Coğrafi işaretli ürün · Malatya
Malatya’da orta bulgur ve yağsız dana kıyması dış hamuru oluşturur. Tereyağlı dana-soğan içiyle doldurulan köfteler haşlanıp tereyağı sosuyla sunulur; kızartılmaz, harca salça konulmaz ve hamur ile iç harç ayrı ölçülerle hazırlanır.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Malatya İçli Köftesi nedir?
Malatya İçli Köftesi, Malatya’da sarı orta değirmen bulguru ve yağsız dana kıyması dış hamuru oluşturur. Tereyağlı dana-soğan içiyle doldurulan köfteler haşlanıp tereyağı sosuyla sunulur; kızartma yapılmaz, harca salça konulmaz ve parça ölçüleri iki bileşenle açıklanır.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Yaklaşık 8–9 cm uzunluk ve 65 g ağırlık, 35 g dış hamur ile 30 g iç harcın birlikte oluşturduğu parçayı tanımlar. Orta bulgur, suda haşlama ve üstteki tereyağlı sos birlikte ayırt edici özelliklerdir.
Orta bulgur ve dana etli iki bileşen
Dış hamur Malatya’da üretilen sarı orta değirmen bulguru ve yağsız dana kıymasıyla hazırlanır. İç harç orta yağlı dana kıyması, soğan ve tereyağı içerir; salça katılmaz.
Haşlama ve tereyağlı sos
Köfte kızartılmaz; tuzlu suda yaklaşık beş dakika haşlanır ve üzerine kızarmış tereyağı dökülür. Parça yaklaşık 8–9 cm ve 65 g’dır; 35 g dış hamur ve 30 g iç harç aynı parçanın ayrı bileşenleridir.
Tören ve ikram geleneği
Yörede uzun yıllardır üretilen köfte düğün, tören, bayram ve özel günlerde ikram edilir. Hamurun ince açılması ve doldurulması ustalık gerektirir.
Nasıl hazırlanır ve pişirilir?
İç harç, dış hamur ve ürün ağırlığı
Malatya İçli Köftesi dış hamur ve iç malzemeden oluşur. Boyları 8–9 cm olan köftelerin iç harcı 30 gram ve dış hamuru 35 gram olup toplam ağırlığı 65 gramdır.
İç harç malzemeleri
- 500 g orta yağlı dana kıyma
- 250 g tereyağı
- 1 kg kuru soğan
- 1 tatlı kaşığı tuz
- 1 çay kaşığı karabiber
- 2 yemek kaşığı kırmızı pul biber
Kavurma işlemi
Soğanları ince ince doğranıp tencerede tereyağı ile pembeleşinceye kadar kavrulur. Ayrı bir kapta orta yağlı kıyma suyunu çekene kadar kavrulur. Kıyma suyunu çekince tereyağı, tuz, karabiber, kırmızı pul biber ilave edilerek 10–15 dakika daha kavrulur.
Harcın hazırlanması
Ayrı tavalarda hazırlanan soğan ve kıyma aynı tavada birleştirilerek birkaç dakika daha kavrulur. Kavrulan iç harç ocaktan alınarak soğumaya bırakılır.
Hamur malzemeleri
- 1 kg bulgur (Malatya’da üretilen sarı orta değirmen bulguru)
- 250 g birkaç defa kıyma makinesinden çekilmiş yağsız dana kıyma
- 1 tatlı kaşığı tuz
- 2 yemek kaşığı kırmızı pul biber 2 bardak su
Kıymanın baharatlarla yoğrulması
Kırmızı pul biber ve tuz kıymaya ilave edilerek iyice yoğrulur.
Harcın hazırlanması — 2. aşama
Yoğrulan et bulgura katılarak ara ara su ilave edilir ve macun kıvamına gelene kadar yoğrulur. Ele alındığında dağılmayacak kıvama gelen hamur, köfte yapımı için hazır gelir.
Malatya İçli Köftesinin hazırlanışı
Malatya İçli Köftesinin hamuru ince olmalıdır. Açılırken ele yapışmaması için el, su dolu bir kapta ıslatılabilir.
Köfteye biçim verme
Köftenin hamuru, 35 g kesilerek sol avucun içinde tutulur ve sağ elin işaret parmağı ile bastırılarak silindir veya yuvarlak şekilde ince ve uzun açılır. Şekillenen köfte, soğutulmuş 30 g iç harcı ile doldurulup ağzı büzülerek kapatılır.
Bu işlemler ustalık becerisi gerektirir. Kapatılan köftenin üstündeki fazla hamur kesilerek boyu 8–9 cm’lik köfte elde edilir.
Tepsiye yerleştirme
Aynı şekilde hazırlanan köfteler tepsiye dizilir ve haşlanmaya hazır hale gelir.
Köfteye biçim verme — 2. aşama
Bir tencerede kaynamakta olan suya, önce köftelerin dağılmaması için bir miktar tuz ilave edilir sonra da köfteler yavaş bir şekilde koyulur.
Köftenin pişirilmesi
Köfteler karıştırılmadan yaklaşık 5 dakika pişirilir.
Süzme işlemi
Haşlanan köfteler, süzgeçle teker teker sudan çıkarılıp suyu süzülür.
Yöresiyle bağı nedir?
Malatya İçli Köftesinin geçmişi eskiye dayanır. Coğrafi sınıra özgü üretim metodu, özellikle köftelerin hazırlanması bakımından ustalık becerisi gerektirir. Coğrafi sınır ile ün bağı bulunan Malatya İçli Köftesinin üretiminin tüm aşamaları coğrafi sınır içerisinde gerçekleştirilmelidir. Bu sebeplerle coğrafi sınırla ün bağı bulunur.
Sicil ürünün Malatya’da uzun yıllardır üretildiğini ve yöresel tanınırlığını aktarır.
Nasıl sunulur ve tüketilir?
Tabağa koyulan Malatya İçli Köftelerinin üzerine kızarmış tereyağı dökülerek servis edilir.
Tescil ve denetim bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
846 tescil numaralı Malatya İçli Köftesi mahreç işareti olarak 10 Ağustos 2021 tarihinde tescil edilmiştir. Malatya İçli Köftesi ibaresi ve mahreç işareti amblemi ürünün kendisi veya ambalajının üzerinde yer alır. Ürünün kendisi veya ambalajının üzerinde kullanılamadığında, Malatya İçli Köftesi ibaresi ve mahreç işareti amblemi, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Sicildeki denetim düzeni
Denetimler; Yeşilyurt Belediyesinin koordinatörlüğünde ve Yeşilyurt Belediyesi, Malatya Kültür ve Turizm İl Müdürlüğü, Malatya İl Tarım ve Orman Müdürlüğü ile Malatya Sanayi ve Teknoloji İl Müdürlüğünden konuda uzman birer kişinin katılımı ile toplam 4 kişiden oluşan denetim mercii tarafından gerçekleştirilir.
Denetimler düzenli olarak yılda bir kez, ihtiyaç duyuldukça veya şikâyet halinde ise her zaman yapılır.
Denetim mercii tarafından; Malatya İçli Köftesinin üretiminde kullanılan malzemelerin uygunluğu; özellikle köftelerin hazırlanma aşaması olmak üzere üretim metoduna uygunluğu; pişirilerek satışa sunulan köftelerin sunum şekli ve Malatya İçli Köftesi ibaresi ile mahreç işaretinin kullanımının uygunluğu denetlenir.
Denetim mercii, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir.
Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
