Coğrafi işaretli ürün · Mersin
Mersin’in Gülnar ilçesinde yetiştirilen küçük taneli, çekirdeksiz kuş üzümünün gün kurusudur. Siyah rengi, hafif asidik tadı ve yörenin kuru tarım koşullarıyla bağlantılı yapısı öne çıkar.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Gülnar Kuş Üzümü nedir?
Gülnar Kuş Üzümü; Mersin ili Gülnar ilçesi Çukurasma Tozkovan ve Üçoluk Mahallelerinde yetiştirilen Vitis vinifera L. (Vitaceae) türüne ait siyah renkli, çekirdeksiz, az şekerli, etli ve ince kabuklu kurutmalık tipte kuş üzümüdür. Kuru hali (gün kurusu), siyah renkli ve küçük tanelidir.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Hasat ve olgunlaşma
Yaş halinin rengi, olgunlaşma sürecinde kırmızıdan siyaha döner.
Gülnar Kuş Üzümü; kendi kendini tozlama özelliğine sahiptir.
Anaç, bağlardan alınan kalemler köklendirilerek elde edilir.
Gülnar Kuş Üzümünün kuru hali, hafif asidik ve az şekerli yapıda olup yüksek kuru maddeye sahiptir.
Kül miktarı ortalama %2,33 olup inorganik madde miktarı bakımından zengindir.
Düşük potasyum ve azot miktarı, yaş üzümün ve kuru halinin küçük taneli olmasına etki eder.
Gülnar Kuş Üzümünün olgunlaşması, sıcaklığın belirli dönemlerde belirli düzeyde olmasına bağlıdır.
Coğrafi sınırdaki etkili sıcaklık toplamı (EST) 2847–3215 gün-derecedir.
Gülnar Kuş Üzümünün fenolojik safhaları ilkbahar ile başlayıp sonbahar başlangıcına kadar devam eder.
Yaş üzümün salkım ve tane özellikleri ilk tabloda gösterilir. Kurutulmuş ürünün özellikleri ayrı tabloda yer alır; yaş ve kuru meyve ölçüleri birbirinin yerine kullanılmaz.
Üretim tekniği ve ustalık
Tanelerinin boyutu küçük olup yuvarlak eliptik şekillidir.
Diğer üzüm çeşitlerine göre boyutu küçüktür.
Olgunlaşma süresi içindeki ben düşme dönemi, temmuz ortasında başlayıp ağustos ortasında tamamlandığı için diğer üzüm çeşitlerine kıyasla boyutu küçük kalır.
Coğrafi sınırdaki hava sirkülasyonunun iyi olması kendi kendini tozlama işlemini ve buna bağlı olarak da ürün verimini olumlu etkiler.
Tablo-1: Gülnar Kuş Üzümünün Fiziksel Özellikleri
Sicil belgesinin 3. sayfasında yer alan gülnar kuş üzümünün fiziksel özellikleri, özgün satır ve sütun sırası korunarak aşağıda gösterilmiştir.
Tablo-2: Gülnar Kuş Üzümünün Kuru Halinin Özellikleri
Sicil belgesinin 3. sayfasında yer alan gülnar kuş üzümünün kuru halinin özellikleri, özgün satır ve sütun sırası korunarak aşağıda gösterilmiştir.
Tabloyu görüntüle · 6 kayıt
Sicil belgesinin 3. sayfasında yer alan gülnar kuş üzümünün kuru halinin özellikleri, özgün satır ve sütun sırası korunarak aşağıda gösterilmiştir.
Tabloyu küçük ekranda yatay kaydırarak inceleyebilirsiniz.
| Özellik | Değer |
|---|---|
| Kül (%) | 2,33 ± 0,23 |
| Nem (%) | 5,00 ± 0,08 |
| pH | 4,02 ± 0,03 |
| Briks (%) | 86,60 ± 1,91 |
| Toplam şeker (%) | 21,97 ± 0,27 |
| 25 gramda tane sayısı (adet) | 220 – 260 |
Bitki ve meyve özellikleri
Tam çiçeklenme döneminde 829–863 gün derece, ben düşme döneminde ise 1437–1642 gün derecelik EST isteğine sahiptir.
Hammadde ve bileşim
Diğer üzüm çeşitlerinde bu süreç 2–3 ay sürer.
