Coğrafi işaretli ürün · Manisa
Manisa’nın Soma ilçesinde hazırlanan susam tahini, şekerli ağdayla karıştırılıp yoğrulur. Açık sarı renkli ve ince lifli helvada tahin baskın bileşendir; kalıplara alınan ürün satıştan önce bir gün dinlendirilir.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Soma Helvası nedir?
Soma Helvası; tahin, beyaz şeker, su, sitrik asit ve çöven ekstraktı kullanılarak üretilen tahin helvasıdır. Üretimde kullanılan tahin, helva üreticileri tarafından üretilir.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Tahin ve şeker bileşimi
Soma Helvasında tahin oranı yüksek olduğundan tahin lezzeti baskındır.
Pürüzsüz doku ve ustalık
Tahin, şeker ağdasının içerisine yaklaşık %60 oranında ilave edildiğinden Soma Helvası homojen, yüzeyi pürüzsüz ve ince lifli yapıdadır.
Renk ve yüzey yapısı
Ürün açık sarı renktedir; yüzeyinde şeker kristalleşmesi bulunmaz.
Nasıl hazırlanır?
Malzemeler ve ölçüler
60–65 kg tahin – 35–40 kg beyaz şeker – 30 l su – 55 ml çöven ekstraktı – 45 g sitrik asit
Susamdan tahin hazırlanması
Soma Helvası üreticileri, helva yapımında kullanılan tahini kendileri üretirler. Susam, eleme ve savrulma işlemleriyle temizlenip % 18 tuzlu suda 7–8 saat bekletilir. Dinlendirme adı verilen bu aşamadan sonra susam tanelerinin kabukları soyulur, tuzlu suda yıkanır ve 1–2 saat meşe külünde bekletilerek ağartılır. Ağartma işleminden sonra küllerinden arındırılması için yıkanır. Santrifüjlenerek yüzeyindeki su uzaklaştırılır. 150–200°C’de 75–80 dakika kavrulur.
Kavrulan susam oda sıcaklığına soğutulur, elenir ve taş değirmenlerde öğütülür. Elde edilen tahin, helva yapımına kadar gıdayla temasa uygun kutularda oda sıcaklığında depolanır.
Şeker ağdasını tahinle birleştirme
Helva pişirme makinesine su, beyaz şeker ve sitrik asit konur, 135 ºC’de 2,5–3 saat kaynatılır. Yoğunlaşarak macun kıvamına gelen şeker ağdasına, çöven ekstraktı ilave edilip 8–10 dakika karıştırılır. Çöven ekstraktı şeker ağdasının rengini ağartır ve tahinin yağının helvadan ayrılmasını önler. Şeker ağdası kırılgan bir özellik kazandıktan sonra ısıtma işlemi sonlandırılır. 15 dakika dinlendirilip ağartma işlemi sona erer.
Dinlendirilen şeker ağdasının sıcaklığı 95–105°C’ye gelir ve tahin ilave edilir. Helva kütlesi, gıda ile temasa uygun helva küreği ile dairesel hareketlerle 10–15 dakika karıştırılır. Bu işlemde helva kütlesinin katılaşmasına izin vermeden homojen bir karışım elde etmek önemlidir. Karıştırılan helva kütlesi 5 dakika dinlendirilip 1 saat yoğrulur. Bu süre sonunda helva kütlesinin sıcaklığı 60–70°C’ye düşer ve kıvamını alır.
Elde edilen helva, gıda ile temasa uygun 10 kg’lık dikdörtgen kalıplara konularak oda sıcaklığında 1 gün dinlendirilir. Soma Helvası, istenilen ağırlıklarda hava almayacak şekilde ambalajlanır.
Nasıl muhafaza edilir?
Bitmiş helva serin ve kuru ortamda bir yıl muhafaza edilebilir.
Yöresiyle bağı nedir?
Soma Helvası geçmişi eskiye dayanır. Coğrafi sınırın mutfak kültüründe önemli bir yere sahiptir. Bu sebeplerle coğrafi sınır ile ün bağı bulunan Soma Helvası tüm üretim aşamaları, belirtilen coğrafi sınırda gerçekleşir.
Nasıl sunulur ve tüketilir?
Sabah kahvaltısında tüketilir; düğün, nişan, sünnet ve taziye törenlerinde de ikram edilir.
Geçmişi ve yöredeki yeri
Coğrafi sınırın mutfak kültüründe önemli bir yere sahiptir.
Tescil ve denetim bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
1438 tescil numaralı Soma Helvası mahreç işareti olarak 4 Ağustos 2023 tarihinde tescil edilmiştir. Soma Helvası ibaresi ve mahreç işareti amblemi, ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde yer alır. Ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde kullanılamadığında, Soma Helvası ibaresi ve mahreç işareti amblemi, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Sicildeki denetim düzeni
Denetimler; Soma Kaymakamlığının koordinatörlüğünde, Soma İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü, Soma Ticaret ve Sanayi Odası ile Soma Kaymakamlığından konuda uzman birer kişinin katılımıyla 3 kişiden oluşan denetim mercii tarafından düzenli olarak yılda bir defa, gerekli görülen durumlarda ve şikâyet halinde ise her zaman gerçekleştirilir.
Denetimde kontrol edilen hususlar:
- Özellikle tahin olmak üzere, üretimde kullanılan bileşenlerinin uygunluğu.
- Üretim metoduna uygunluk.
- Soma Helvası ibaresinin ve mahreç işareti ambleminin kullanımının uygunluğu.
Denetim mercii, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir.
Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
