Coğrafi işaretli ürün · Hatay
Hatay mutfağında fesleğenli ince bulgur harcı küçük parçalara yuvarlanır ve ortaları bastırılır. Haşlanmış köfteler domatesli veya ıspanaklı iki ayrı sos seçeneğiyle harmanlanır; yerel sofralarda sıcak olarak sunulur.
UNESCO ilişkisiHatay gastronomi kültürüGastronomi şehriyle ürün ilişkisiUNESCO ile Yaşatılanlar →
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Hatay Fellah Köftesi nedir?
Hatay Fellah Köftesi, bulgurlu fesleğenli harcın yuvarlanıp ortasından bastırılması ve haşlanmasıyla hazırlanır. Domatesli veya ıspanaklı sos seçeneğiyle harmanlanarak sıcak sunulur.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Fesleğenli basık köfte
Bulgur harcı fesleğen ve baharatla hazırlanır. Küçük parçalar iki elle yuvarlanır, ortasına hafifçe basılır ve suda haşlanır.
Ispanak veya domates sosu
Ispanaklı ve domatesli sosların bileşenleri ile işlem sıraları ayrıdır. Hazırlanmış köfteler seçilen sosla harmanlanır; iki sos tek zorunlu reçete değildir.
Hatay Fellah Köftesinin tarihçesinde
Hatay Fellah Köftesinin tarihçesinde; tarımla uğraşan köylüler ve çiftçiler tarafından yapılması nedeniyle “fellah köftesi” olarak bilinir.
Ev ve ikram mutfağı
Hatay ilinde sıklıkla hazırlanan köfte misafirlere de ikram edilir. Evlerdeki kullanımının yanında lokantalarda hazırlanarak sunulur.
Nasıl hazırlanır ve pişirilir?
Malzemeler ve ölçüler
Malzeme miktarları 6 kişilik tarif içindir.
- 300 g ince bulgur
- 500 ml sıcak su
- 150 g kuru soğan
- 30 g buğday unu
- 10 g tuz
- 10 g toz kırmızıbiber
- 10 g kimyon
- 20 g biber salçası
- 10 g fesleğen
Sos malzemeleri
- 500 g ıspanak
- 40 g sarımsak
- 60 ml zeytinyağı
- 100 g soğan
- 20 g biber salçası
- 5 g tuz
- 60 ml zeytinyağı
- 40 g sarımsak
- 200 g domates
- 20 g biber salçası
- 2 g tuz
- 2 g toz kırmızıbiber
- 2 g kimyon
- 10 g nar ekşisi
- Yarım demet maydanoz
Bulgurun sıcak suda bekletilmesi
Yoğurma kabına bulgur konulup üzerine sıcak su eklenir ve 5 dakika beklenir.
Harcın hazırlanması
İnce ince doğranmış soğanlar bulgurun üzerine konulur. Ardından un, biber salçası, tuz ve baharatlar eklenerek iyice yoğrulur. Köfte kıvamına gelen harçtan 12–15 gramlık parçalar koparılır. İki elle yuvarlanıp ortasına hafifçe bastırılır.
Tepsiye yerleştirme
Hazırlanan köfteler içine un serpilmiş bir tepsiye dizilir. Bütün köfteler yapıldıktan sonra tencerede kaynayan suyun içine atılır.
Suda pişirme
15–20 dakika kısık ateşte pişirilir.
Köfteleri süzme ve ıspanağı hazırlama
Haşlama işlemi bittikten sonra kevgirle süzerek sudan çıkarılıp soğumaya bırakılır. Ispanaklı sos için; ıspanaklar yıkanır ve orta büyüklükte doğranarak kaynar suda 2–3 dakika haşlanmak üzere gıda ile temasa uygun bir kaba atılır. Haşlanan ıspanaklar suyu sıkılarak çıkarılır.
Ispanaklı sos için soğanın pişirilmesi
Bir tavaya zeytinyağı koyulur soğanlar pembeleşinceye kadar pişirilir.
Ispanaklı sos için salçanın kavrulması
Biber salçası eklenerek biraz kavrulur.
Domatesli sosun hazırlanması
Domatesli sos için; tavaya zeytinyağı koyulur hafif ısındıktan sonra rendelenmiş sarımsak koyulur bir iki defa karıştırıldıktan sonra kabuğu soyulmuş rendelenmiş domates eklenir.
Domatesli sosun pişirilmesi
Domateslerin üzerine biber salçası, baharatlar ve nar ekşisi eklenip domateslerin rengi solana kadar ortalama 5 dakika pişirilir.
Domatesli sosa maydanozun eklenmesi
Pişen sos ocaktan alındıktan sonra ince kıyılmış maydanozlar üzerine dökülüp karıştırılır.
Yöresiyle bağı nedir?
Hatay Fellah Köftesi coğrafi sınırda uzun bir geçmişe sahiptir. Hatay mutfak kültürü içinde önemli bir yere sahiptir. Bu sebeplerle coğrafi sınır ile ün bağı bulunan Hatay Fellah Köftesinin tüm üretim aşamaları, belirtilen coğrafi sınırda gerçekleşir. Bu sebeplerle coğrafi sınır ile ün bağı bulunur.
Nasıl sunulur ve tüketilir?
Ardından ıspanaklar eklenir bir iki dakika karıştırılır ve köftelerin üzerine dökülüp karıştırılarak servis edilir. Hatay Fellah Köftesi özellikle evlerde yaygın olarak yapılmasının yanı sıra çoğu lokantada hazırlanarak sunulur. Ardından köfteler sos ile harmanlanarak servis yapılır.
Geçmişi ve yöredeki yeri
Coğrafi sınırın mutfak kültüründe önemli bir yeri vardır. Hatay Fellah Köftesi Hatay ilinde uzun bir geçmişe sahiptir.
Tescil ve denetim bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
1727 tescil numaralı Hatay Fellah Köftesi mahreç işareti olarak 24 Nisan 2025 tarihinde tescil edilmiştir. Hatay Fellah Köftesi ibaresi ve mahreç işareti amblemi, ürünün veya ambalajının üzerinde kullanılır. Ürünün veya ambalajının üzerinde kullanılamadığında, Hatay Fellah Köftesi ibaresi ve mahreç işareti amblemi, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Sicildeki denetim düzeni
Denetimler; Hatay Valiliğinin koordinatörlüğünde ve Hatay İl Tarım ve Orman Müdürlüğü ve Hatay Valiliğinden ürün konusunda uzman birer kişinin katılımıyla en az iki kişiden oluşan denetim mercii tarafından düzenli olarak yılda bir defa, gerekli görülen hallerde ve şikâyet üzerine ise her zaman gerçekleştirilir.
Denetim mercii tarafından; üretimde kullanılan bileşenlerin ve miktarlarının uygunluğu, üretim metodunun uygunluğu ve Hatay Fellah Köftesi ibaresi ve mahreç işareti ambleminin kullanımının uygunluğu denetlenir.
Denetim mercii, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
UNESCO ile bağlantısı
Hatay gastronomi kültürü: Hatay Fellah Köftesinde bulgurlu harç küçük yuvarlaklar hâline getirilip ortalarına bastırılır. Haşlanan köfteler domatesli veya ıspanaklı sosla sunulur. Hatay’ın bulgurlu köfte çeşitliliğini gösterir. Bu bağlantı ürünün ayrı bir UNESCO tescili olarak değil, belirtilen gastronomi kültürüyle ilişkisi kapsamında gösterilir.