Nasıl yetiştirilir ve kurutulur?
Bağ tesisi ve yetiştirme sistemi
Dikim ve ilaçlama Yeni bahçelerin kurulmasında, bağlardan alınan kalemlerin köklendirilmesi ile elde edilen anaçlar kullanılır. Aşılama ile üretim yapılmaz. Salma sistem adıyla bilinen ve asmanın tüm yeşil aksamı ile salkımların toprakla temas halinde olduğu bir sistemle yetiştirilir. Bahçe tesisi işlemleri mayıs-haziran aylarında yapılır. Yeni bahçe, 4×4 m sıra aralı ve 25–30 cm derinlikte tek dikim olacak şekilde kurulur.
Hasat olgunluğu ve kurutma
Bahçelerin 4×4 m dikim mesafesiyle kurulması toprak işleme, ilaçlama ve hasat aşamalarında üreticilere makinelerle kolay ve hızlı iş yapmalarına olanak sağlayarak ürün verimliliğinde artış sağlar. Kasım-aralık aylarında zararlılara karşı bordo bulamacı kullanılır. Çiçeklenme dönemi olan mayıs ayında korukların dökülmemesi, haziran ayında salkım güvesi, ben düşme dönemi olan temmuz-ağustos aylarında ise külleme için en az düzeyde ilaçlama yapılır.
Mevsimsel olarak hastalık ve zararlılara karşı ilaçlama yapılır.
Asmalarda budama işlemleri
Asma gövdesi, 2–4 m arasında olup gövde çapı 8–10 cm civarındadır. Diğer asma çeşitlerine kıyasla tek gövde halindedir. Budama işlemi, gövdeden çıkan kalemler üzerinde kalemlerin kuvvet durumuna göre 2–3 göz bırakılacak şekilde kasım-aralık aylarında kış budaması ve şubat-mart aylarında bahar budaması olarak yapılır. Sonbaharda yapraklar döküldükten sonra başlayıp ilkbaharda yapraklar açmadan yapılır. Budama yapıldıktan sonra atıklar bahçeden uzaklaştırılır.
Toprak işleme Toprak ilkbahar mevsiminde işlenir.
Mart ayında yabancı otlar temizlenir, nisan ayında ise toprak havalandırılır. Toprak, bağ aralıkları makinelerle 8–12 cm derinliğinde işlenerek, bağ dipleri ise çapa ve bel gibi aletler ile havalandırılır. Dip sürgünler temizlenir. Şubat, mart ve nisan aylarında bir kez gübreleme işlemi yapılır. Gübreleme sonbaharda taban gübresi olarak verilir. Azotlu gübreleme ise susuz tarım yapıldığından ilkbahar yağışları ile tek seferde yapılır.
Mayıs ayında dip çapalaması yapılır.
Sulama koşulları
Kuru tarım olarak yetiştiricilik yapıldığından bahçelerde sulama sistemi bulunmaz. Sulama ihtiyacı yağışlarla karşılanır. Hasat Gülnar Kuş Üzümünün hasadı, ağustos ayının ortasında başlayıp son haftasında tamamlanır. Ürünün hasadı geciktiği takdirde çok olgunlaşmadan dolayı dökülerek hasat kayıplarına neden olur. Hasat, kırmızıdan siyaha dönüşümünü tamamlayan yaş üzümler seçilerek yapılır.
Kurutma Hasadı yapılan yaş üzümler, 5×4 m naylon sergiye serilerek herhangi bir katkı maddesi kullanılmadan güneş altında (gün kurusu) kurutulur. Sergiye serilen üzümler gün aşırı karıştırılarak üzümlerin birbirine yapışmadan her tarafı eşit olacak şekilde kuruması sağlanır. Kurutma işlemi, güneşli havada 7–10 gün, rüzgârlı havalarda ise 7 günde tamamlanır.
Kurutulmuş üzümler, uygun çapta deliklere sahip kalbur ve eleklerle elenerek taş, toprak ve saplardan ayrılır.
Eleme ve ayıklama makinesi ile detaylı işlem yapıldıktan sonra paketlemeye hazır hale gelir. Ambalajlama Gülnar Kuş Üzümü, 20 g ila 50 kg arasında değişen miktarlarda gıda ile temasa uygun ambalajlar kullanılarak paketlenir. Ambalajlı üründe herhangi bir yabancı madde bulunmamalıdır.
