Coğrafi işaretli ürün · Aksaray
Aksaray’da üç peynirli harçla hazırlanan pide, meşe odunu ateşli taş fırında pişirilir. Sıcakken tereyağıyla yağlanıp dilimlenir ve üzerine şerbet dökülerek sunulur; kahvaltıda da tüketilir.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Aksaray Şerbetli Pidesi nedir?
Ürünün kimliği
Aksaray Şerbetli Pidesi; Aksaray’da üç peynirli harçla hazırlanan pide, meşe odunu ateşli taş fırında pişirilir. Pişirme sonrasında tereyağıyla yağlanıp dilimlenir ve üzerine şerbet dökülerek sunulur; kahvaltıda da tüketilir.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Üretim tekniği ve ustalık
Aksaray Şerbetli Pidesinin hamuru orta kalınlıktadır ve iyice pişirilir.
Üretim ve sunum özellikleri
Sıcakken tereyağıyla yağlanıp dilimlenir ve üzerine şerbet dökülerek sunulur; kahvaltıda da tüketilir.
Ayırt edici yapı
Ürünün ayırt edici yönü, üç peynirli harç ve şerbetli sunum.
Nasıl hazırlanır ve pişirilir?
Üç peynirli harç ve şerbetli sunum
Üç peynirli harç kullanılması, piştikten sonra içinin ve üzerinin tereyağıyla yağlanıp şerbet dökülerek servis edilmesi şeklinde coğrafi sınıra özgü üretim metodu bulunması ve bunun ustalık becerisi gerektirmesi nedenleriyle, coğrafi sınır ile ün bağı oluşmuştur.
Ürünün Tanımı ve Ayırt Edici Özellikleri: Aksaray Şerbetli Pidesi; lor peyniri, yağlı eritme peynir ve coğrafi sınırda “göğ” de denen küflü peynir kullanılarak taş fırında meşe odunu ateşinde pişirilir.
Malzemeler ve ölçüler
- 1 kg özel amaçlı buğday unu
- 500 ml su
- 5 g maya
- 50 g tuz
- 50 g tereyağı
- 500 g toz şeker
- 3–5 ml limon suyu
Hamurun yoğrulması ve dinlendirilmesi
Bütün malzemeler karıştırılıp yoğurularak, ele yapışmayan kıvamda bir hamur elde edildiğinde üzeri nemli bir bez örtülerek mayalanması için yarım saat dinlendirilir. Mayalanan hamur, 5 parçaya bölünüp 20 dakika dinlendirilir.
Hamurun açılması ve yağlama hazırlığı
Hamurlar, yaklaşık 1 metre uzunluğunda ve 10 cm genişliğinde pide şeklinde açılır. Aksaray Şerbetli Pidesinin üç peynirli harcında kullanılan malzemeler, aşağıdaki gibidir.
Aksaray Şerbetli Pidesinin şerbetinin üretiminde kullanılan malzemeler aşağıdaki gibidir.
Üzerleri bıçakla kesilip içine tereyağı konur, üzerine de sürülür.
Üç peynirli harcın bileşenleri
- 150 g lor peynir
- 150 g yağlı eritme peynir (kaşar vb.)
- 300 g küflü peynir
- 30 g tuz
Peynirlerin temini ve karışımın hazırlanması
Aksaray Şerbetli Pidesinin üretiminde kullanılan peynirler, tercihen Aksaray’ın köylerinden temin edilir. Karışım sararmaya başlayınca kullanıma hazır hale gelir.
Şerbet için su ve şekerin kaynatılması
Su ve toz şeker karıştırılarak kaynatılır.
Limon suyunun eklenmesi ve şerbetin soğutulması
Kaynamaya başladıktan sonra, yarım saat daha kaynatılır. Limon suyu eklenip karıştırılarak soğumaya bırakılır.
Harcın yerleştirilmesi ve pidenin kapatılması
Önceden pide şeklinde açılan hamurların içine, yaklaşık 120 gram üç peynirli harç konur. Kenarlarından içe doğru katlanılarak kapatılır.
Fırında pişirme
Taş fırında meşe odunu ateşinde, üzeri kızarana kadar pişirildikten sonra fırından çıkartılır.
Nasıl muhafaza edilir?
Üç çeşit peynir ve tuz karıştırılıp preslenir ve ortaya çıkan acı suyunu atması için 24 saat buzdolabında bekletilir.
Yöresiyle bağı nedir?
Geçmişi eskiye dayanan Aksaray Şerbetli Pidesinin; üç peynirli harç kullanılması, piştikten sonra içinin ve üzerinin tereyağıyla yağlanıp şerbet dökülerek servis edilmesi şeklinde coğrafi sınıra özgü üretim metodu bulunur. Ustalık becerisi de gerektiren yerel üretim nedeniyle coğrafi sınır ile ün bağı oluşmuştur. Bu sebeple üretimin tüm aşamaları, belirtilen coğrafi sınırda gerçekleştirilmelidir.
Yöredeki bilinirliği
Geçmişi eskiye dayanan Aksaray Şerbetli Pidesi, genellikle kahvaltıda tüketilse de, günün her saatinde talep görür.
Nasıl sunulur ve tüketilir?
Üzerine soğuk şerbet dökülerek servis edilir. Sıcakken üzerine tereyağı sürülür, dilimlenir şerbet dökülerek servis edilir. Yağlanan pideler 5–6 cm uzunluğunda dilimlenerek servis tabağına konur.
Tescil ve denetim bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
765 tescil numaralı Aksaray Şerbetli Pidesi mahreç işareti olarak 25 Mayıs 2021 tarihinde tescil edilmiştir. Aksaray Şerbetli Pidesi ibaresi ve mahreç işareti amblemi, ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde yer alır. Ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde kullanılamadığında, Aksaray Şerbetli Pidesi ibaresi ve mahreç işareti amblemi, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Sicildeki denetim düzeni
Denetimler; Aksaray Belediyesinin koordinasyonunda ve Aksaray Belediyesi, Aksaray İl Tarım ve Orman Müdürlüğü, Aksaray İl Kültür ve Turizm Müdürlüğünden konuda uzman birer kişinin katılımlarıyla oluşan toplam 3 kişilik denetim mercii tarafından yapılır. Yılda bir kez düzenli olarak yapılan denetimler, ayrıca ihtiyaç duyulduğunda ve şikâyet halinde ise her zaman yapılır.
Denetim mercii; üretimde kullanılan malzemelerin ve oranlarının uygunluğunu; özellikle üç peynirli harcın hazırlanması ve pidenin şerbetlenmesi aşamaları olmak üzere üretim metoduna uygunluğu ve Aksaray Şerbetli Pidesi ibaresi ile mahreç işareti ambleminin kullanımının uygunluğunu denetler. Denetim mercii, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
