Tekirdağ Soğanı

Hazırlama işlemleri

Tekirdağ Soğanının üretimi, aşamalı olarak üç yılda gerçekleşir.

Yetiştirme koşulları

Tekirdağ Soğanında tohumluk olarak kullanılacak çoğaltım materyali bir önceki hasattan ayrılır. Tohumluk olarak ayrılan soğanların dikileceği tarla, hâkim rüzgârlara açık olmamalıdır. Tohum üretilecek olan tarla sonbaharda 20 cm derinliğinde sürülüp kışa bırakılır. Şubat ayının sonunda toprak kaz ayakları ile 15 cm derinlikte traktör ile işlenmeden önce dekara 8–10 kg N, 10–12 kg P O ve 12–14 kg K O gelecek şekilde gübrelenir.

Tohumluk 2 5 2 soğanlar 70–80 cm sıra arası 40–50 cm sıra üzeri olacak şekilde dikilir. Dikilen soğanlar önce çok yoğun bir yaprak oluşturur. Her soğandan, soğanın büyüklüğüne bağlı olarak 1–8 arasında çiçek demeti sapı (yalancı gövde) meydana gelir ve bu demetler 50–80 cm kadar boylanarak uç kısımlarında aynı noktadan ışınsal olarak çıkmış yüzlerce çiçek meydana getirirler.

Hasat ve olgunlaşma

İlk çiçek olgunlaşması, çiçek demetinin üst kısmından başlar ve bir demet üstündeki tüm çiçeklerin açılması 2 hafta kadar sürer. Meyve ve tohum olgunlaşması da bu sıraya göre olur. Meyve olgunlaştıktan sonra çatlar ve siyah renkli tohumlar görülür. Tohumlar henüz bitki üzerinde tazeyken üzerleri oldukça düzgündür, fakat olgunlaştıkça su kaybı sebebiyle kırışık hale gelir. Başarılı bir tohum üretiminde dekardan ortalama olarak 40–60 kg tohum alınır.

Tohumların 1000 dane ağırlığı 3–4 g’dır. 1 g’da 275– 330 tohum bulunur.

Sayısal özellikler

Kara tohumdan arpacık elde edilmesi için önce tarlanın yabancı otlardan temizlenmesi gerekir. Arpacık yetiştirilecek tarla sonbaharda 15–20 cm derinlikte işlenir. Bu işlemler sırasında toprağın fazla bastırılmamasına özen gösterilir. Tohum ekim zamanı şubat ve mart aylarıdır. Tohumlar hazırlanmış olan tavalara veya düze ekilirler.

Ekim zamanı geldiği zaman arpacıkların gelişmesi döneminde bakım işlerinin kolayca yapılabilmesi, fazla gelen yağmur sularının tahliyesi ve ekilen tohumların daha iyi çimlenebilmesi için drenaj görevi de görecek şekilde tarla düzenlenir. Bu amaçla tarla yüksek taraftan alçak tarafa doğru 120 cm genişliğinde aralarında 40 cm mesafe bırakılarak oluşturulan tahtalara ya da arazinin iyice ufalanıp tesviyesinin yapıldığı düze, elle serpme usulü ya da mibzerle makinalı ekim yapılır.

Hasat ve olgunlaşma · 2

Soğan tohumları ekimden önce mantar ya da küfe karşı ilaçlanır. İlaçlanmış olan soğan tohumları, sıra arası 10–12 cm olacak şekilde bu iş için özel olarak geliştirilmiş mibzerlerle ekilirler. Ekimde sıra üzeri mesafesi en çok 1–2 cm mesafede olmalıdır. Bu amaçla bir dekar alana 10–13 kg tohum kullanılır. Ekim sırasında toprağın tavında olmasına dikkat edilir. Bazı yerlerde yetiştiriciler serpme usulü tohum ekerler.

Bu usulde dekara kullanılan tohum miktarı 8–10 kg arasında değişir. Ekilen soğan tohumları, toprak sıcaklığına bağlı olarak 7–10 günden itibaren çimlenmeye başlarlar. Yağış olmayan yerlerde parsellerin sulanması gerekir. Aksi takdirde arpacıklar normal gelişim sağlayamazlar. Arpacıklar, havaların da ısınmasıyla temmuz–ağustos aylarında hasada gelirler. Hasat zamanında bitkilerin yalancı gövdelerinin iyice solmuş ve yapraklarının kurumak üzere olmaları gerekir.

Hasat ve olgunlaşma · 3

Hasat elle yapılarak arpacıklar topraktan sökülür ve yaprak kısımları üste gelecek şekilde ve kümeler halinde bir süre tarlada bekletilir. Bir dekardan 500–1000 kg arpacık elde edilir. Arpacıklar, ertesi sene dikime hazırlanmak üzere boylara ayrılırlar. Aynı sayıda arpacık için kullanılan arpacık çapı ve dekarda kullanılan arpacık miktarı tablodaki gibidir.

Üretim yeri ve çevresi

Arpacık dikiminde dekara kullanılan arpacık miktarı arpacıkların iriliğine göre değişir. Çapları 7–9 mm olan arpacıklarda bir dekara 30 kg arpacık kullanılırken bu miktar arpacıkların iriliği arttıkça artar. Arpacıklar aralık-mart aylarında sıra arası 19–21, sıra üzeri 5–8 cm olacak şekilde elle veya soğan mibzeri ile dikilir. Dikimden 10–15 gün sonra arpacıkların toprak yüzeyine doğru çimlenmesi başlar.

İlki arpacıkların sürerek bitkilerin 2–3 yapraklı olduğu dönemde ve ikincisi arpacıkların 4–5 gerçek yapraklı oldukları devrede toprak altında irileşmeye başladığı aşamanın 15 gün öncesinde olacak şekilde iki defa çapalama yapılır. Yabancı otlarla mücadele elle, çapalayarak veya herbisit kullanılarak yapılır. Hasat; yabancı otlarla mücadele, çapalama, hastalık ve zararlılarla mücadele ile çiçek saplarının kırılması işlemlerinden sonra yapılır.

Sayısal özellikler · 2

İklim koşullarına bağlı olarak sulama yapmaya gerek olmamakla birlikte kurak dönemlerde sulama yapılabilir. Başlar normal iriliklerini aldıklarında sulama kesilerek, bitki kurumaya bırakılmalıdır. Tekirdağ Soğanının hasadı haziran-temmuz aylarında yapılır. Tarlada, başlar alta gelecek şekilde sıralanarak hava sıcaklığına bağlı olarak 15–20 gün bekletilirler. Serin bölgelerde bu süre daha da uzayabilir. Bu dönemde yağış olması istenmez.

Açık havalarda güneşin altında iyice kuruyan başlardaki yara izleri kapanır, varsa hastalık ve zararlı etmenleri de aktivitesini kaybeder. Soğanlar bu şekilde kürlenmiş, yani “açık havada güneşin sıcaklığı ile soğan başlarının iyice kuruması sağlanmış” olur. Bundan sonra başlar, elle ve bir bıçak ile kurumuş olan yalancı gövdeden ayrılır, fazla dış yapraklar elle ovalanarak atılarak saçaklar baştan uzaklaştırılır.

Sıcaklık ve işlem koşulları

Kurutulan Tekirdağ Soğanı, 50 kg’lik çuvallara doldurularak veya kasalara konularak satışa sunulur. Depoya konulacak soğanların iyice kurumuş olması ve üzerlerinde hastalık, zararlı fiziksel yaralanmaların olmaması gerekir. İyi kurutulmayan soğanlar kısa sürede sürgün vererek filizlenirler.