Coğrafi işaretli ürün · Kocaeli
Kocaeli’nin Gölcük ilçesinde Yassı Badem çeşidinden yetiştirilir. Parlak kahverengi kabuklu meyvesi basık ve uzundur; yeşil kabukluyken hasat edilerek taze tüketilir.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Değirmendere Fındığı nedir?
Değirmendere Fındığının toplam yağ oranı %60–62’dir. Değirmendere Fındığı, Kocaeli ili Gölcük ilçesinde üretilen, Corylus avellana L. türü “Yassı Badem” çeşidi, parlak kahverengi kabuklu, basık ve uzun şekilli, aroması yoğun olmayan, fındık yağı tadı ve acı tat hissedilmeyen ve taze olarak tüketilen fındıktır.
Ayırt edici özellikleri
İlçenin rakımı yaklaşık 31 m olup Değirmendere Fındığı, 0–31 m aralığındaki rakımda yetiştirilir.
Kabuk rengi parlak kahverengidir.
Fındığın iç kısmı, dış kabuğun şekline uyum sağlamıştır ve kahverengi zarla kaplıdır.
İç kısmın göbek boşluğu oldukça geniştir.
Coğrafi sınırda her yıl geleneksel fındık festivalleri düzenlenmektedir.
Bitki ve meyve özellikleri
Değirmendere Fındığının meyve şekli, üstten ve alttan basık olup uzun bir yapıdadır.
Kabuklu meyve, tabladan genişleyerek daralıp küt bir uçla sonlanır.
Meyve büyüklüğü 17–20 mm, meyve iç büyüklüğü 12–14 mm, meyve iç ağırlığı ise 1–1,4 g ve meyve ağırlığı 2,20–2,50 g’dır.
Tablo-1: Değirmendere Fındığının bazı kimyasal özellikleri
Sicil belgesinin 2. sayfasında yer alan değirmendere fındığının bazı kimyasal özellikleri, özgün satır ve sütun sırası korunarak aşağıda gösterilmiştir.
Basık ve uzun meyve
Parlak kahverengi kabuklu meyve, üstten ve alttan basık ve uzundur.
Taze tüketim
Meyve yeşil kabuklu ve kurumamış halde elle hasat edilir; depolanmadan taze tüketilir.
Değirmendere Fındığı Nasıl Yetiştirilir?
Bahçe/Tarla tesisi
Değirmendere Fındığı çok yıllık bir bitkidir ve 6–7 yıl arasında yetişme periyoduna sahiptir. Yetiştiricilikte yerel fidanlar kullanılır. Açık alanda fidan dikimi ile yetiştirilir, fındıkların kök sürgünleri ile aşısız fidanlar kullanılır. Dikim öncesinde kök sürgünleri ‘dikim budaması’ ile hazırlanır. Fidanlar, 35–40 cm uzunluğunda ve göz üzerinden tırnak bırakılmadan, gözün ters istikametinden makas ile kesilerek hazırlanır ve dikim çukurlarına dikilir.
Dikim işlemi genellikle dikim sistemiyle gerçekleştirilir ve en uygun zaman genellikle 15 Ekim ile 15 Kasım arasıdır.
Budama özellikleri
Dikimde fidanların şekillendirilmesiyle başlayan budama işlemi, fındık yetiştiriciliğinde yıllık sürgün gelişiminin sağlanması, verimliliğin artırılması ve ağacın ekonomik ömrünün uzatılması için önemli bir kültürel uygulama olup budama genellikle eylül ve kasım aylarında gerçekleştirilir. Kök sürgün temizliği ise yılda üç kez kasım, mayıs ve haziran aylarında yapılır.
Sulama işlemi
Sulama işlemi, bitkinin büyüme dönemlerine bağlı olarak, özellikle haziran, temmuz ve ağustos aylarında yapılır. Döneme göre değişkenlik göstermekle birlikte genellikle 6–7 günlük aralıklarla ve günde en az 4–5 saat sulama yeterlidir.
Gübreleme işlemi
Değirmendere Fındığının yetiştirildiği alanlarda, organik maddece zengin çiftlik gübresi uygulanır. Bunun yanı sıra yetiştiriciliğin yapıldığı araziden alınan toprak numuneleri analiz edilerek toprak gereksinimine göre ticari gübre de kullanılır.
Zirai mücadele
Zirai mücadele daha çok kültürel mücadele şeklinde yapılır. Kültürel önlemlerde fındık bahçesinin temizliği, fındık ağaçlarının budanması, fındık bahçesinin çapalanması, gübreleme ve sulama işlemleri titizlikle yapılır.
Hasat işlemi
Değirmendere Fındığı taze tüketim için üretildiğinden, hasat genellikle temmuz ayının son haftasında elle yapılır, makineyle hasat uygulanmaz. Hasat, meyvenin iç olgunluğuna bakılarak ve meyve kabukları yeşilken, kurumadan gerçekleştirilir.
Muhafaza koşulları
Hasat edilen Değirmendere Fındığı, depolanmadan taze olarak tüketilir.
Üretim yeri ve coğrafi bağ
Gölcük ilçesi, Marmara Bölgesi’nin iklim özelliklerini taşır ve geçiş iklimi özelliği gösterir. Ortalama yıllık sıcaklık değeri 14,7 °C, aylık toplam yağış miktarı ise ortalama 819 mm’dir. Coğrafi sınırın toprak yapısı humusça zengin olup yetiştiriciliğin yapıldığı tarım arazileri killi-tınlı / tınlı toprak yapısına sahiptir. Toprağın pH değeri 5,0 ile 6,5 arasındadır. Kaynak 819 mm yağış değerini aylık olarak niteler; burada yıllık yağışa dönüştürülmemiştir.
Coğrafi sınırın iklim özellikleri ve toprak yapısı sayesinde Değirmendere Fındığı, meyve lif yapısı az olduğundan tüketilirken ağızda kolaylıkla dağılır ve taze tüketim için uygundur. Bu sebeplerle coğrafi sınır ile ün bağı bulunur. Bu sebeplerle, coğrafi sınır ile ün bağı bulunan Değirmendere Fındığının tüm üretim aşamaları, belirtilen coğrafi sınırda gerçekleştirilir.
Kökeni ve üretim geleneği
Değirmendere Fındığı coğrafi sınırda uzun bir geçmişe sahiptir. Kocaeli ili Gölcük ilçesinin tarım ekonomisinde önemli bir yere sahiptir. Değirmendere Fındığı, coğrafi sınırın tarım ekonomisinde önemli bir yere sahiptir.
Tescil ve Denetim Bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
1704 tescil numaralı Değirmendere Fındığı mahreç işareti olarak 21 Şubat 2025 tarihinde tescil edilmiştir. Değirmendere Fındığı ibaresi ve mahreç işareti amblemi ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde yer alır. Ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde kullanılamadığında, Değirmendere Fındığı ibaresi ve mahreç işareti amblemi, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Sicildeki denetim düzeni
Denetimler Gölcük İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü koordinasyonunda, 4 kişilik mercii tarafından yapılır. Müdürlüğün, Gölcük Esnaf ve Sanatkârlar Odası Başkanlığının, Halıdere Tarımsal Kalkınma Kooperatifinin ve İhsaniye Tarım Kredi Kooperatifinin birer uzmanı görev alır. Düzenli denetim yılda bir kez, ihtiyaç veya şikâyet halinde ise her zaman yapılır.
