Coğrafi işaretli ürün · Kayseri
Kayseri’nin Kocasinan ilçesinde yetişen yerel biberler kurutulup öğütülerek kiremit renginde toz baharata dönüştürülür. Üretimde önceki hasattan ayrılan tohumlar kullanılır; porçalama, kurutma ve eleme aşamaları yöresel yöntemi oluşturur.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Kayseri Cırgalan Biberi nedir?
Kayseri Cırgalan Biberi, Kayseri’de yetiştirilen ve yerel popülasyon özelliği gösteren biberin (Capsicum annuum), kurutulup öğütülmesiyle elde edilen toz kırmızı biberdir.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Yerel bitki ve meyve yapısı
Adını Kayseri ilinin Kocasinan ilçesine bağlı Cırgalan mahallesinden almıştır.
Biber meyvesi 8–12 cm uzunluğunda, 4 loblu ve orta acılıktadır.
Kayseri Cırgalan Biberi bitki boyu 40–50 cm seviyesine ulaşır.
Toz biberin rengi ve acılığı
Toz kırmızı biber haline getirilmiş 100 gram Kayseri Cırgalan Biberinde skovil indeksi (acılık değeri) 275 – 310 aralığında, yağ miktarı 9–12 gram aralığındadır.
Ürün toz kırmızı biber haline getirildiğinde kiremit tozu rengini alır.
Nasıl hazırlanır?
Toprak hazırlığı ve ekim
Kayseri Cırgalan Biberi ekimi öncesinde tarla sürülür ve toprak hazırlığı yapılır. Mart ayının son haftası ile nisan ortasına kadar ekim yapılır.
Üretimde kullanılacak tohumun seçimi
Tohum olarak yalnızca bir önceki hasattan ayrılan Kayseri Cırgalan Biberi tohumu kullanılır.
Hasat işlemi
Olgunlaşan biberler üç dönemde hasat edilir. Ağustosun ilk haftasındaki kırım hasadında yalnız kızaran meyveler toplanır; kurutma 3–5 gün sürer. Ağustosun son haftasında ikinci hasat yapılır; bu ürünler 5–7 günde kurutulur.
İkinci hasat, ilk hasatta bitki üzerinde kalan yeşil meyvelerin kızarmasıyla yapılır. Eylül ortasındaki üçüncü hasat, son meyvelerin olgunlaşması ve bitkilerin sökülmesiyle gerçekleşen bozum hasadıdır; kurutma 7–10 gün sürer. Hasat elle, bez önlükler kullanılarak yapılır.
Biberlerin yumuşatılması ve sapların ayıklanması
Kayseri Cırgalan Biberi hasattan sonra kaput bezler üzerine harman olarak üst üste dökülerek yumuşayıncaya kadar bekletilir. Yumuşamış kırmızı biberlerin çerçevesi ile baş çöpü alınır.
Porçalama ve sererek kurutma
Kırmızı biberin el ile dörde bölünerek parçalanması işlemi “porçalama” olarak adlandırılır. Yumuşayan ve parçalanan (porçalanan) biberler yine kaput bezler üzerine serilir. Her gün en az 2–4 defa karıştırılarak kurutulur.
Elekten geçirme ve öğütme
Kuruyan kırmızı biberlerin serildiği bez ve çadırlar ikiye katlanarak ayak ya da loğ adı verilen silindir biçimindeki ağır taşlar ile ezilir. Ezilme sonrası biberler 1–1,5 mm çapında deliklere sahip eleklerden geçirilerek beyaz damarlardan ayrıştırılır. Biberlerin içerisindeki beyaz damarlar ayrıldığından acısı azalmış olur. Eleğin üzerinde kalan biber kabukları değirmenlerde öğütülür.
Toz biberin üretim verimi
100 kg kırmızı biber kabuğundan yaklaşık 10 kg toz kırmızı biber elde edilir.
Hasat ve hammadde seçimi
Her bitkiden ortalama 30–50 adet meyve hasat edilebilir. Meyve et kalınlığı 1,5–2 mm arasında değişir ve ilk olumda yeşil, hasat olumunda ise parlak kırmızı renge sahiptir.
Nasıl muhafaza edilir?
Öğütülen Kayseri Cırgalan Biberi önce naylon torbalara daha sonra bez torbalara (5 kg-10 kg-25 kg-50 kg) geçirilip karanlık, nemsiz ortamda saklanır.
Yöresiyle bağı nedir?
Kayseri Cırgalan Biberi hafif alkali az tuzlu, az kireçli, fosfor ve potasyum yönünden zengin topraklarda yetiştirilir.
Ürünün hasat olumu için uygun sıcaklık 18–30 °C ve ideal nem oranı da % 50–70’dir.
Tescil ve denetim bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
557 tescil numaralı Kayseri Cırgalan Biberi menşe adı olarak 6 Ekim 2020 tarihinde tescil edilmiştir. Kayseri Cırgalan Biberi ibareli ürünün logosu ve menşe adı amblemi, ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde yer alır. Ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde kullanılamadığında, Kayseri Cırgalan Biberi ibareli logo ve menşe adı amblemi, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Sicildeki denetim düzeni
Kayseri Cırgalan Biberi denetimleri Kocasinan Belediyesi, Kayseri Ticaret Odası, Erciyes Üniversitesi Ziraat Fakültesi, Kocasinan İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü ve Cırgalan Mahalle Muhtarlığından birer temsilciden oluşan beş kişilik denetim mercii tarafından yerine getirilir. Denetim mercii; tohum seçimi, üretim aşamaları ve kurutma sonrası ambalajlama ve saklama koşullarını kapsayan 3 aşamalı denetim faaliyetlerini yürütür.
Denetimlerde tohum olarak sadece bir önceki hasattan ayrılan Kayseri Cırgalan Biberi tohumu kullanıp kullanılmadığı, yumuşama sırasında biber baş çöpünün ve çerçevesinin alınıp alınmadığı, karıştırılarak kurutma, loğlar ile ezme ve eleme aşamalarının tescile uygunluğu kontrol edilir. Amblem ve logo kullanımının uygunluğu denetlenir. Beşeri yeterlilik ve ekipman kontrolü yapılır. Şikayet olması durumunda ve gerekli görülen durumlarda her zaman denetim yapılabilir.
Denetim Raporları yılda 1 kez Türk Patent ve Marka Kurumuna sunulur. Yılda bir defa yapılacak denetimlerde uygunsuzluk tespit edilmesi durumunda üreticiye 10 gün süre verilir, 10 gün sonra hala uygunluk sağlanmamışsa 6769 sayılı kanuna uygun şekilde gerekli işlemler başlatılır. Denetim mercii, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir.
Tescil ettiren hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
