Coğrafi işaretli ürün · Hatay
Hatay’da akışkan un-su hamuru dönen sıcak sac üzerine ince teller halinde dökülür. Kızarmadan pişirilen yarı mamul ürünün telleri birbirine yapışmaz; künefe, kadayıf ve çeşitli sütlü ya da şerbetli tatlıların hazırlanmasında kullanılır.
UNESCO ilişkisiHatay gastronomi kültürüGastronomi şehriyle ürün ilişkisiUNESCO ile Yaşatılanlar →
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Hatay Tel Kadayıfı nedir?
Hatay Tel Kadayıfı; özel amaçlı buğday unu ve su ile hazırlanan, Hatay iline özgü üretilen yarı mamul bir gıda ürünüdür. Hatay ilinin mutfak kültüründe önemli bir yere sahip olan Hatay Tel Kadayıfı; özellikle künefe, kadayıf tatlısı ile çeşitli şerbetli ve sütlü tatlıların hazırlanmasında yaygın olarak kullanılır.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Yarı mamul un-su hamuru
Temel bileşenler özel amaçlı buğday unu ve sudur. Boza kıvamındaki akışkan hamur, sıcak sac üzerinde ince teller halinde pişer. Katkı maddeleri ve aroma vericiler kullanılmaz.
Kızarmadan ayrılan teller
Hamurun doğru akışkanlığı, saca yapışmaması, kızarmadan pişmesi ve tellerin birbirine yapışmaması ürün kimliğini oluşturur. Süt ve/veya buğday nişastası isteğe bağlı seçeneklerdir.
Nasıl hazırlanır ve pişirilir?
Temel reçete ve isteğe bağlı girdiler
Sicilde 1,5 kg ürün için ortalama 1 kg un ve 1 litre su verilir. Nişastalı seçenekte ortalama 750 g un ile 250 g buğday nişastası kullanılır. Süt tercih edildiğinde sicil, su miktarının en az yarısı kadar süt kullanılmasını belirtir. Sütün suya eklenmesi veya suyun bir bölümünün yerine geçmesi ayrıca açıklanmadığından yeni su-süt toplamı hesaplanmaz.
Akışkan hamurun hazırlanması
Un ve su yeterli büyüklükte kapta elle çırpılarak veya mikserle iyice karıştırılır. Hamurun akışkan kıvamda olması sağlanır ve kadayıf için tasarlanmış sac ocağının cezvesine alınır.
Dönen sac üzerinde tel oluşturma
Isınan ocak temiz bezle silinip hızlı biçimde döndürülür. Cezvenin vanası açılarak hamur ince deliklerden sıcak dönen yüzeye boşaltılır. Süreklilik gösteren ince tel şeritler yaklaşık 1 dakika sac üzerinde pişer; temiz bezle özenle alınır. Kızarmadan pişirme ve tellerin ayrı kalması ustalık gerektirir.
Pişirme sonrası kurumanın önlenmesi
Pişmiş tellerin kurumaması için bez arasına alınır veya uygun biçimde muhafaza edilir. Bu aşama tatlının şerbetlenmesi değil yarı mamul tel kadayıfın hazırlanmasıdır.
Nasıl muhafaza edilir?
Temiz ve kuru, kokulardan uzak, doğrudan güneş ışığı almayan koşullarda korunur. Dökme veya gıda ile temasa uygun ambalajda, oda sıcaklığında ya da serin ortamda muhafaza edilir. Daha uzun muhafazada soğuk zincir kullanılabilir; sicil sayısal depolama sıcaklığı veya raf ömrü belirtmez.
Yöresiyle bağı nedir?
Hatay ilinde uzun yıllardır kendine has üretim metodu ile üretilen, hazırlanması ve pişirilmesi ustalık becerisi ve emek isteyen Hatay Tel Kadayıfının üretim aşamaları ustalık becerisi gerektirir. Bu sebeplerle; üretildiği Hatay ili ile ün bağı bulunan Hatay Tel Kadayıfının tüm üretim aşamaları, Hatay ilinde gerçekleştirilmelidir. Kadayıfının üretildiği, Hatay ili ile ün bağı bulunur.
Nasıl sunulur ve tüketilir?
Künefe, kadayıf tatlısı ve çeşitli sütlü ya da şerbetli tatlıların temel girdilerinden biridir. Yarı mamul tel kadayıfın reçetesi, ondan yapılacak bitmiş tatlının dolgu ve şerbet reçetesiyle birleştirilmez.
Tescil ve denetim bilgileri
Ürün ilgili gıda mevzuatına uygun etiket bilgileriyle piyasaya arz edilir.
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
1630 tescil numaralı Hatay Tel Kadayıfı mahreç işareti olarak 15 Ağustos 2024 tarihinde tescil edilmiştir. Hatay Tel Kadayıfı ibaresi ve mahreç işareti amblemi, ürünün veya ambalajının üzerinde yer alır. Ürünün veya ambalajının üzerinde kullanılamadığında, Hatay Tel Kadayıfı ibaresi ve mahreç işareti amblemi, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Sicildeki denetim düzeni
Denetimler; Hatay Valiliğinin koordinatörlüğünde; Hatay Valiliği ile Hatay İl Tarım ve Orman Müdürlüğünün katılımıyla en az 3 kişiden oluşan denetim merci tarafından gerçekleştirilir. Denetim yılda en az bir kere yapılır. Şikâyet üzerine veya gerekli görülen hallerde ayrıca denetim yapılabilir. Yapılan denetimler; 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu uyarınca raporlanarak her yıl düzenli olarak Hatay Valiliği tarafından Türk Patent ve Marka Kurumuna sunulur.
Denetim merci tarafından, denetimde aranılacak kriterlere aşağıda yer verilmektedir: – Üretimde kullanılan bileşenler listesinin uygunluğu, – Üretim metodunun uygunluğu, – Hatay Tel Kadayıfı ibaresinin ve mahreç işareti ambleminin kullanım biçiminin uygunluğu. Denetim sırasında tespit edilen uygunsuzluklar ile alınması gerekli tedbirler denetlenen ilgili kişi, kurum veya kuruluşa bildirilir.
Denetim merci, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir.
UNESCO ile bağlantısı
Hatay gastronomi kültürü: Hatay Tel Kadayıfı, akışkan hamurun sıcak sac üzerine ince teller hâlinde dökülmesiyle hazırlanır. Tellerin yapışmadan ve kızarmadan biçim alması ustalık gerektirir. Künefe ve başka tatlılarda kullanılan bu ürün Hatay’ın tatlıcılık üretiminde yer alır. Bu bağlantı ürünün ayrı bir UNESCO tescili olarak değil, belirtilen gastronomi kültürüyle ilişkisi kapsamında gösterilir.
