Coğrafi işaretli ürün · Isparta
Isparta’nın Senirkent ilçesinde Dimrit çeşidi üzümden hazırlanan bir pekmezdir. Mor-siyah renkli, çekirdekli bu üzüm çeşidi ürünün hammaddesini oluşturur; pekmez üretimi yöredeki bağcılık ve mutfak kültürüyle ilişkilidir.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Senirkent Üzüm Pekmezi nedir?
Senirkent Üzüm Pekmezi; tane rengi mor-siyah, tane büyüklüğü 2–2,5 g, tane şekli oval, çekirdekli, salkım büyüklüğü 220–250 g, salkım şekli konik, salkım sıklığı dolgun olan Dimrit çeşidi üzümden üretilen pekmezdir.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Dimrit çeşidi
Üretiminde Senirkent’te yetiştirilen Dimrit çeşidi üzüm kullanılır.
Tablo-1: Fiziksel ve kimyasal özellikler
Sicil belgesinin 2. sayfasında yer alan fiziksel ve kimyasal özellikler, özgün satır ve sütun sırası korunarak aşağıda gösterilmiştir.
Tabloyu görüntüle · 7 kayıt
Sicil belgesinin 2. sayfasında yer alan fiziksel ve kimyasal özellikler, özgün satır ve sütun sırası korunarak aşağıda gösterilmiştir.
Tabloyu küçük ekranda yatay kaydırarak inceleyebilirsiniz.
| Özellik | Değer |
|---|---|
| Toplam asit (%) | 0,3-0,4 |
| HMF mg/kg | 75-100 |
| Glukoz (%) | 30-40 |
| Fruktoz/glukoz oranı | 0,9-1 |
| Toplam kül (%) | 1,2-1,3 |
| Suda çözünebilen katı madde (%) | 70-80 |
| pH | 4,5-5 |
Fiziksel ve kimyasal özellikler
Bitmiş pekmezin suda çözünebilen katı madde oranı %70–80, pH değeri 4,5–5 aralığındadır. Diğer fiziksel ve kimyasal özellikler, birimleri ve sınırlarıyla tabloda gösterilir.
Nasıl üretilir?
Geleneksel üretim
Senirkent Üzüm Pekmezi geleneksel yöntem ile üretilir.
Üzümlerin ezilmesi ve şıranın çıkarılması
Senirkent’te yetiştirilerek hasat edilen Dimrit üzümleri, geniş gözenekli çuvallara doldurularak ezme işlemi için hatılın içine konulur. Temiz çizmelerle ezilerek şırası çıkarılır. Üzüm şıraları geniş bakır kazanlara konulur.
Pekmez toprağı ile ilk kaynatma
Ekşiliğinin ve asidinin giderilmesi için pekmez toprağı denen beyaz toprak, 100 kg şıraya 4 kg olacak şekilde şıranın içine katılarak bir süre kaynatılır.
Köpük alma ve çökelme için dinlendirme
Kaynama sırasında pekmezin üzerinde oluşan köpükler kepçe ile alınır. Ateşten alınan üzüm şırası, toprak ve diğer çökeltilerinden ayrılması için bir gün bekletilir.
Süzme, ikinci kaynatma ve kıvam kontrolü
Bekletilen üzüm şırası süzülerek büyük bakır kazanlarda koyu kıvama gelene kadar kaynatılır.
Bu aşamada şıranın yüzeyinde oluşan köpükler kepçeyle alındıkça pekmezin üzerinde kırmızı köpükler oluşur. Gıda ile temasa uygun tahta bir kaşık pekmeze batırılıp çıkarılarak üzerine bulaşan pekmez temiz bir tabağa damlatılır. Damlanın dağılmaması pekmezin uygun kıvama geldiğinin göstergesidir.
Soğutma işlemi
Kıvama gelen pekmez ateşten alınarak soğutulur.
Muhafaza koşulları
Temiz sırçalı çömlek ya da cam kavanozlarda muhafaza edilir. Güneş görmeyen, oda sıcaklığındaki ortamlarda 1 yıl muhafaza edilebilir.
Yöresiyle bağı nedir?
Bu sebeplerle üretim aşamalarının tamamı, coğrafi sınırda gerçekleştirilmelidir. Bu sebeplerle coğrafi sınır ile ün bağı bulunur. Senirkent Üzüm Pekmezinin geçmişi eskiye dayanır.
Kökeni ve üretim geleneği
Bağcılık faaliyetlerinin çok eskiden beridir yapıldığı coğrafi sınırda, Senirkent Üzüm Pekmezinin geçmişi de eskiye dayanır. Coğrafi sınırın mutfak kültüründe ve ekonomisinde önemli yere sahiptir.
Tescil ve denetim bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
1051 tescil numaralı Senirkent Üzüm Pekmezi mahreç işareti olarak 17 Mart 2022 tarihinde tescil edilmiştir. Senirkent Üzüm Pekmezi ibaresi ve mahreç işareti amblemi, ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde yer alır. Ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde kullanılamadığında Senirkent Üzüm Pekmezi ibaresi ve mahreç işareti amblemi, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Sicildeki denetim düzeni
Denetimler; Senirkent Belediyesinin koordinatörlüğünde ve Senirkent Belediyesi, Senirkent İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü ile Senirkent Ziraat Odasından ürün konuda uzman birer üye olmak üzere en az 3 kişiden oluşan denetim mercii tarafından düzenli olarak yılda bir kez, ihtiyaç duyulduğunda ve şikâyet halinde ise her zaman yapılır.
Denetimde kontrol edilen hususlar:
- Üretimde kullanılan üzümlerin Senirkent’te yetiştirilen Dimrit çeşidi üzüm olması.
- Üretim metoduna uygunluk.
- Senirkent Üzüm Pekmezi ibaresinin ve mahreç işareti ambleminin kullanımının uygunluğu.
Denetim mercii, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir.
Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
