Coğrafi işaretli ürün · Malatya
Malatya’nın Akçadağ ilçesinde esmer unlu yufkaların arasına kavurma veya kavrulmuş kıymalı harç konur. Sac ya da teşt adı verilen bakır kapta odun ateşiyle pişirilir; Hıdırellez dağıtımıyla da ilişkilidir.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Akçadağ Kömbesi nedir?
Akçadağ Kömbesi; kepekli esmer undan elde edilen hamurun yufka şeklinde açılıp iki parçaya ayrıldıktan sonra arasına harç konulup odun ateşinde pişirilmesi suretiyle üretilir.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Akçadağ’da Hıdırellez kutlamalarında Akçadağ Kömbesi üretilip komşular arasında dağıtılması geleneği vardır.
Akçadağ Kömbesinin iç harcı, kavurma veya kavrulmuş kıyma ile hazırlanır.
Biçim ve ölçüler
Pişirmede, sac veya teşt olarak adlandırılan ve yaklaşık 1 m çapındaki bakır leğen kullanılır.
Hamur ve iç harç yapısı
Malatya’nın Akçadağ ilçesinde esmer unlu yufkaların arasına kavurma veya kavrulmuş kıymalı harç konur.
Biçim ve hazırlama yöntemi
Sac ya da teşt adı verilen bakır kapta odun ateşiyle pişirilir; Hıdırellez dağıtımıyla da ilişkilidir.
Nasıl hazırlanır ve pişirilir?
Kunduru buğdayı unu ve hamur bileşenleri
Akçadağ Kömbesinin üretiminde; Akçadağ ilçesinde yetişen ve halk arasında “kunduru” buğdayı olarak bilinen buğdayın, taş değirmende orta hızda ezilip kabuğu alınmadan öğütülmesiyle elde edilen kepekli esmer un kullanılır. Akçadağ Kömbesinin hamuru 2 kg un, 1 yemek kaşığı tuz ve 3 litre su ile hazırlanır.
İç harcın hazırlanması
Akçadağ Kömbesinin iç harcı; iç yağı ve kuyruk yağıyla hazırlanan 1 kg kavurma veya 1 kg kavrulmuş kıyma, 100 g kavrulmuş un, 250 g tereyağı ve talebe göre 1 su bardağı ceviz içi kullanılarak hazırlanır.
Hamurun hazırlanması ve açılması
Akçadağ Kömbesinin hamuru, yukarı belirtilen malzemelerle hazırlandıktan sonra yufka şeklinde açılır.
Harcın yerleştirilmesi ve kor ateşte pişirme
Açılan hamurun yarısı, sac veya teşt olarak adlandırılan ve yaklaşık 1 m çapındaki bakır leğenin üzerine serildikten sonra üzerine önce eritilmiş tereyağı sürülür sonra kavurma veya kavrulmuş kıyma ile hazırlanmış iç harç konur. Talebe göre ufalanmış ceviz içi de eklenebilir. Harcın üzerine hamurun diğer yarısı serilip üzerine tereyağı sürülür. Kömbenin hava alması için delikler açılır.
Hamurun üzerine çeşitli şekiller yapılıp dilimlerin yerleri hafifçe belirlenir.
Hamurun üzerine 1 tatlı kaşığı domates salçası, yarım çay bardağı su karışımı sürülür. Daha sonra sac veya teşt kor haline gelmiş odun ateşi üzerine konup üzeri bir sini ile kapatıldıktan sonra bu sininin üzerine de kor halindeki odun koyularak pişirilir. Pişirme işlemi odun ateşinin yakıldığı büyük fırında da yapılabilir.
Nasıl muhafaza edilir?
2–4 °C’de 3 gün boyunca muhafaza edilebilir.
Yöresiyle bağı nedir?
Geçmişi eskiye dayanan Akçadağ Kömbesinin üretimi ustalık becerisi gerektirir. Üretiminde Akçadağ ilçesinde yetişen halk arasında “kunduru” buğdayı olarak bilinen buğdaydan elde edilen kepekli esmer un kullanılır. Bu sebeplerle coğrafi sınır ile ün bağı bulunan Akçadağ Kömbesinin tüm üretim aşamaları, belirtilen coğrafi sınırda gerçekleştirilir. Bu sebeplerle coğrafi sınır ile ün bağı bulunur.
Yöredeki bilinirliği
Üretimi ustalık becerisi gerektiren Akçadağ Kömbesinin geçmişi eskiye dayanır.
Nasıl sunulur ve tüketilir?
Akçadağ Kömbesi piştikten sonra 6×6 cm veya 6×8 cm boyutlarında dilimlenerek satışa sunulur.
Tescil ve denetim bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
726 tescil numaralı Akçadağ Kömbesi mahreç işareti olarak 16 Nisan 2021 tarihinde tescil edilmiştir. Akçadağ Kömbesi ibaresi ve mahreç işareti amblemi, ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde yer alır. Ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde kullanılamadığında, Akçadağ Kömbesi ibaresi ve mahreç işareti amblemi, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Sicildeki denetim düzeni
Denetimler, Akçadağ Belediyesinin koordinasyonunda ve Akçadağ Belediyesi Zabıta Müdürlüğü, Akçadağ İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü ile Akçadağ Esnaf ve Sanatkârlar Odasından konuda uzman birer uzman personelden oluşan toplam 3 kişilik denetim mercii tarafından gerçekleştirilir. Denetimler, yılda bir kez düzenli olarak, ayrıca ihtiyaç olması halinde ya da şikâyet durumunda her zaman yapılır.
Denetim mercii; üretimde kullanılan unun ve diğer malzemelerin uygunluğunu, üretim metoduna uygunluğu ve Akçadağ Kömbesi ile mahreç işaret ambleminin kullanımının uygunluğunu denetler. Denetim mercii, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
