Coğrafi işaretli ürün · Hakkâri
Hakkâri’de yerel koyun etiyle hazırlanan bulgurlu küçük köfteler ve bal kabağı katlar halinde dizilir. Salçalı suda kısık ateşte pişirilen yemeğe reyhan ve isteğe bağlı ceviz veya fındık serpilir; mevsimlik kabak kullanımı belirgindir.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Hakkâri Doleme nedir?
Hakkâri Doleme, Hakkâri’de yerel koyun etiyle hazırlanan bulgurlu küçük köfteler ve bal kabağı katlar halinde dizilir. Salçalı suda kısık ateşte pişirilen yemeğe reyhan ve isteğe bağlı ceviz veya fındık serpilir; mevsimlik kabak kullanımı belirgindir.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Yerel koyun eti ve bal kabağı
Hakkâri’de yetişen koyun eti, ince bulgur ve soğandan hazırlanan küçük köfteler yerli bal kabağıyla birleştirilir. Kabağın tatlı yerine etli yemek içinde kullanımı ayırt edici özelliktir.
Katlar halinde pişirme ve reyhan
Köfte ve küp bal kabağı katlar halinde dizilir; salça, ayçiçeği yağı ve ılık suyla yaklaşık bir saat kısık ateşte pişirilir. Sıcak sunumda kuru reyhan ve tercihe bağlı ceviz veya fındık içi serpilir.
Mevsim ve ev içi gelenek
Bal kabağı nedeniyle yılın belli aylarında yapılır. Sicil büyük hanelerde köfteye kabak eklenmesini yemeğin yaygınlaşmasıyla ilişkilendirir; yaklaşık 150 yıllık geçmişi belge anlatımı olarak aktarır. Bazı köylerde sarımsaklı koyun yoğurdu sosu bulunur.
Nasıl hazırlanır ve pişirilir?
Yirmi kişilik üretimin bileşenleri
Tarif 20 kişi içindir. Malzemeler
Malzemeler ve ölçüler
- 1 adet orta boy yerli balkabağı
- 1,5 kilo yağsız kıyma
- 300 gram ince köftelik bulgur
- 2 adet orta boy kuru soğan
- 3 yemek kaşığı domates salçası
- 100 gram kuru reyhan
- 250 gram ince çekilmiş ceviz veya fındık içi
- 1 yemek kaşığı kırmızı pul biber
- 1 yemek kaşığı karabiber
- 1 tatlı kaşığı tuz
- 3 litre ılık su
- 1 çay bardağı ayçiçeği yağı
Köftelerin Hazırlanışı
Orta büyüklükte bir yoğurma kabına ince köftelik bulgur alınır. Kuru soğan rendelenir. Yağsız kıyma, kırmızı pul biber, karabiber ve tuz eklenir. İyice yoğrulur. Kıvam alınca fındık büyüklüğünde yuvarlak köfteler hazırlanarak tepside beklemeye alınır. Balkabağı ikiye bölünür. Bıçağın keskin uç kısmı aşağıya bakacak şekilde kullanılarak; üst kısımda bulunan sert kabuğu soyulur.
Orta büyüklükte küp şeklinde doğranır. Tepside beklemeye alınan köfteler kazanın yanına alınır.
Bir kat köfte, bir kat balkabağı, tekrar köfte, tekrar balkabağı olacak şekilde malzemeler sıra ile 2 kazana dizilir. Pişirme kazanı orta ateşte ocağın üstüne alınır. Bir kapta ılık su, sıvı ayçiçeği yağı ve salça karıştırılarak sos haline getirilir. Ocağın üzerindeki kazanda bulunan malzeme üstüne gezdirilerek ilave edilir.
Suda pişirme
Yaklaşık 1 saat kısık ateşte pişirilir.
Yöresiyle bağı nedir?
Hakkâri Doleme kendine has üretim metodu sebebiyle yöre ile özdeşleşmiştir.
Nasıl sunulur ve tüketilir?
Çoğunlukla evlerde hane halkı tüketimine ve aile ziyaretlerinde gelen misafirlere yönelik yapılan bir yemektir. Sıcak servis edilir. Servis tabağına alınan yemeğin üzerine kuru reyhan, tercihe göre ceviz veya fındık içi serpilir. Hakkâri’nin bazı köylerinde yemeğin üzerine ezilmiş sarımsak ve koyun yoğurdu çırpılarak elde edilen sos dökülerek de servis yapılmaktadır.
Geçmişi ve yöredeki yeri
Sicil, Hakkâri’de büyük hanelerin yemek ihtiyacını karşılamak üzere köfteye bal kabağı eklenmesini bu yemeğin gelişimiyle ilişkilendirir.
Tescil ve denetim bilgileri
Tescilli ad tek başına veya marka ile birlikte kullanılabilir.
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
286 tescil numaralı Hakkâri Doleme mahreç işareti olarak 19 Aralık 2017 tarihinde tescil edilmiştir.
Sicildeki denetim düzeni
Hakkâri Dolemenin tescilde belirtilen malzemelerle ve üretim yöntemine uygun olarak üretilmesi, işlenmesi, pazarlanması ayrıca coğrafi işaretin kullanımı denetim merci tarafından denetlenecektir.
Denetim merci; Hakkâri Aşçılar ve Pastacılar Derneği’nden 1 uzman, Hakkâri Ticaret ve Sanayi Odası’ndan 1 uzman, Hakkâri Belediyesi’nden 1 uzman, Doğu Anadolu Kalkınma Ajansı’ndan 1 uzman ve Hakkâri Gıda, Tarım ve Hayvancılık İl Müdürlüğü’nden 1 uzmanın katılımıyla oluşur. Denetimler yılda bir kere yapılarak raporlanacaktır.
Denetim merci, şikâyet üzerine veya gerekli görülen hallerde ayrıca denetim yapabilir. Denetim merci, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Denetim merci hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
