Coğrafi işaretli ürün · Kayseri
Kayseri’de küçük bulgur ve irmik köfteleri, kuzu kuşbaşı et, nohut ve yeşil mercimekle koyu çorba olarak pişirilir. Nane ve limonla sunulur; önceden hazırlanabilen bulgur köftesi, bitmiş çorbanın muhafazasından ayrı değerlendirilir.

Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Kayseri Kurşun Aşı Çorbası nedir?
Kayseri Kurşun Aşı Çorbası, kayseri’de küçük bulgur ve irmik köfteleri, kuzu kuşbaşı et, nohut ve yeşil mercimekle koyu çorba olarak pişirilir. Nane ve limonla sunulur; önceden hazırlanabilen bulgur köftesi, bitmiş çorbanın muhafazasından ayrı değerlendirilir.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Bulgur ve irmik köfteleri
Köftelik bulgur ve irmik sıcak suyla şişirilir; un, biber salçası, tuz ve yumurtayla yoğrulur. Nohut büyüklüğündeki köfteler 1–1,5 cm çapında, yaklaşık 2 g olarak tanımlanır.
Et, nohut ve mercimek
Kuzu kuşbaşı et ve soğanlı salçalı taban, haşlanmış nohut ve yeşil mercimekle birleştirilir. Çorba koyu kıvamlıdır; nane ve limonla sunulur. Hazır bulgur köftelerinin dondurulabilmesi bitmiş çorbanın raf ömrü değildir.
Nasıl hazırlanır ve pişirilir?
Bileşenler ve hazırlık
6–8 kişilik Kayseri Kurşun Aşı Çorbasının bulgur köftesi için bileşenler:
Bulgur ve irmik bir kaba konur, sıcak su eklenip kabın üzeri bir bez ile kapatılarak suyunu çekmesi beklenir. Suyunu çekince üzerine un, biber salçası ve tuz ilave edilerek karışım yoğrulur. Elde edilen bulgur hamuruna yumurta kırılır ve macun kıvamına gelinceye kadar yoğrulur. Bir kâseye su koyulup içine birkaç damla sıvı yağ damlatılır.
Bulgur köfteleri yapılırken ellere yapışmaması ve kolay şekil verilebilmesi için parmak uçları ve avuç içleri bu karışım ile ıslatıldıktan sonra nohut büyüklüğünde parçalar kopartılıp avuç içinde yuvarlanarak küçük bulgur köfteleri yapılır. Bulgur köfteleri 1–1,5 cm çapında ve yaklaşık 2 g ağırlığında olmalıdır.
Hazırlanan bulgur köfteleri birbirine yapışmaması için daha önceden unlanmış bir tepsiye dizilerek çorba suyuna katılmak üzere bekletilir.
Malzemeler ve ölçüler
- 2 su bardağı köftelik bulgur
- 2 yemek kaşığı ekmeklik buğday unu
- 4 yemek kaşığı irmik
- 1 adet yumurta
- 1,5 su bardağı sıcak su
- 1 tatlı kaşığı biber salçası
- 1 çay kaşığı tuz
Malzemeler ve ölçüler — 2. aşama
- 510–515 g bulgur köftesi
- 400 g kuzu kuşbaşı et
- 1 su bardağı haşlanmış nohut
- 1 su bardağı haşlanmış yeşil mercimek
- 2 adet orta boy kuru soğan
- 1 çay bardağı ayçiçeği yağı
- 1 yemek kaşığı domates salçası
- 1 yemek kaşığı biber salçası
- 1 yemek kaşığı kuru nane
- 1 çay kaşığı pul biber
- 1 çay kaşığı karabiber
- 1 tatlı kaşığı tuz
- 1 çay kaşığı kimyon 1,5 l ılık su
Kavurma işlemi
Kuru nane Limon suyu Küçük doğranan kuzu kuşbaşı etler büyük bir tencerede suyunu çekinceye kadar kavrulur ve ayçiçeği yağı ile çekilmiş soğanlar eklenerek kavurmaya devam edilir. Soğanların rengi pembeleşince biber salçası eklenir, iyice karıştırılarak kavurma işlemine devam edilir.
