Coğrafi işaretli ürün · Hatay
Hatay’ın Antakya mutfağında somun ekmek ve ince bulgur, salçalı baharatlı hamurda birleştirilir. Dolgusuz disk biçimli parçalar fırında veya yağda kızartılır; dışı kızarmış, içi yumuşak köfteler sıcak olarak sunulur.
UNESCO ilişkisiHatay gastronomi kültürüGastronomi şehriyle ürün ilişkisiUNESCO ile Yaşatılanlar →
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Antakya Ekmek Oruğu / Antakya Fış Oruk nedir?
Antakya Ekmek Oruğu veya Fış Oruk, somun ekmekle bulgurun birleştirildiği dolgusu olmayan köftedir. Disk biçiminde şekillendirilip kızartılarak veya fırınlanarak hazırlanır.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Baharatlar ve salçalarla tatlandırılan bu yemeğin dışı kızarmış, içi ise yumuşak ve lezzetli bir yapıya sahiptir.
Oruk, Antakya mutfağına Ortadoğu mutfağından gelmiş bir yemek olmakla birlikte, günümüzde Antakya mutfağında önemli bir yere sahiptir.
Antakya Ekmek Oruğu da oruk türleri arasında özel bir yer tutar, çünkü hamuruna ekmek eklenir.
Halk arasında "Fış Oruk" olarak da bilinir.
Antakya Ekmek Oruğu, somun ekmek ve bulgur birleşimiyle yapılan Antakya mutfağının geleneksel yemeklerinden biridir.
Ekmek kullanımı, bölge halkının ekmeğe verdiği değeri ve israfı önleme anlayışını yansıtır.
Ekmekli dolgusuz disk
Somun ekmek bulgur hamuruna katılır; iç harç doldurulmaz. Ekmek kullanımı sicilde israfı önleme geleneğiyle ilişkilendirilir.
İki pişirme seçeneği
Disklerin iki yüzü yağlanarak fırında pişirilebilir veya bol yağda kızartılır. Bunlar alternatif hazırlıklardır; her ikisinin aynı ürüne uygulanması gerekmez.
Hammadde ve bileşim
Oruk, içli köfte ile benzerlik gösterse de, lezzet, çeşitlilik ve pişirme şekli açısından farklılıklar barındırır.
Üretim tekniği ve ustalık
Antakya Ekmek Oruğu şekil bakımından da diğer oruklardan ayrılır; disk şeklinde olup içi boştur.
Fırında pişirme
Antakya Ekmek Oruğu yaklaşık 10 cm genişliğinde ve 0,5 cm kalınlığında hazırlanır, üzerine yağ sürülerek fırında veya bol yağda kızartılarak pişirilir.
Nasıl hazırlanır ve pişirilir?
Malzemeler ve ölçüler
Malzeme miktarları 5 kişilik tarif içindir.
- 150–200 gram ince bulgur
- 400–500 gram kurutulmuş veya beklemiş somun ekmek
- 10 gram biber salçası
- 10 gram domates salçası
- 200 ml ılık su
- 40 gram un
- 2 gram kimyon
- 3 gram kuru nane
- 8 gram tuz (baharatlar ve tuz isteğe göre artıp azalabilir)
- Kızartmak için 1 litre zeytinyağı veya sıvıyağ
Ekmekli bulgur hamurunun yoğrulması
İlk olarak bulgur bir kaba alınır, üzerine 200 ml ılık su dökülür ve karıştırarak şişmesi beklenir.
Bu sırada ekmekler 200 ml suyla hafifçe ıslatılır ve fazla suyu sıkılır. Şişen bulgura, tuz, kimyon, nane, salçalar ve suyu sıkılmış ekmekler eklenir. Karışım iyice yoğrularak hamur haline getirilir. Hamur parçalara ayrılır ve 10 cm çapında ve 0,5 cm kalınlığında oval şekiller verilerek bir kenara alınır.
Bol yağda kızartma yöntemi
Bir tavada 1 litre zeytinyağı veya sıvıyağ ısıtılır.
Yağda kızartma
Yağ iyice ısındıktan sonra şekil verilmiş olan Antakya Ekmek Orukları kızgın yağın içinde kızartılır.
Tepsiye yerleştirme
Şekillendirilmiş ekmek oruklarının altı ve üstü yağlanarak bir tepsiye dizilir.
Fırında pişirme
Önceden ısıtılmış 200 °C fırında üzeri kızarana kadar pişirilir.
Yöresiyle bağı nedir?
Hatay ilinde köklü bir geçmişi olan Antakya Ekmek Oruğu, bölgenin mutfak kültüründe önemli bir yere sahiptir. Bu sebeple coğrafi sınır ile ün bağı bulunan Antakya Ekmek Oruğunun tüm üretim aşamaları coğrafi sınırda gerçekleştirilir. Bu sebeplerle coğrafi sınır ile ün bağı bulunan ürünün tüm üretim aşamaları coğrafi sınırda gerçekleştirilmelidir.
Nasıl sunulur ve tüketilir?
Kızarmış Antakya Ekmek Oruklarının servisi sıcak olarak yapılır.
Geçmişi ve yöredeki yeri
Antakya Ekmek Oruğu / Antakya Fış Oruk bölgenin mutfak kültüründe önemli bir yere sahiptir.
Tescil ve denetim bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
1787 tescil numaralı Antakya Ekmek Oruğu / Antakya Fış Oruk mahreç işareti olarak 5 Kasım 2025 tarihinde tescil edilmiştir. Antakya Ekmek Oruğu / Antakya Fış Oruk ibareli aşağıda yer verilen logo ve mahreç işareti amblemi, ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde yer alır.
Ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde kullanılamadığında, Antakya Ekmek Oruğu / Antakya Fış Oruk ibareli logo ve mahreç işareti amblemi, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Sicildeki denetim düzeni
Antakya Ekmek Oruğu denetimleri Hatay Valiliği koordinatörlüğünde; Hatay Valiliğinden ürün konusunda uzman bir, Hatay İl Tarım ve Orman Müdürlüğünden iki kişinin katılımıyla üç kişiden oluşan denetim mercii tarafından yerine getirilir. Denetimler düzenli olarak yılda bir defa, ayrıca gerek görülmesi veya şikâyet halinde ise her zaman gerçekleştirilir.
Denetimde kontrol edilen hususlar:
- Üretimde kullanılan bileşenlerin ve miktarlarının uygunluğu.
- Üretim metoduna uygunluk.
- Antakya Ekmek Oruğu / Antakya Fış Oruk ibaresi, logosu ve mahreç işareti ambleminin kullanımının uygunluğu.
Denetim mercii, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir.
Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
UNESCO ile bağlantısı
Hatay gastronomi kültürü: Antakya Ekmek Oruğunda ıslatılıp sıkılmış ekmek bulgur, salça ve baharatla yoğrulur. Dolgusuz, yassı parçalar kızartılır veya fırında pişirilir. Hatay’ın ekmeği yeniden değerlendiren oruk çeşitlerinden biridir. Bu bağlantı ürünün ayrı bir UNESCO tescili olarak değil, belirtilen gastronomi kültürüyle ilişkisi kapsamında gösterilir.
