Coğrafi işaretli ürün · Adıyaman
Adıyaman’da kavurmalı ve sebzeli harç, açılan hamurun yarısına yerleştirilip yarım ay biçiminde kapatılır. Köylerde sacda, şehirde fırında hazırlanan ürün kalın ve yumuşaktır; sıcak, bütün ya da dilimlenmiş sunulur.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Adıyaman Kavurmalı Hıtap nedir?
Adıyaman Kavurmalı Hıtap, kavurmalı ve sebzeli harcın açılan hamurun yarısına yerleştirilip diğer yarısıyla kapatılmasıyla hazırlanan yarım ay biçimli hamur işidir. Sacda ve fırında pişirilen seçenekleri bulunur. Sicilde Adıyaman Kavurmalı Hitap adı da yer alır.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Kavurmalı harç ve yumuşak yapı
Kuşbaşı et, soğan, taze sarımsak, maydanoz, salça ve kırmızı pul biber harcı oluşturur. Açılan hamur yaklaşık 0,5–1 cm kalınlıktadır; ürün kırmızımsı, kalın ve yumuşak yapısıyla tanımlanır.
Sac ve fırın seçenekleri
Köylerde genellikle sac üzerinde, şehir merkezlerinde ise fırıncılar tarafından hazırlanır. Yaklaşık 25 cm çapında açılan hamur yarım ay biçiminde kapatılır. Hamur bezesi ağırlıkları iki üretim seçeneğinde farklıdır.
Nasıl hazırlanır ve pişirilir?
Hamur bileşenleri: 10 adetlik reçete
- 700 g ekmeklik un
- 200 ml su
- 10 g tuz
İç harç bileşenleri: 10 adetlik reçete
- 600 g dana kuşbaşı
- 3 adet orta boy kuru soğan
- 100 g taze sarımsak
- 20 g kırmızı pul biber
- 50 g biber salçası
- 50 g domates salçası
- 1 demet maydanoz
- 20 g tuz
Kavurmanın hazırlanması ve muhafazası
Et, susuz olarak odun ateşinde kendi yağıyla pişirilir. Soğuyan kavurma avuç içinde topak haline getirilip derin dondurucuda muhafaza edilir. Ürün tanımı kuyruk yağını kavurmanın karakteristik bileşeni olarak belirtir; miktarı ve yağın türü reçetede ayrıca verilmez.
İç harcın hazırlanması
Kuşbaşı dana eti, ince doğranmış soğan, taze sarımsak, maydanoz, pul biber ve salçalar tuzla karıştırılır. Fırın tipi üretimde soğan çiğ eklenir; ev tipi sac üretiminde önceden pişirilerek katılabilir. Sicildeki 600 g et, çiğ ve pişmiş miktar arasında dönüştürülmez.
Ev tipi hamur ve sacda pişirme
Un, tuz ve su yaklaşık 15 dakika yoğrularak homojen hamur elde edilir. Dinlenen hamur 100–120 g bezelere ayrılır ve oklavayla 25 cm çapında açılır. Harç bir yarıya konur; diğer yarı üzerine kapatılıp kenarlar parmakla bastırılır. Odun ateşli sacda çevrilerek iki yüzü pişirilir.
Fırın tipi hamur ve pişirme
Hamur 70–100 g bezelere ayrılır ve elle 25 cm çapında açılır. Harç konup yarım ay biçiminde kapatılan parçalar hafifçe uzatılır. Kürekle fırına alınır ve yaklaşık 15 dakika pişirilir. Bu süre fırın seçeneğine aittir; sac pişirmesine taşınmaz.
Yöresiyle bağı nedir?
Adıyaman’ın geleneksel hamur işleri arasında yer alır. Sac ve fırın seçenekleri, yerel üretim ve sunum biçimleriyle gastronomi kültürüne bağlanır. Sicil, tüm üretim aşamalarının Adıyaman ilinde gerçekleştirilmesini öngörür.
Nasıl sunulur ve tüketilir?
Sıcak sunum ve ayran
Ürün bütün olarak veya dilimlenerek tüketiciye sunulur. Sicilde sıcak sunum ve ayranla tüketim belirtilir; sunum seçenekleri hamur ya da harç reçetesine yeni bir zorunlu bileşen olarak eklenmez.
Tescil ve denetim bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
1895 tescil numaralı Adıyaman Kavurmalı Hıtap mahreç işareti olarak 2 Eylül 2026 tarihinde tescil edilmiştir. Bu coğrafi işaret, 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu kapsamında 25 Temmuz 2025 tarihinden itibaren korunmak üzere 2 Eylül 2026 tarihinde tescil edilmiştir. Adıyaman Kavurmalı Hıtap ibaresi ve mahreç işareti amblemi, ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde yer alır. Ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde kullanılamadığında, Adıyaman Kavurmalı Hıtap ibaresi ve mahreç işareti amblemi, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Sicildeki denetim düzeni
Denetimler Adıyaman Ticaret ve Sanayi Odasının koordinasyonunda yapılır. Denetim mercii; bu oda, Adıyaman Üniversitesi Gastronomi ve Mutfak Sanatları Bölümü veya Aşçılık Programı ve Adıyaman İl Tarım ve Orman Müdürlüğünden konuda uzman birer kişinin katılımıyla üç kişiden oluşur. Düzenli denetim yılda bir defadır; gerektiğinde ve şikâyet üzerine her zaman yapılır.
Denetim mercii tarafından; üretimde kullanılan bileşenlerin uygunluğu; üretim metoduna uygunluk ve Adıyaman Kavurmalı Hıtap ibaresinin ve mahreç işareti ambleminin kullanımının uygunluğu denetlenir. Denetim mercii, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
