Coğrafi işaretli ürün · Kastamonu
Kastamonu’nun Taşköprü ilçesinde yetiştirilen geççi sarımsaktır. Beyaz baş kabuğu, pembe diş kabuğu, krem-sarı diş eti ve keskin kokusuyla tanınır.
Avrupa BirliğiAB tescilli · PDOTescil tarihi · 6 Mayıs 2021Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Taşköprü Sarımsağı nedir?
Taşköprü Sarımsağı, beyaz baş kabuklu, pembe diş kabuklu ve krem-sarı diş etli geççi sarımsaktır. Başta dişler sıkıdır; acılığı ve kokusu belirgindir. Dikim, başı oluşturan dişlerle yapılır.
Ayırt edici özellikleri
Sicildeki kimyasal bileşim sonuçları minimum, maksimum ve ortalama sütunlarıyla aşağıda gösterilir. Selenyum ve mineral analizleri ayrı tablolardadır.
Kimyasal bileşim — sicildeki birimlerle
Sicil belgesinin 7. sayfasındaki değerlerdir. Kaynak alanları ve ölçü birimleri korunarak tablo halinde düzenlendi.
Sayısal özellikler
Baş kabuğunda antosiyan varlığı az, dişlerde antosiyan şeritleri mevcut, ortalama diş sayısı 10–17 adet, başta 5–10 adet koruyucu kabuk bulunur.
Başın iriliği yetiştirme koşullarına bağlıdır ve ortalama ağırlığı 15–65 g arasındadır.
Baştan kabuğun ayrılması zordur.
Diğer sarımsaklara nazaran daha acıdır.
Selenyum elementi Taşköprü Sarımsağında 3,535–9,330 mg/kg arasındadır.
B1 vitamini ortalama 0,105–0,220 mg/100, B2 vitamini 0,075–0,127 mg/100 arasındadır.
Taşımaya dayanıklıdır.
Dikimi başı oluşturan dişlerle yapılır.
Taşköprü sarımsağı geççi bir sarımsaktır.
Yetiştirme dönemi uzundur.
Baştaki dişlerin dinlenme süresi de fazladır.
Baştaki dişlerin dizilişi dağınıktır (ışınsal değil).
Familya: Alliaceae Cins: Allium Tür: Allium sativum L.
Allium sativum türünün sativum varyetesidir. Başta dişlerin sıralı olmayan dizilişi Babaeski ve Balıkesir yerli sarımsaklarında da görülür; Çin sarımsağında düzgün sıralı yapı bulunur.
Biçim ve ölçüler
Ortalama baş çapı 25–70 mm, ortalama diş ağırlığı 2–3 g’dır.
Başın enine kesiti oval, boyuna kesiti geniş eliptiktir.
Taşköprü Sarımsağında, Kayseri ve Kıbrıs sarımsaklarında görülenin aksine yalancı gövde üzerinde diş oluşmaz.
Yalancı gövde düz ve pürüzsüzdür.
Başın boyuna kesiti, Çin sarımsağındaki gibi yüksekliği az olan biçimden ayrılır.
Başın boyuna kesiti yüksekliği fazla elips biçimindedir.
Taşköprü Sarımsağının başı Tunceli sarımsağındaki gibi yuvarlak değildir.
Başın boyun kısmındaki dişler boyunla aynı seviyede dizilir.
Dişler Çin sarımsağındaki gibi boyun seviyesinden içeride bulunmaz.
Dişler baş sapına doğru uzantı göstermez.
Biçim ve ölçüler · 2
Başın kök diski düzdür. Baş enine kesildiğinde dişler sıralı olmayan bir diziliş gösterir.
Taşköprü Sarımsağı dış diş oluşturmaya eğilimlidir. Çin, Babaeski ve Balıkesir sarımsaklarında bu durum pek görülmez.
Doku, renk ve tat özellikleri
Kokusu keskindir ve kuru madde oranı %35-%46 arasındadır.
Kendine özel acılığı ve kokusu vardır.
Kokuyu veren Allypropyldisülfid (C6 H12 S2) miktarı sicilde 0,28–0,47 gc/ms aralığında yazılıdır.
Bitki ve meyve özellikleri
Sap kısmının içinde çiçek sapı bulunmaz.
Ürün tanımı ve biyolojik özellikleri: Sarımsak kök gövde ve yapraklardan oluşur.
