Coğrafi işaretli ürün · Kahramanmaraş
Kahramanmaraş’ın Andırın ilçesinde yetişen andızların olgun kozalaklarından elde edilen, kırmızımsı koyu kahverengi bir pekmezdir. Kırılan kozalaklar suda bekletilir; süzülen öz suyu kalaylı bakır kazanlarda kaynatılarak koyulaştırılır.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Andırın Andız Pekmezi nedir?
Andırın Andız Pekmezi; servigiller familyasına ait andız bitkisi (Juniperus drupacea L.) kozalaklarından (meyvelerinden) elde edilen pekmezdir. Andırın Andız Pekmezi kırmızımsı koyu kahverengi renktedir.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Andız ağacı 25 m’ye kadar uzayabilir.
Bitki ve meyve özellikleri
Ağacın kozalakları iki yılda bir olgunlaşır.
Andırın Andız Pekmezinin üretiminde, gümüş renkli bir mum tabakası ile kaplı mor, kahverengi veya kırmızı renkte olan olgunlaşmış kozalaklar kullanılır.
Andız kozalakları eylül-ekim aylarında olgunlaşır.
Kozalakların ortalama ağırlığı 5,55 g, boyu 24,87 mm ve çapı 22,74 mm’dır.
Üretiminde, coğrafi sınırda yetişen andız kozalakları kullanılır.
Yeşil renk
Olgunlaşmamış kozalaklar ise yeşil renktedir.
Tablo-1: Fiziksel ve kimyasal özellikler
Sicil belgesinin 2. sayfasında yer alan fiziksel ve kimyasal özellikler, özgün satır ve sütun sırası korunarak aşağıda gösterilmiştir.
Tabloyu görüntüle · 7 kayıt
Sicil belgesinin 2. sayfasında yer alan fiziksel ve kimyasal özellikler, özgün satır ve sütun sırası korunarak aşağıda gösterilmiştir.
Tabloyu küçük ekranda yatay kaydırarak inceleyebilirsiniz.
| Ürün Özellikleri | En düşük | En yüksek |
|---|---|---|
| Suda Çözünen Kuru Madde (SÇKM) (%) | 74 | – |
| pH | 5,08 | 5,33 |
| Kül (%) | – | 3,93 |
| Toplam Şeker (%) | – | 73,8 |
| Sakkaroz (%) | 4,9 | 36 |
| Glikoz (%) | 9,16 | 33,6 |
| Fruktoz (%) | 11,3 | 33,3 |
Kaynakta belirtilen özellikler
Andırın Andız Pekmezinin suda çözünen kuru madde oranı en az %74’tür. Fiziksel ve kimyasal özellikleri, alt ve üst sınırlarıyla tabloda gösterilir.
Nasıl üretilir?
Kozalak kaynağı, hasat dönemi ve verim
Andırın Andız Pekmezinin üretiminde, coğrafi sınırda yetişen andız ağacının kozalakları kullanılır. 6 kg kozalaktan yaklaşık 1 kg pekmez elde edilir. Andız kozalaklarının hasadı, eylül sonu ile ekim başında yapılır.
Kozalakları kırma ve suda bekletme
Hasat edilen kozalaklar çuvallara doldurularak pekmez üretimi yapılacak alana getirilir. Andız kozalakları, çekiç ya da makine ile kırılır. Üzerlerine 1’e 2 oranında içme suyu ilave edilerek iki gün bekletilir. Suda bekletilen andız kozalakları süzülerek, coğrafi sınırda ‘mâsere’ adı verilen bakır kazanlara konur. Bakır kazanlar kalaylı şekilde kullanılır.
Odun ateşinde kaynatma
Odun ateşinde yaklaşık 10–12 saat karıştırılarak kaynatılır.
Köpük alma ve kıvam kontrolü
İşlem sırasında yüzeyde oluşan köpükler alınır. Kaynatma işlemi, pekmezin suda çözünen kuru madde oranı % 74–85,53 arasında olup rengi kırmızımsı koyu kahverengidir. Daha koyu pekmez elde etmek için güneşte bekletilebilir. Bu durumda pekmezin rengi daha parlak olur.
Ambalajlama ve ürün koşulları
Andırın Andız Pekmezi cam kavanozlara doldurulup satışa hazır hale getirilir. Nihai ürün ağır metal miktarları açısından Türk Gıda Kodeksinde belirtilen değerlere uygun olur.
Muhafaza koşulları
Oda sıcaklığında 1 yıl muhafaza edilebilir.
Yöresiyle bağı nedir?
Bu sebeplerle coğrafi sınır ile ün bağı bulunan Andırın Andız Pekmezi üretiminin tüm aşamaları, coğrafi sınırda gerçekleştirilir. Andırın Andız Pekmezinin geçmişi eskiye dayanır.
Kökeni ve üretim geleneği
Andırın ilçesinin mutfak kültüründe önemli bir yere sahiptir.
Tescil ve denetim bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
1254 tescil numaralı Andırın Andız Pekmezi mahreç işareti olarak 11 Kasım 2022 tarihinde tescil edilmiştir. Andırın Andız Pekmezi ibaresi ve mahreç işareti amblemi, ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde yer alır. Ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde kullanılamadığında, Andırın Andız Pekmezi ibaresi ve mahreç işareti amblemi, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Sicildeki denetim düzeni
Denetimler; Kahramanmaraş Büyükşehir Belediyesinin koordinatörlüğünde, Kahramanmaraş Büyükşehir Belediyesi, Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Gıda Mühendisliği Bölümü ve Kahramanmaraş İl Tarım ve Orman Müdürlüğünden konuda uzman birer kişinin katılımıyla oluşan 3 kişilik denetim mercii tarafından yılda bir kez düzenli olarak, ayrıca şikâyet halinde ve gerekli görülen durumlarda her zaman yapılır.
Denetim mercii tarafından; üretimde kullanılan kozalakların coğrafi sınırda yetişmesi, üretim metoduna uygunluk, ürünün pişirildiği bakır kazanların kalayında aşınma olup olmadığı, Andırın Andız Pekmezi ibaresinin ve mahreç işareti ambleminin kullanımının uygunluğu denetlenir. Denetim mercii, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
