Coğrafi işaretli ürün · Hatay
Hatay’ın Antakya yöresinde un, şumra adı verilen rezene, zeytinyağı ve beyaz susamla hazırlanır. Hamura yağ kullanılarak sarmal, yuvarlak biçim verilir; pişmiş ürün açık kahverengi tonlarıyla tanınır.
UNESCO ilişkisiHatay gastronomi kültürüGastronomi şehriyle ürün ilişkisiUNESCO ile Yaşatılanlar →
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Antakya Külçesi nedir?
Antakya Külçesi; un, şumra (rezene), zeytinyağı ve beyaz susam ile hazırlanan bir yemektir. Antakya Külçesi 8–10 cm çapında, 1–1,5 cm kalınlığındadır.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Açık kahverengi tonlarında ve sarmal yuvarlak şeklindedir.
Biçim ve ölçüler
Antakya Külçesi, hamura zeytinyağı kullanılarak şekil verilmesi ile yapılır.
Hamur ve iç harç yapısı
Hatay’ın Antakya yöresinde un, şumra adı verilen rezene, zeytinyağı ve beyaz susamla hazırlanır.
Biçim ve hazırlama yöntemi
Hamura yağ kullanılarak sarmal, yuvarlak biçim verilir; pişmiş ürün açık kahverengi tonlarıyla tanınır.
Nasıl hazırlanır ve pişirilir?
Malzemeler ve ölçüler
- 1 kg özel amaçlı buğday unu
- 200 ml su
- 42 g yaş maya
- 6 g beyaz şeker
- 12 g tuz
- 150 g şumra (rezene)
- 100 g çörek otu
- 45 g beyaz susam
- 250 g tereyağı
- 800 g zeytinyağı
Baharatlı hamurun hazırlanması
Yaş mayaya, 60 ℃ sıcaklığında 200 ml su, tuz ve beyaz şeker ilavesi ile mayanın erimesi sağlanır. Bir kaba konulan unun ortası açılarak içine eritilen maya karışımı ilave edilir, yavaşça yoğrulur. Tereyağı eritilir ve 200 ml zeytinyağı ile karıştırılarak yoğurmaya devam edilir.
Şumra, çörek otu ve susam ilave edilerek yumuşak bir hamur elde edilmesi için yoğrulur ve mayalanması için dinlenmeye bırakılır.
Sarmal biçim verme
Mayalanan hamurdan 7 gram büyüklüğünde bezeler yapılır. Zeytinyağı ile ince bir şekilde açılır. Açılan hamur dolandırılarak sarmal şekilde olması sağlanır. El ile bastırılarak Antakya Külçesine son şekli verilir.
Tepsiye dizme ve fırında pişirme
Yağlanan tepsiye aralıklı olarak dizilir. 200 ℃ sıcaklıkta ortalama 30 dakika boyunca pişirilir.
Yöresiyle bağı nedir?
Hatay yemek kültürü içinde önemli bir yere sahiptir. Bu sebeplerle coğrafi sınır ile ün bağı bulunan Antakya Külçesinin tüm üretim aşamaları, belirtilen coğrafi sınırda gerçekleşir. Bu sebeplerle coğrafi sınır ile ün bağı bulunur.
Yöredeki bilinirliği
Antakya Külçesi coğrafi sınırda uzun bir geçmişe sahiptir. Hatay ilinin mutfak kültüründe önemli bir yere sahiptir.
Tescil ve denetim bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
1603 tescil numaralı Antakya Külçesi mahreç işareti olarak 27 Haziran 2024 tarihinde tescil edilmiştir. Antakya Külçesi ibaresi ve mahreç işareti amblemi, ürünün ambalajı üzerinde yer alır. Ürünün ambalajı üzerinde kullanılamadığında, Antakya Külçesi ibaresi ve mahreç işareti amblemi, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Sicildeki denetim düzeni
Denetimler; Hatay Valiliğinin koordinatörlüğünde, Hatay İl Tarım ve Orman Müdürlüğü ve Hatay Valiliğinden ürün konusunda uzman birer kişinin katılımıyla beş kişiden oluşan denetim mercii tarafından düzenli olarak yılda bir defa, gerekli görülen hallerde ve şikâyet üzerine ise her zaman gerçekleştirilir. Denetim mercii tarafından; üretimde kullanılan bileşenlerin ve miktarlarının uygunluğu, üretim metodunun uygunluğu ve Antakya Külçesi ibaresi ve mahreç işareti ambleminin kullanımının uygunluğu denetlenir.
Denetim mercii, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
UNESCO ile bağlantısı
Hatay gastronomi kültürü: Antakya Külçesinin hamuruna rezene, çörek otu ve susam katılır. Mayalanan hamur zeytinyağıyla açılıp sarmal biçim verildikten sonra pişirilir. Hatay’ın baharatlı ve yağlı hamur işleri arasında yer alır. Bu bağlantı ürünün ayrı bir UNESCO tescili olarak değil, belirtilen gastronomi kültürüyle ilişkisi kapsamında gösterilir.