Nasıl muhafaza edilir?
Nem oranının ortalama %5 olması dolayısıyla ambalajlandığı takdirde 2 yıl raf ömrüne (tavsiye edilen tüketim tarihi) sahiptir. Muhafaza koşulları Gülnar Kuş Üzümü, 10–50 kg çuvallarda paletli olarak çuvallar üst üste gelmeyecek (kızgınlaşma olmaması için) ve yerle temas etmeyecek şekilde tekli sıra halinde oda sıcaklığındaki doğal depolarda depolanır.
Yöresiyle bağı nedir?
Üretim yeri ve çevresi
Gülnar Kuş Üzümünün ayırt edici özellikleri yetiştirildiği coğrafi sınırın sahip olduğu beyaz ve killi toprak (alfisol) yapısı ile mikroklima özelliğinden kaynaklanır. Coğrafi sınırın toprağı, kireçli ve killi tınlı yapıda olup çok yüksek kireçli (%25–30), düşük organik maddeli (%1–2), hafif alkali nitelikte (pH 7,9–8,5) ve tuzsuzdur. Düşük potasyum (101–105 ppm), yüksek fosfor (30–35 ppm) ve düşük azotlu (%0,08–0,13) toprak yapısına sahiptir.
Coğrafi sınırın rakımı ve yağış rejimi, Gülnar Kuş Üzümü üzerinde önemli etkiye sahiptir. Coğrafi sınırın rakımı 950 m ve yıllık yağış toplamı 627 mm olup bağların kurulduğu arazilerin taban suyu seviyeleri düşüktür. Yıllık yağış toplamının ve toprağın su tutma özelliğinin az olması dolayısıyla yaş ve kuru üzümde kuru madde miktarı yüksektir. Coğrafi sınırın sahip olduğu mikroklima iklimi, yetiştiricilik üzerinde etkilidir.
Kuru tarım olarak yetiştiriciliği yapıldığından sulama ihtiyacı yağışlarla karşılanır. Coğrafi sınırda sert esen kuvvetli kuzey rüzgârlarından dolayı bağlarda telli terbiye sistemleri kullanılmayıp “salma sistem” adıyla bilinen ve asmanın yeşil aksamı ile salkımların toprakla temas halinde olduğu bir sistemle ürün yetiştirilir.
Tescil ve denetim bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
1524 tescil numaralı Gülnar Kuş Üzümü menşe adı olarak 22 Ocak 2024 tarihinde tescil edilmiştir. Gülnar Kuş Üzümü ibareli sicil belgesinde gösterilen logo ve menşe adı amblemi, ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde yer alır. Ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde kullanılamadığında, Gülnar Kuş Üzümü ibareli logo ve menşe adı amblemi, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Sicildeki denetim düzeni
Denetimler; Mersin Büyükşehir Belediyesinin koordinatörlüğünde; Mersin Büyükşehir Belediyesi, Gülnar İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü, Gülnar Ziraat Odası ile S.S. Gülnar Çukurasma Tozkovan Üçoluk Kuş Üzümü Tarımsal Kalkınma Kooperatifinden ürün konusunda uzman en az 3 kişilik denetim mercii tarafından gerçekleştirilir. Denetim yılda en az bir kere yapılır. Şikâyet üzerine veya gerekli görülen hallerde ayrıca denetim yapılabilir.
Denetim sırasında tespit edilen uygunsuzluklar ile alınması gerekli tedbirler, denetlenen kişi, kurum veya kuruluşa bildirilir. Denetleme sırasında oluşabilecek olan bütün masraflar Mersin Büyükşehir Belediyesi tarafından karşılanır. Denetime esas kriterlere aşağıda yer verilmektedir. Anaçların temini ve kültürel işlemlerin uygunluğu. Hasat edilecek ürünün renk, şekil ve olgunluk özelliklerinin uygunluğu. Özellikle kurutma işlemi olmak üzere üretim metoduna uygunluk. Depolama ve ambalajlama uygunluğu.
Gerek görülmesi halinde Tablo 1 ve Tablo 2’de yer verilen özellikler bakımından yaptırılacak analiz sonuçlarının uygunluğu. Gülnar Kuş Üzümü ibaresi, logosu ve menşe adı ambleminin kullanımının uygunluğu. Denetim mercii, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