Bitki 10–20 cm olunca gövde kalınlaşır.
Daha sonra başın çevresindeki yapraklar kuruyarak kabuk görünümünü alır.
Mevsimin ilerlemesi ile yapraklar sararır ve başın boyun kısmından kıvrılmaya başlar, tamamen kuruyarak başla irtibatı kesilir.
Çiçek sapı kıvrılma gösterir.
Çiçek sapında Tunceli sarımsağında olduğu gibi tohum oluşmaz.
Alata sarımsağı gibi çiçek tablasında sadece çiçek taslakları değil, Çin sarımsağında olduğu gibi küçük arpacık misali dişler oluşur.
Hammadde ve bileşim
Bileşimi mineral madde ve vitamin açısından çok zengindir.
Tablo-1: Fiziksel ve kimyasal özellikler
Sicil belgesinin 3. sayfasında yer alan fiziksel ve kimyasal özellikler, özgün satır ve sütun sırası korunarak aşağıda gösterilmiştir.
Tablo-2: Fiziksel ve kimyasal özellikler
Sicil belgesinin 7. sayfasında yer alan fiziksel ve kimyasal özellikler, özgün satır ve sütun sırası korunarak aşağıda gösterilmiştir.
Tabloyu küçük ekranda yatay kaydırarak inceleyebilirsiniz.
| Özellik | Se, m kg-1 kuru madde | Se, mg k-1 taze ağırlık |
|---|---|---|
| En düşük | 3.535 | 0.884 |
| En fazla | 9.330 | 2.333 |
| Ortalama | 6.488 | 1.622 |
Tablo-3: Fiziksel ve kimyasal özellikler
Sicil belgesinin 7. sayfasında yer alan fiziksel ve kimyasal özellikler, özgün satır ve sütun sırası korunarak aşağıda gösterilmiştir.
Tabloyu küçük ekranda yatay kaydırarak inceleyebilirsiniz.
| Özellik | P, g kg-1 | K, g kg-1 | Na, mg kg-1 | Ca, g kg-1 | Mg, mg kg-1 | S, g kg-1 | Zn, mg kg-1 | Fe, mg kg-1 | Mn, mg kg-1 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| En düşük | 2.66 | 7.80 | 9.58 | 0.32 | 1.52 | 10.24 | 12.44 | 63.42 | 4.53 |
| En faz!a | 3.93 | 12.41 | 111.47 | 0.59 | 176.47 | 18.94 | 43.79 | 157.81 | 7.78 |
| Ortalama | 3.39 | 10.08 | 36.76 | 0.42 | 65.40 | 15.08 | 26.05 | 89.92 | 5.96 |
Taşköprü Sarımsağı Nasıl Yetiştirilir?
Hasattan sonra sarımsaklar toprağa serilerek 8–12 gün kurutulur, kuruyan sarımsaklar daha sonra çiftliğe taşınarak ayıklama ve sınıflandırmaya tabi tutulur ve daha sonra yöresel pazarlarda satışa sunulurlar.
Hazırlama işlemleri
Taşköprü sarımsağının dikimi Şubat sonu, Mart ayı içerisinde tarlaya elle serpme şeklinde yapılır. Sarımsak dikilecek arazi Sonbaharda bir veya iki kez derin ve 1 kez de yüzlek işlenir.
Bu dönemde toprağa ortalama dekara saf olarak 7–7,5 kg fosforlu ve potasyumlu gübreler uygulanır.
Toprağın hazırlanması
Dikim öncesi kültivatör, diskaro veya kürüm çekilerek toprak tesviye edildikten sonra dikime hazırlanmış olur. Toprağa serpilen dişler yaklaşık 10–12 cm aralıklarla ve elle toprağa gömülür. Dikim sırasında dişlerin kök verecek taban kısmının alt tarafa, sürgün verecek kısmının da üste gelmesi gerekmektedir.
Gübreleme — 2. aşama
Daha sonra Azotlu gübreler dekara saf olarak 15–16 kg düşecek şekilde 2 veya 3 defada bölünerek verilir. Dikimden önce başlar elle veya baş kırma ve dişleme makineleriyle dişlere ayrılır, sarımsağın orta kısmındaki küçük dişler haricindeki başın çevresini saran daha iri olan dişler dikimde kullanılır. Dekara 100–150 kg sarımsak başı kullanılır.
