Coğrafi işaretli ürün · Van
Van Gölü’nün inci kefali başı kesilmeden temizlenir, unlu bulamaca batırılıp tandırda bütün pişirilir. Balıklar kuyruğundan duvara tutturulur veya kancaya asılır; kil tandırın kullanımı yöresel ustalık gerektirir.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Tandırda Van Balığı / Tandırda Van İnci Kefali nedir?
Tandırda Van Balığı / Tandırda Van İnci Kefali; Van Gölü’nde yaşayan ve sazangiller (Cyprinidae) familyasından olan inci kefali (Chalcalburnus tarichi) balığının, başı kesilmeden bütün halde tandırda pişirilmesi suretiyle üretilir.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Van Gölü’nün % 0,19 tuzluluk ve 9,8 pH derecesine sahip sularında yaşayan endemik bir balık türü olan inci kefali, Van balığı olarak da bilinir.
Yaklaşık olarak 20 cm boya ve 70 g ağırlığa sahiptir.
En fazla yedi yıl yaşar ve üç yaşında üremeye başlar.
Ağzın pozisyonu terminal olup, oldukça eğiktir ve fazla açılmaz.
Pullarla kaplı vücudunda, anal ve ventral yüzgeçler arasında pulsuz bir karın mevcuttur.
Gözleri oldukça büyüktür.
Bıyık yoktur.
Van ilinin mutfak kültürü içinde önemli bir yere sahiptir.
Kilin tercih edilmesinin en önemli sebebi ısıya dayanıklı olmasıdır.
Üretim tekniği ve ustalık
Balığın pişirildiği tandırlar kilden yapılmaktadır.
Ayrıca yöreye özgü kilden yapılan tandıra Van balığının kuyruğundan yapıştırılması ustalık gerektirir.
Vücut şekli fusiform olup, baş uzunluğu yaklaşık olarak bütün boyun 1/6 ‘sı kadardır.
Doku, renk ve tat özellikleri
Vücut rengi genelde parlak gümüşidir, sırtı koyu grimsi yeşil veya koyu gri renkte, karın kısmı parlak gümüşi renktedir.
Pulların üzerinde açık siyah renkte noktalar bulunduğundan parlaklıklarını yitirmişlerdir.
Sicilde tanımlanan balık türü
Sicil, Van Gölü’nde yaşayan inci kefalini sazangiller (Cyprinidae) familyasında Chalcalburnus tarichi adıyla tanımlar. Balık başı kesilmeden bütün hâlde tandırda pişirilir. Bilimsel ad burada sicildeki kayıt biçimidir.
Nasıl üretilir ve hazırlanır?
Malzemeler ve ölçüler
- 1 kg Van balığı (inci kefali)
- 300 g buğday unu
- 30 g tuz
- 200 ml su
Balığı hazırlama ve tandırda iki pişirme seçeneği
Van Gölü’nden elde edilen inci kefalinin başı kesilmeden iç organları temizlenir ve tuzlanarak 10 dakika süzülmeye bırakılır. Un, su ve tuz karıştırılarak bulamaç haline getirilir. Süzülen balıklar bulamaca batırıldıktan sonra kuyruklarından tandır duvarına yapıştırılır. Balığın gövde kısmının tandır duvarı ile temas etmemesine dikkat edilir. Temas etmesi halinde balığın gövdesi yanabilir. Bunun dışında ikinci bir pişirilmesi metodu da vardır.
Balıklar özel hazırlanmış kancaya yine kuyruklarından asılır ve tandırın içine sarkıtılır. Kızaran Tandırda Van Balığı / Tandırda Van İnci Kefalinin servisi, sıcak olarak yapılır.
Yöresiyle bağı nedir?
Üretimde, Van Gölü’nden elde edilen inci kefali balığı kullanılır. Bu sebeple Tandırda Van Balığı / Tandırda Van İnci Kefalinin tüm üretim aşamaları, belirtilen coğrafi sınırda gerçekleşir. Bu sebeplerle coğrafi sınır ile ün bağı bulunur. Tandırda Van Balığı / Tandırda Van İnci Kefalinin geçmişi eskiye dayanır.
Tescil ve denetim bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
1004 tescil numaralı Tandırda Van Balığı / Tandırda Van İnci Kefali mahreç işareti olarak 20 Ocak 2022 tarihinde tescil edilmiştir. Tandırda Van Balığı / Tandırda Van İnci Kefali ibareli sicil belgesinde gösterilen logo ve mahreç işareti amblemi, ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde yer alır.
Ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde kullanılamadığında, Tandırda Van Balığı ibareli logo ve mahreç işareti amblemi, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Sicildeki denetim düzeni
Denetimler; Van Ticaret ve Sanayi Odasının koordinatörlüğünde; Van İl Tarım ve Orman Müdürlüğü, Doğu Anadolu Aşçılar ve Pastacılar Federasyonu, Van Aşçılar ve Pastacılar Derneği ile Van Ticaret ve Sanayi Odası temsilcilerinden oluşan konuda uzman 4 kişilik denetim mercii tarafından yürütülür. Denetimler; düzenli olarak yılda bir defa, yapılır ayrıca gerek görülmesi ve şikâyet üzerine her zaman yapılır.
Denetimlere ilişkin raporlar, Van Ticaret ve Sanayi Odası tarafından düzenlenerek Türk Patent ve Marka Kurumuna gönderilir. Denetim mercii; üretimde kullanılan inci kefali balığının Van Gölü’nden temin edilmesini; üretim metoduna uygunluğu ve Tandırda Van Balığı ibaresi ile mahreç işareti ambleminin kullanımının uygunluğunu denetler.
Denetim mercii, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir.
Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
