Coğrafi işaretli ürün · Samsun
Samsun’un Salıpazarı ilçesinde yoğun olarak kestane çiçeklerinden elde edilir. Tatlı, acımsı ve buruk tatları birlikte taşır; keskin kokuludur.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Salıpazarı Kestane Balı nedir?
Salıpazarı Kestane Balı tatlı-acımsı ve buruk tatları bir arada bulunduran aromaya sahiptir. Salıpazarı Kestane Balı üretimi Karadeniz ekotipi (Apis mellifera L.) ve bu bölgeye adapte olmuş Kafkas melezi (Apis mellifera caucasica L.) arı kolonileri ile yapılmaktadır.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Görünüm ve duyusal özellikler
Bölgede kestane çiçeğinin yoğun olması ve bal arılarının kestane çiçeğini tercih etmesi nedeniyle üretilen Salıpazarı Kestane Balında kestane tadı yoğun bir şekilde hissedilir.
Keskin kokuludur; kestane aroması belirgindir.
Tatlı-acımsı ve buruk tatları bir arada taşır; kestane tadı yoğun hissedilir.
Bitki örtüsü ve polen profili
Salıpazarı Kestane Balı en az %72 kestane (Castanea sativa Mill.) poleni içerir.
Ayrıca üretildiği bölgelere bağlı olarak %7–12 arası ıhlamurgiller (Tiliaceae) ve en az %3 papatyagiller (Asteraceae) polenine sahiptir.
Salıpazarı Kestane Balı, yoğun kestane ağaçlarının çiçeklerinden elde edildiği için kestane polen oranı yüksektir.
Salıpazarı Kestane Balı doğal yayılış alanında bulunan kestane çiçeklerinden ve kentsel yerleşimden uzak ormanlık alanlardan elde edildiğinden ve yılın tamamını bu coğrafi alanda geçiren göçer olmayan arıcılar tarafından üretildiğinden herhangi bir kimyasal ilaç ve kalıntı madde içermez.
Çiçek kaynaklı baldır; botanik kaynak ve polen koşulları aşağıdaki ölçütlerde ayrı tanımlanır.
Yoğun olarak kestane ağacı çiçeklerinden elde edilir; bölgeye bağlı olarak ıhlamurgiller ve papatyagiller polenleri de bulunur.
Kestane poleni en az %72’dir; ıhlamurgiller %7–12 ve papatyagiller en az %3 olarak tarif edilir. Bu oranlar başka kestane ballarının koşullarıyla değiştirilmez.
Fiziksel ve kimyasal özellikler
L değeri (ortalama): 43,59 a değeri (ortalama): 40,80 b değeri (ortalama): 74,46 Salıpazarı Kestane Balının Bazı Fizikokimyasal Özellikleri
Koyu kahverengidir. Renk analizinde ortalamalar L=43,59, a=40,80 ve b=74,46 olarak verilir.
Nasıl üretilir?
Arıcılık yöntemleri ve hasat sonrası işlemler
Sağımı yapılan bal dinlendirilip analiz edilir ve uygun bulunan ürün dolum-paketleme tesisine gönderilir. Sicil süzme/petekli sunum adını, ambalaj malzemesini ve gramajını ayrıca tanımlamaz.
Çiçeklenme dönemi
Salıpazarı Kestane Balı üretimi; toplu ve dağınık halde bulunan ve haziran ayı başı itibariyle çiçeklenen kestane ağaçlarındaki çiçek özlerinin işçi arılar tarafından toplanması ile başlar, yaklaşık üç hafta sonra kestane çiçeklerinin meyveye durması ile sona erer. Kestane çiçeğinin yağmura çok hassas olması ve yağmura maruz kaldığında polenlerini ve nektarını kaybetmesinden dolayı çiçeklenme zamanında az yağış alması bal üretimini artırır.
Nektar toplama ve balın olgunlaşması
Kestane çiçeği açtıktan bir hafta kadar sonra nektar salınımına başlar. Polen ve su toplama görevi olan tarlacı arılar kestane çiçeklerinden polen ve nektar alırlar. Tarlacı arılar midelerindeki enzimlerle karıştırıp işlem yaptıkları balı kovana getirerek kovanda bulunan arılara verirler. Bu arılar da balı olgunlaştırarak peteklere doldururlar. Çerçevelerdeki balın üzeri balmumundan oluşan mum tabakası ile sırlanır/kapatılır ve hasada hazır hale getirilir. Sırlanmayan petekler varsa kovandan hemen alınmaz.
Kolonilerin hazırlanması
Temmuz ayının ortalarına kadar baldaki fazla suyun uçurulması için kovan içerisinde bekletilir. Salıpazarı Kestane Balı üretiminde hasat tek seferde yapılır ve ne zaman yapılacağı 15 Temmuz-15 Ağustos tarihleri arasında tüm peteklerin olgunlaşma düzeyine bağlı olarak değişir. Bal alma işlemi için önce kovanın uçma deliğinden iki defa hafif duman verilir. Sonra kovan üst kapağı ve örtü bezi/tahtaları kaldırılıp üstten de duman verme işlemi uygulanır.
Hasat ve sağım işlemleri
Akabinde çerçeveler ballıktan alınır ve silkilir, petek üzerinde kalan arılar ise arıcı fırçası ile temizlenir. Bu işlemler devam ederken bir taraftan çerçeveler kovandan çıkarılır diğer taraftan hazırlanan duman körüklenerek arıların kuluçkalığa inmeleri sağlanır. Sağım işlemi akşam serinliğinde veya sabahın erken saatlerinde yapılır.
