleri tavanlara asarak serin yerlerde muhafaza eder.
Üretim yeri ve coğrafi bağ
Siirt’in Şirvan ve Pervari ilçeleri, karasal iklimle Akdeniz iklimi arasında geçiş kuşağında, 900 – 1400 m rakım aralığında bulunan vadilerde yer alır ve belirgin bir mikroklimaya sahiptir. Bu iklimsel özellikler, Zivzik Narının tatlı, düşük asitli ve aromatik yapısının oluşmasında etkilidir. Zivzik Narı; kireç oranı yüksek, orta derinlikte, tınlı-killi yapıya sahip ve pH değeri 6.5–8.0 arasındaki topraklarda yetiştirilir.
Toprağın yüksek kireç oranı, meyve iç zarının beyaz renkte oluşmasını destekler ve tanen miktarının düşük olmasını sağlar. Bu sayede nar, tatlı ve burukluk içermeyen bir tada sahip olur. Ayrıca, bölgenin toprak yapısı ve mineral içeriği, Zivzik Narında sitrik asit ve malik asit oranlarının dengeli olmasını sağlar. Bu durum meyveye tatlı ve ferah bir aroma kazandırır.
Tescil ve Denetim Bilgileri
Zivzik Narı ibaresi ve menşe adı ürünün ambalajı üzerinde yer alır.
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
1861 tescil numaralı Zivzik Narı menşe adı olarak 20 Mayıs 2026 tarihinde tescil edilmiştir. Ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde kullanılmadığında, Zivzik Narı ibaresi ve menşe adı amblemi işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Sicildeki denetim düzeni
Denetimler; Siirt İl Tarım Müdürlüğü koordinatörlüğünde, Siirt İl Tarım Müdürlüğü, Siirt Ticaret ve Sanayi Odası ve Pervari Ziraat Odasından konuda uzman 3 kişiden oluşan denetim mercii tarafından düzenli olarak yılda 1 defa ve gerek duyulduğunda veya şikâyet halinde her zaman gerçekleştirilir. Denetime esas kriterlere aşağıda yer verilmektedir.
Denetimde kabuk kalınlığı da kontrol edilir.
- Hasat döneminde meyve olgunluğunun oluşup oluşmadığı
- Ürünün kimyasal ve pomolojik özelliklerinin uygunluğu
- Zivzik Narı ibaresi ile menşe adı ambleminin kullanımının uygunluğu
Denetim mercii, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