Kaynatma işlemi
1,5 l ılık su, karabiber, tuz, kimyon eklenerek Kayseri Kurşun Aşı Çorbasının suyu hazırlanır ve 15 dakika kaynatılır. Kurşun aşının kıvamının koyu olması gerektiğinden, fazla sulu olmamasına özen gösterilmelidir. Kurşun aşı suyunun içine bulgur köfteleri, haşlanmış nohut ve haşlanmış yeşil mercimek eklenir, tencerenin ağzı kapatılır.
Suda pişirme
Kurşun aşı, az sulu kıvama gelecek şekilde 20 dakika daha kısık ateşte pişirilir ve pişme süresi tamamlandıktan sonra yaklaşık 30 dakika kadar dinlenmeye bırakılır.
Üretimde dikkat edilen noktalar
Kurşun aşının içinde bulunan bulgur köftelerinin, fazla yumuşamadan iç kısımlarına kadar pişirilmesi ustalık becerisi gerektirir.
Nasıl muhafaza edilir?
Hazırlanan bulgur köftelerinin, daha sonra pişirilmek üzere gıda mevzuatına uygun olarak dondurucuda muhafaza edilmesi mümkündür.
Yöresiyle bağı nedir?
Sicil çorbayı Kayseri mutfak kültüründeki yeri ve yöresel üretim bilgisiyle açıklar. Coğrafi sınırla ün bağı bulunur; bütün üretim aşamaları bu il sınırlarında gerçekleştirilir. Kaynağın belirli bir icat tarihi vermediği yerde yıl eklenmez.
Sicil Kayseri mutfağındaki uzun geçmişi ve özellikle koyu kıvamın sağlanmasında gereken ustalığı ün bağının parçası olarak anlatır. Bu bağlam köfte, et ve bakliyatın yöresel hazırlığına dayanır.
Nasıl sunulur ve tüketilir?
Kayseri Kurşun Aşı Çorbasının üzerine kuru nane ve limon suyu gezdirilerek döküldükten sonra servis yapılır. Günlük olarak tüketilir.
Geçmişi ve yöredeki yeri
Sicil çok sayıda bileşenin kâseyi kurşun gibi ağır hale getirmesini Kurşun Aşı adının gerekçesi olarak aktarır. Ürün her mevsim tüketilir; özellikle kış aylarında tercih edilir. Bu mecaz gerçek bir metal bileşen veya ölçülmüş kâse ağırlığı değildir.
Tescil ve denetim bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
950 tescil numaralı Kayseri Kurşun Aşı Çorbası mahreç işareti olarak 22 Kasım 2021 tarihinde tescil edilmiştir. Kayseri Kurşun Aşı ibareli sicil belgesinde gösterilen logo ve mahreç işareti amblemi, ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde yer alır.
Ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde kullanılamadığında, Kayseri Kurşun Aşı ibareli logo ve mahreç işareti amblemi, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Üretimde kullanılan malzemelerin uygunluğu Üretim metoduna uygunluk Kayseri Kurşun Aşı Çorbası ibaresinin, logosunun ve mahreç işareti ambleminin kullanımının uygunluğu. Denetim mercii, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
Sicildeki denetim düzeni
Denetimler; Kayseri Ticaret Odasının koordinatörlüğünde ve Kayseri Ticaret Odası, Talas Belediyesi, TMMOB Gıda Mühendisleri Odası Kayseri İl Temsilciliği ve Kocasinan Belediyesinden ürün konusunda uzman birer kişinin katılımıyla en az 4 kişiden oluşan denetim mercii tarafından gerçekleştirilir. Denetimler düzenli olarak yılda bir kez, ihtiyaç duyulduğunda ve şikâyet halinde ise her zaman yapılır.
Denetime esas kriterlere aşağıda yer verilmektedir.