Balın sağımı
Sağımı yapılan Salıpazarı Kestane Balı, içerisinde bulunan hava kabarcıklarının uzaklaşması için ürün bir gün boyunca dinlendirilme kazanlarında dinlendirilir. Dinlendirilen baldan analiz için numune alınır. Analiz sonucuna göre uygun bulunan ballar dolum ve paketleme işlemleri için bal paketleme tesisine gönderilir.
Kışlatma ve mevsimlik bakım
Salıpazarı Kestane Balı üretimi yapılan arı kolonilerinin kışa hazırlığı için, sonbahar bakımı ve beslemesi yapılır. Bu dönemde arıların daha sağlıklı ve güçlü olması için kolonilerde etkin bir varroa mücadelesi yapılır, böylece koloninin sönmesine neden olabilecek parazit kontrol altına alınarak kışa hazır bir şekilde girilmesi sağlanır. Varroa mücadelesi sonrasında arılar şurupla beslenerek kışı geçirecek genç arı popülasyonu oluşturulur.
Sonrasında arıların kışı rahatlıkla geçirebileceği düzeyde bal stoğu yapılarak koloniler kışa hazır hale getirilir.
Kışlatma ve koloni bakımı
Kışlatmadan başarıyla çıkan kolonilerin kestane çiçeği açana kadar popülasyon düzeyinin artırılması koloni verimliliği için şarttır. Bu amaçla koloniler önce varroaya karşı ilaçlama yapılarak yeni sezona varroa yükü azaltılmış olarak girmesi sağlanır. Sonrasında kolonilerde şuruplama yapılarak yeni ve genç işçi arı kadrosunun oluşması sağlanarak sezona hazırlık evresi tamamlanır.
Arılık ve üretim koşulları
Modern kovanlarda teknik arıcılık yöntemleriyle üretilir.
Üretildiği yöreyle bağı nedir?
Tescilli coğrafi sınır Samsun ili Salıpazarı ilçesi olarak belirtilmiştir.
Yöredeki geçmişi
Salıpazarı Kestane Balı; geçmişi 18. yüzyıla kadar uzanan, koyu kahve renkli, keskin bir koku ve hafif acı bir tada sahip baldır.
Tescil ve denetim
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
1468 tescil numaralı Salıpazarı Kestane Balı menşe adı olarak 11 Eylül 2023 tarihinde tescil edilmiştir. Salıpazarı Kestane Balı ibaresi, sicil belgesinde gösterilen logo ve menşe adı amblemi ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde yer alır. Ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde kullanılamadığında, Salıpazarı Kestane Balı ibaresi, sicil belgesinde gösterilen logo ve menşe adı amblemi, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Denetim düzeni
Denetimler, Samsun Büyükşehir Belediyesi Koordinatörlüğünde, Samsun Büyükşehir Belediyesi, Samsun İli Arı Yetiştiricileri Birliği, Samsun İl Tarım ve Orman Müdürlüğünden birer uzman olmak üzere en az üç kişilik denetim mercii tarafından gerçekleştirilir.
Salıpazarı Kestane Balının denetimi; üretim ve hasat, paketleme ve satış dahil olmak üzere haziran-temmuz aralığında bir defa, paketleme ve satış dönemi olan ağustos-eylül aralığında bir defa olmak üzere yılda iki defa, ayrıca şikâyet olması durumunda her zaman denetlenir. Salıpazarı Kestane Balı esas nektar akımı genellikle haziran ayının ilk haftasında başlar son haftasında tamamlanır.
Salıpazarı Kestane Balı üretimi yapacak tüm işletmelerin 1 Haziran ile 30 Haziran tarihleri arasında Salıpazarı ilçesinde belirlenen coğrafi sınırlar içinde bulunmaları zorunludur. Bu dönem içerisinde yapılacak saha denetimi ile koloni sayısı ve gücü, besleme ve ilaçlama denetimi, tahmini hasat tespiti yapılır. Gerektiğinde kontrol amaçlı bal, arı, petek örnekleri alınır.
Denetim kapsamı ve analizler
Temmuz ve ağustos ayı içinde, paketlenmek üzere denetim merciine teslim edilen ürünlerin Bal Tebliğine ve coğrafi işaret kriterlerine uygunluk analizleri değerlendirilir. Denetime esas kriterler aşağıda verilmektedir. Arılık yerlerinin uygunluğu. Üretim metoduna uygunluk. Hasat döneminde yapılan işlemlerin uygunluğu. Hasat edilen ürünlerin, analiz değerlerinin bal tebliği ve coğrafi işaret tescil kriterlerine uygunluğu. Salıpazarı Kestane Balı ibaresinin, logosunun ve menşe adı ambleminin kullanımının uygunluğu.
Denetim mercii, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
Fiziksel ve kimyasal özellikler: Uygulama koşulları
Fiziksel ve kimyasal özellikler için sicilde verilen özellikler ve ölçü birimleri aşağıdaki tabloda yer alır.
Tablo-1: Fiziksel ve kimyasal özellikler
Sicilde ürünün karakterizasyonu için verilen değerlerdir; denetim yöntemi veya denetim takvimi değildir.
