Coğrafi işaretli ürün · Malatya
Malatya’da bulgurlu dış hamurdan dolma anne köfteler ve küçük içsiz kız köfteler hazırlanır. Nohutlu, salçalı ve reyhanlı tiritte farklı sırayla pişirilir; sıcak porsiyonda iki köfte biçimi tirit suyuyla birlikte sunulur.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Malatya Analı Kızlı Köfte / Malatya Tiritli Köfte nedir?
Malatya Analı Kızlı Köfte / Malatya Tiritli Köfte, Malatya’da bulgurlu dış hamurdan dolma anne köfteler ve küçük içsiz kız köfteler hazırlanır. Nohutlu, salçalı ve reyhanlı tiritte farklı sırayla pişirilir; sıcak porsiyonda iki köfte biçimi tirit suyuyla birlikte sunulur.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Dış köfte karışımı bulgur, irmik, yağsız kıyma ve yumurtadan hazırlanır. Dolma içi orta yağlı kıyma, soğan, tereyağı, zeytinyağı, maydanoz, pul biber, karabiber ve tuz içerir. Adı hazırlanma biçimiyle ilişkilidir; anne ve kız köfteler tirit suyuyla birlikte servis edilir.
Dolma anne ve içsiz kız köfteler
Yağsız dana kıymalı bulgur-irmik hamurundan yaklaşık 25 g dolma anne ve 1,5 g içsiz kız köfte hazırlanır. Anne ceviz, kız misket büyüklüğündedir. Kaynak adın annelerin dolma, kızların küçük köfteleri hazırlamasıyla ilişkili geleneğini anlatır.
Reyhanlı ve nohutlu tirit
Orta yağlı kıyma, soğan ve maydanoz anne köftenin içidir. Nohut, domates ve biber salçası, reyhan ve pul biber tirit suyuna aittir. Anne köfteler önce, kız köfteler sonradan eklenerek ayrı beş dakikalık aşamalarda haşlanır.
Porsiyon düzeni
Sıcak porsiyonda beş anne köfte, bir yemek kaşığı kız köfte ve bir kepçe tiritli su bulunur. Bu servis ölçüsü sekiz kişilik iç harç ve dış hamur partileriyle karıştırılmaz.
Nasıl hazırlanır ve pişirilir?
Sekiz kişilik üretimin bileşenleri
8 kişilik Malatya Analı Kızlı Köfte / Malatya Tiritli Köfte üretmek için gerekli olan bileşenlere aşağıda yer verilmektedir. İç harç için bileşenler
Malzemeler ve ölçüler
- 300 g orta yağlı kıyma
- 2–3 adet büyük kuru soğan
- 100 g tereyağı
- 1 çay bardağı zeytinyağı
Maydanoz miktarı
- Yarım demet maydanoz
Malzemeler ve ölçüler — 2. aşama
- 1 yemek kaşığı pul biber
- 1 çay kaşığı karabiber
Kavurma işlemi
Tuz İç harcın hazırlanması Küp şeklinde doğranan soğan tencereye konur, tereyağı ve zeytinyağı eklenir ve pembeleşinceye kadar kavrulur. Daha sonra orta yağlı kıyma eklenir, et suyunu çekip yağda kızardıktan sonra ocaktan alınır. Tuz, karabiber, kırmızı pul biber, ince kıyılmış maydanoz ilave edilip karıştırılır ve bir kenarda soğumaya bırakılır. Dış hamur için bileşenler
Malzemeler ve ölçüler — 3. aşama
- 600 g orta değirmen bulguru
- 1 su bardağı irmik
- 300 g yağsız dana kıyma
- 1 adet yumurta
Su ilavesi ve dış hamurun hazırlanması
Su Dış hamurun hazırlanması Bir kabın içine orta bulgur, irmik, yumurta, yağsız kıyma, tuz ve su konularak macun kıvamına gelinceye kadar yoğrulur. Elde edilen hamur, kabından çıkarılıp yüksekten kaba doğru atıldığında kaba, yapışmıyorsa yoğurma işlemi tamamlanır. Yoğurma süresi ortalama 25–30 dakikadır. Tirit için bileşenler
Malzemeler ve ölçüler — 4. aşama
- 100 g tereyağı
- 1 çay bardağı zeytinyağı 2 litre kaynamış su
- 1 su bardağı haşlanmış nohut
- 1 tatlı kaşığı biber salçası
- 1 yemek kaşığı tuz
- 1 yemek kaşığı domates salçası
- 1 yemek kaşığı pul biber
- 1 yemek kaşığı kuru reyhan
Salçalı ve nohutlu tiritin hazırlanması
Tiritin hazırlanması Ocak üzerinde bulunan bir tencereye tereyağı ve zeytinyağı konur, tereyağı eriyince salçalar eklenir. Haşlanmış nohut, reyhan, pul biber, tuz ve kaynamış su ilave edilir. Bu suya tiritli su denir.
