Coğrafi işaretli ürün · Malatya
Malatya’nın Akçadağ ilçesinde kundura buğdayı bulguru, kuşbaşı koyun veya kuzu etiyle pişirilir. Tereyağı ve kuyruk yağlı hazırlığa karabiber katılır; et suyuyla özleşen pilav günlük öğünlerde ve nişan, düğün sofralarında sunulur.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Akçadağ Pilavı nedir?
Kundura buğdayından bulgurun kuşbaşı koyun veya kuzu etiyle birlikte hazırlandığı Akçadağ pilavıdır. Yöresel et, tereyağı, kuyruk yağı ve karabiber bileşimini taşır.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Yerel kundura bulguru
Akçadağ’da yetiştirilen kundura buğdayından bulgur, küçükbaş eti, tereyağı ve kuyruk yağı kullanılır. Koyun veya kuzu eti kaburga, arka but, ön kol veya sırt kısmından seçilir.
Etli tirit ve karabiber
Et kendi suyunu çekip kavrulduktan sonra kaynar suyla pişirilir. Karabiberli tereyağı ve bulgur eklenerek etli karışım pilava dönüştürülür.
Nasıl hazırlanır ve pişirilir?
Yerel bulgur, et ve yağ kaynakları
Akçadağ Pilavında kullanılan kundura buğdayından elde edilen bulgur ile küçükbaş hayvanları tercihen koyun ya da kuzu eti, tereyağı ve kuyrukyağı Akçadağ ilçesinde yetiştirilip üretilen bileşenlerden oluşur.
Malzemeler ve ölçüler
- 600 g bulgur
- 1 kg koyun ya da kuzu eti
- 200 g tereyağı
- 100 g kuyruk yağı
- 42 g tuz
- 20 g karabiber
- 3,5 l kaynamış su
Etin tereyağı ve kuyruk yağıyla hazırlanması
Bir tencerede kısık ateşte tereyağı ve kuyruk yağı eritilip üzerine kuşbaşı doğranmış et ilave edilip üzeri düzeltilerek kapağı kapatılır.
Etin kendi suyunda pişirilmesi
20 dakika sonra et karıştırılıp kapağı yarım kapatılıp et kendi suyunu çekinceye kadar pişirilir.
Etin tuzlanması
Et suyunu çekip kızarma sesi gelmeye başlayınca tuz ilave edilir.
Kavurma işlemi
Kısık ateşte et karıştırılarak kavurulur.
Tiritin hazırlanması
Kavurma haline gelen etin üzerine kaynamış su eklenip kısık ateşte yaklaşık 20–30 dakika kaynatılır. Hazırlanan bu karışıma “tirit” denir.
Karabiberli tereyağının eklenmesi
Bir kap içerisinde tereyağı eritilip kavrulduktan sonra üzerine karabiber eklenip homojen kıvama gelince etin üzerine ilave edilir.
Bulgurun tiritte pişirilmesi
Ardından bulgur da eklenip kısık ateşte 15–20 dakika daha pişirilir.
Pilavın dinlendirilmesi
Piştikten sonra yaklaşık 10 dakika dinlendirilir.
İsteğe bağlı tereyağlı sunum
Tercihen bulgurun üzerine eritilmiş tereyağı dökülerek servise hazır hale getirilir.
Nasıl muhafaza edilir?
Kaburga, arka but, ön kol ve sırt eti kuşbaşı halinde getirilip buzdolabında bir gün önceden dinlenmeye bırakılır.
Yöresiyle bağı nedir?
Akçadağ Pilavı köklü geçmişe sahip olup Akçadağ ilçesinin yemek kültüründe önemli bir yere sahiptir. Bu sebeple coğrafi sınır ile ün bağı bulunan Akçadağ Pilavının tüm üretim aşamaları, belirtilen coğrafi sınırda gerçekleştirilmelidir.
Nasıl sunulur ve tüketilir?
Pilav piştikten sonra yaklaşık on dakika dinlendirilir. İsteğe göre üzerine eritilmiş tereyağı gezdirilerek sunulur; bu son yağ miktarının reçete toplamıyla ilişkisi teyit bekler.
Geçmişi ve yöredeki yeri
Akçadağ mutfağında pilav günlük öğünlerde olduğu gibi nişan ve düğün gibi özel günlerde de hazırlanıp konuklarla paylaşılır.
Tescil ve denetim bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
1610 tescil numaralı Akçadağ Pilavı mahreç işareti olarak 8 Temmuz 2024 tarihinde tescil edilmiştir. Akçadağ Pilavı ibaresi ve mahreç işareti amblemi, ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde yer alır. Ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde kullanılamadığında, Akçadağ Pilavı ibaresi ve mahreç işareti amblemi, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Sicildeki denetim düzeni
Denetimler; Akçadağ Belediyesinin koordinasyonunda, Akçadağ Belediyesi, Akçadağ İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü, Akçadağ Esnaf ve Sanatkârlar Odasından ürün konuda uzman en az 3 kişiden oluşan denetim mercii tarafından gerçekleştirilir. Denetimler düzenli olarak yılda en az bir kez, ihtiyaç duyulduğunda ve şikâyet halinde ise her zaman yapılır.
Denetim mercii; bileşenlerin uygunluğunu, üretim metoduna uygunluğunu ve Akçadağ Pilavı ibaresi ile mahreç işareti ambleminin kullanımının uygunluğunu denetler.
Denetim mercii, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