Sulama ve çapalama
Yetiştirme esnasında sarımsağın verim ve kalitesinin artırılması açısından, ilaçlama, çapalama, sulama, yaprak kırma gibi diğer bakım ve kültürel işlemler de yapılır. Sarımsak hasadı bitkilerin Temmuz ayı içinde yörede geliştirilmiş olan sarımsak söküm makinesi ile yapılır. Yörede dekara verim
Malzemeler ve ölçüler
Dekara verim 700–1200 kg arasında değişir.
Hazırlama işlemleri — 2. aşama
Taşköprü yöresinde senelere göre değişmekle beraber yörede 3500–4000 aile tarafından 20000–25000 ton arasında yıllık sarımsak üretilmektedir. Depolardaki sarımsaklar Nisan ayı sonu- Mayıs ayı başlarına kadar dayanıklılığını yitirmemektedir.
Yetişme ve hasat dönemi
Hasat olgunluğuna geldiği zaman çiçek topu oluşturmaz, boyun kısmından yatmaya meyillidir.
Muhafaza koşulları
Ürünün muhafazası
Kuru madde içeriği ortalama %35-%46 arasında olduğundan uzun süre rahatlıkla depolanabilir.
Adi depo koşullarında 8–10 ay muhafaza edilebilir.
Kın yaprakların alt kısmında bulunan esas gövde üzerinde ve yaprak diplerindeki tomurcuklarda besin maddesi depolanarak irileşir ve dişleri oluşturmaya başlar.
Bu dişler ileride sarımsak başını meydana getirir.
Tohumların saklanması
Üretimde kullanılacak tohumluk başlar, üretici tarafından Sonbaharda, üretilen sarımsaklar arasından seçilerek ve dikim zamanına kadar adi depolar ve askılarda saklanır.
Üretimi yapılan sarımsağın % 50'sine yakını hemen satılırken, geri kalan kısmı nem ve rutubetten uzak kiler, askı ve adi depolarda ortalama 8–10 derecede depolanarak sezon boyunca satışa sunulur.
Üretim yeri ve coğrafi bağ
Taşköprü sarımsağında bitki "Yeşil Aksam Duruşu" şekil l'deki gibi dik bir yapıya sahiptir. Taşköprü sarımsağı iklim koşulları ve uygulanan tarımsal işlemlere bağlı olarak çiçek sapı oluşturarak sapa kalkar.
Tescil ve Denetim Bilgileri
Özgün Resmî Gazete metni başvuruyu ilan eder. İlk yayım veya başvuru günü tamamlanan tescil günü olarak kullanılmamıştır. Künyede güncel resmî portalın ayrı tescil alanı esas alınmış; PDF’deki farklı tarih karşılaştırma kaydında korunmuştur.
Avrupa Birliği tescili
Taşköprü Sarımsağı, Avrupa Birliği’nde PDO kapsamında tescillidir. Resmî tescil kaydında 2021/615 sayılı düzenleme ve 6 Mayıs 2021 tarihi yer alır.
Türkiye’deki coğrafi işaretin tescil ettireni Taşköprü Belediyesi olarak sicilde yer alır.
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
135 tescil numaralı Taşköprü Sarımsağı menşe adı olarak 15.06.2010 tarihinde tescil edilmiştir. Coğrafi işaret koruması 28.05.2009 tarihinden itibaren geçerlidir. Taşköprü Sarımsağı ibaresi, sicil belgesinde gösterilen logo ve menşe adı amblemi ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde yer alır. Ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde kullanılamadığında, Taşköprü Sarımsağı ibaresi, sicil belgesinde gösterilen logo ve menşe adı amblemi, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Sicildeki denetim düzeni
Denetimler; Taşköprü Belediyesinin koordinatörlüğünde ve Taşköprü Belediyesi, Taşköprü Ticaret ve Sanayi Odası, Taşköprü İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü, Taşköprü Ziraat Odası ile Sarımsak Üreticileri Birliğinden konunun uzmanı mühendis ve konunun uzmanı üreticilerden oluşacak en az 3 kişilik denetim mercii tarafından yılda iki kez düzenli olarak, ayrıca ihtiyaç duyulduğunda ve şikâyet halinde her zaman yapılır.
