Coğrafi işaretli ürün · Siirt
Siirt’te un ve süt karışımı şekerli, tereyağlı suda pişirilerek dilimlenebilir kıvama getirilir. Soğutulan tatlı kare veya baklava dilimi şeklinde kesilir; üzüm pekmezi ve dövülmüş cevizle ılık ya da soğuk sunulur.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Siirt Gebole Tatlısı nedir?
Siirt Gebole Tatlısı, Siirt’e ait un, süt, şeker ve tereyağıyla kıvamlandırılan tatlıdır. Soğuyunca dilimlenebilen gövde üzüm pekmezi ve cevizle tamamlanır; Gebole geleneğiyle ilişkilidir.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Dilimlenen un tatlısı, pekmez ve ceviz
Siirt’te un ve süt karışımı şekerli, tereyağlı suda pişirilerek dilimlenebilir kıvama getirilir.
Yapı ve sunum kimliği
Soğutulan tatlı kare veya baklava dilimi şeklinde kesilir; üzüm pekmezi ve dövülmüş cevizle ılık ya da soğuk sunulur.
Doku, renk ve tat özellikleri
Yörede karıştırma sırasında dilek dilenmesi, bereket ve şifa beklentisiyle ilişkilendirilen geleneksel bir inanıştır. Bu kültürel anlatım ürünün doğrulanmış sağlık etkisi değildir.
Siirt Gebole Tatlısının pişirme geleneği devam etmekle birlikte işletmelerde de üretimi bulunur.
Siirt Gebole Tatlısının kıvamını tutturmak ve soğuyan hamuru dilimlere ayırabilmek ustalık becerisi gerektirir.
Nasıl hazırlanır ve pişirilir?
Bileşenler ve hazırlık
Siirt Gebole Tatlısının üretiminde kullanılan bileşenler aşağıda bulunmaktadır.
600 ml su derin bir tencereye alınır, 5 g tuz eklenir ateşe konur. Su kaynamaya bırakılır. 300 g un ve 200 ml süt derin bir kâsede homojen olana kadar çırpılır.
Kaynamaya başlayan suya un ve süt karşımı kontrollü bir şekilde eklendikten sonra 200 g şeker ile 50 g tereyağı da karışma eklenip karıştırmaya devam edilir. Tatlıya malzemeler eklendiği andan itibaren devamlı karıştırılmalıdır.
Soğutulan hamur bir bıçak ile kare ya da baklava dilimi şeklinde kesilir. Hamurun tüm yüzeyine gelecek şekilde 200 ml üzüm pekmezi eklenir ve üzeri 50 g dövülmüş ceviz ile süslenir.
Malzemeler ve ölçüler
- 50 g tereyağı
- 300 g un
- 200 ml süt
- 600 ml su
- 200 g beyaz şeker
- 5 g tuz
- 200 ml üzüm pekmezi
- 50 g ceviz
Pişirme ve kıvamın oluşması
Kaynama aşamasına gelen tatlı yaklaşık 2–3 dakika daha karıştırılarak ocağın altı kapatılır ve pişirme işlemi sonlandırılır. Hamur soğumadan yayvan, çukur bir tepsi ya da tabak soğuk su ile ıslatılır. Bu işlem ile pişen hamurun tepsiye ya da tabağa yapışmaması sağlanır.
Hamurun elastik bir yapı alabilmesi ve dilimleme kıvamına gelebilmesi için yaklaşık 30–45 dakika soğuması bekletilir.
Yöresiyle bağı nedir?
Siirt Gebole Tatlısı köklü geçmişe sahip olup kıvamının tutturulması ve hamurun kesilmesi ustalık gerektirir. Bu sebeple coğrafi sınır ile ün bağı bulunan Siirt Gebole Tatlısının tüm üretim aşamaları, belirtilen coğrafi sınırda gerçekleştirilmelidir. Siirt Gebole Tatlısının, Siirt ilinin mutfak kültüründe önemli bir yere sahip olup coğrafi sınır ile arasında ün bağı bulunur.
Nasıl sunulur ve tüketilir?
Servisi ılık ya da soğuk olarak yapılabilir.
Geçmişi ve yöredeki yeri
Gebole günleri geleneğinde 14 Şubat–14 Mart arasındaki dönemde yedi kez hazırlanır. Dilek, bereket ve şifa beklentisiyle ilişkilendirilen anlatım yöresel inanıştır; doğrulanmış tedavi veya sağlık etkisi değildir.
Tescil ve denetim bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
1675 tescil numaralı Siirt Gebole Tatlısı mahreç işareti olarak 23 Aralık 2024 tarihinde tescil edilmiştir. Siirt Gebole Tatlısı ibaresi ve mahreç işareti amblemi, ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde yer alır. Ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde kullanılamadığında, Siirt Gebole Tatlısı ibaresi ve mahreç işareti amblemi, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Denetim mercii; malzemelerin uygunluğunu, üretim metoduna uygunluğunu ve Siirt Gebole Tatlısı ibaresinin ve mahreç işareti ambleminin kullanımının uygunluğunu denetler. Denetim mercii, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleşmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
Sicildeki denetim düzeni
Denetimler; Siirt İl Tarım ve Orman Müdürlüğünün koordinatörlüğünde ve Siirt İl Tarım ve Orman Müdürlüğü, Siirt İl Kültür Turizm Müdürlüğü ve Siirt Ticaret ve Sanayi Odasından konusunda uzman birer kişi olmak üzere en az iki kişiden oluşan denetim merci tarafından periyodik olarak ve ihtiyaç halinde her zaman ayrıca şikâyet üzerine denetimler yapılacaktır.