Doldurma ve biçim verme
Malatya Analı Kızlı Köfte / Malatya Tiritli Köftenin yapılışı Köftenin dış hamurunun oyulması, kapatılması ve yuvarlanması sırasında eli ıslatmak için bir kâseye su konur. Ceviz büyüklüğünde parçalara ayrılan hamur, bir elin ayasına yerleştirilir.
Köfteye biçim verme
Diğer elin işaret parmağı ile yuvarlak hamurun tam ortasından başlanıp avuç içindeki hamur, ince bir duvara sahip olacak şekilde oyulur.
Tepsiye yerleştirme
Hazırlanan iç harç, küçük bir kaşıkla ile hamurun içine doldurulur, hamurlar ağzı hafif büzgü ile birleştirip kapatılır ve tepsiye dizilir. Bu işleme kıymalı iç harç bitinceye kadar devam edilir. Kalan hamurla kız olarak tabir edilen köfteler avuç içinde misket şeklinde yuvarlanır ve ayrı kaba alınır.
Kaynatma işlemi
Daha önce hazırlanan tirit suyu kaynatılır.
Suda pişirme
Kaynayan suya önce dolma köfteler koyulup 5 dakika haşlanır.
Haşlama işlemi
Sonra da misket köfteler konularak 5 dakika haşlanır.
Izgaranın hazırlanması
Başka bir kaba konulan tüm köfteler üzerine kalan tiritli su dökülür.
Yöresiyle bağı nedir?
Malatya Analı Kızlı Köftenin / Malatya Tiritli Köftenin geçmişi eskiye dayanır. Malatya mutfağında önemli bir yere sahip olup köftelerin hazırlanması ve yemeğin pişirilmesi aşamaları ustalık becerisi gerektirir. Bu sebeplerle Malatya ili ile ün bağı bulunan Malatya Analı Kızlı Köfte / Malatya Tiritli Köftenin tüm üretim aşamaları, belirtilen coğrafi sınırda gerçekleştirilir.
Geçmişi eskiye dayanan Malatya Analı Kızlı Köfte / Malatya Tiritli Köfte, Malatya mutfağında önemli bir yere sahiptir.
Nasıl sunulur ve tüketilir?
Malatya Analı Kızlı Köfte / Malatya Tiritli Köftenin servisi sıcak olarak ve bir porsiyonda 5 adet anne köfte, 1 yemek kaşığı kız köfte ve 1 kepçe tiritli su olacak şekilde yapılır.
Tescil ve denetim bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
903 tescil numaralı Malatya Analı Kızlı Köfte / Malatya Tiritli Köfte mahreç işareti olarak 24 Eylül 2021 tarihinde tescil edilmiştir. Malatya Analı Kızlı Köfte / Malatya Tiritli Köfte ibaresi ve mahreç işareti amblemi, ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde yer alır.
Ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde kullanılamadığında, Malatya Analı Kızlı Köfte / Malatya Tiritli Köfte ibaresi ve mahreç işareti amblemi, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Sicildeki denetim düzeni
Denetimler; Yeşilyurt Belediyesinin koordinatörlüğünde ve Yeşilyurt Belediyesi, Malatya İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü ve Malatya İl Tarım ve Orman Müdürlüğünden ürün konusunda uzman birer üye olmak üzere en az 3 kişiden oluşan denetim mercii tarafından gerçekleştirilir. Denetimler düzenli olarak yılda bir kez, ihtiyaç duyulduğunda ve şikâyet halinde ise her zaman yapılır.
- Üretimde kullanılan bileşenlerin uygunluğu.
- Üretim metoduna uygunluğu.
- Ürünün görünümünün ve sunum şeklinin uygunluğu.
- Malatya Analı Kızlı Köfte / Malatya Tiritli Köfte ibaresinin ve mahreç işareti ambleminin kullanımının uygunluğu.
Denetim mercii, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir.
Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
