Coğrafi işaretli ürün · Tokat
Tokat’ın Niksar ilçesinde yetiştirilir. Yörenin iklimi, toprağı ve yerel genetik kaynaklarıyla ilişkili ceviz, açık renkli içi ve yüksek iç oranıyla tanınır.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Niksar Cevizi nedir?
Niksar Cevizi, Niksar ilçesinde yetiştirilir. Sicilin tanımında yağ oranı %65 olarak belirtilir. Seçilmiş tiplerin fiziksel, kimyasal ve yağ asidi ölçümleri aşağıdaki tablolarda ayrı ayrı verilir.
Ayırt edici özellikleri
Meyvenin taze tüketilecek tiplerde çap ortalamasının 38,1 mm’den, kurutmalık tiplerde 29,1 mm’den büyük olması istenir. Meyve oval ve bir örnek; kabuklu meyve ağırlığı 10 g’dan, iç ağırlığı 5 g’dan ve iç oranı %50’den fazla olmalıdır.
İç meyve kabuktan kolay ve bütün çıkarılabilmeli; açık renkli ve dolgun olmalıdır. Kabuğun açık, parlak, düzgün ve kolay kırılabilen yapıda olması, iki parçanın sıkıca birleşmesi aranır.
Yağ asidi çizelgesinin devamı, aynı seleksiyonların altı ilave yağ asidini gösterir. Kaynağın çizgiyle gösterdiği hücreler korunmuştur.
Yağ asidi kompozisyonları — devamı
Sicil belgesinin 2. sayfasındaki değerlerdir. Kaynak alanları ve ölçü birimleri korunarak tablo halinde düzenlendi.
Seleksiyonların ilk yağ asidi grubu aşağıdaki çizelgede verilir.
Tablo-1: Sicildeki ölçü ve özellikler
Sicil belgesinin 2. sayfasında yer alan sicildeki ölçü ve özellikler, özgün satır ve sütun sırası korunarak aşağıda gösterilmiştir.
Seleksiyonların kimyasal bileşimi aşağıdaki çizelgede verilir.
Tablo-3: Sicildeki ölçü ve özellikler
Sicil belgesinin 3. sayfasında yer alan sicildeki ölçü ve özellikler, özgün satır ve sütun sırası korunarak aşağıda gösterilmiştir.
Sıcaklık ve işlem koşulları
Aşağıdaki tabloda seçilen ceviz tiplerinin yağ asidi kompozisyonları görülmektedir.
Sıcaklık ve işlem koşulları · 2
Ağaçta erken meyveye yatma, periyodisite göstermeme, verimlilik, sağlıklı gelişme, hastalık ve zararlılara dayanıklılık aranır. Düşük sıcaklıklara ve güneş yanıklığına direnç de seçim ölçütlerindendir.
Ceviz içinde bulunan total yağ miktarı kuru maddenin %70’inden çok olmamalıdır.
Ceviz ağacı -15 C,+ 38 C’ye kadar dayanıklılık gösterir.
Sıcaklık ve işlem koşulları · 3
Ceviz ağacı 100–150 sene gibi ömre sahiptir.
Tekniğine uygun tesis edilmiş bahçelerde ağaç başına verimi 50–60 kg olur.
Duyusal ve fiziksel özellikler
Ağacın erken meyveye yatması,
Meyve kabuğu açık ve parlak renkli, düzgün iki parçanın birbirine sıkıca yapışmış olması, ince olup kolayca kırılması gereklidir,
Tablo-2: Sicildeki ölçü ve özellikler
Sicil belgesinin 3. sayfasında yer alan sicildeki ölçü ve özellikler, özgün satır ve sütun sırası korunarak aşağıda gösterilmiştir.
Niksar Cevizi Nasıl Yetiştirilir?
Üretim yeri ve çevresi
Ceviz ağaçları; toprak bakımından seçici olmamakla beraber organik maddece zengin tınlı topraklardan hoşlanır. Taban suyu seviyesi 2,5–3 m’den yukarı çıkmayan, fazla su tutmayan gevşek, süzek alüviyal topraklar ideal toprak özellikleridir. Ceviz bahçesi aşılı fidanlarla tesis edilir. Sulama imkanı olmayan yerlerde çöğürler, arazideki yerlerinde yerleştirilip sonra aşılanırlar.
Dikim aralıkları zayıf topraklarda ve yamaç arazilerde 10 × 10 m veya 8 × 8 m kuvvetli, taban yerlerde ise dikim aralığı 8 × 8 m ve 9 × 9 m olarak ayarlanmalıdır. Niksar ilçemizde doğal ortamda yetişen ağaçlardan seçilen ağaçlar aşılanarak aşılı fidanlarla yetiştiricilik yapılmaktadır. Fidanlar 1.5 X 1.5 X1.5 metre boyutlarında açılan çukurlara dikilmektedir.
Kovanlar ve koloni bakımı
Çukurun dibine 100–150’şer gram süper fosfat ve potasyum sülfat gübreleri konulduktan sonra çukurdan çıkan toprağa yanmış hayvan gübresi karıştırılarak fidanlar aşı noktası dışarıda kalacak şekilde dikilmeli, yanına dikilecek hereğe bağlanmalıdır. Aşılı fidanlar 4–5 yaşından itibaren verime başlar. Damla sulama sistemi ile sulanan ceviz fidanlarında sulama miktarı ve sulama aralığı yaprak su potansiyelini ölçen aletlerle tansiyonometre aracılığı ile belirlenir.
Sıra arasında fiğ ve korunga gibi bitkilerin tarımı yapılabilir. Fidanlar dikimde 4–5 göz üzerinden budanırlar. İlk yılın kış budamasında doruk dal 180 cm’den kesilir. Doruk dalın tepe kısmına yakın boyunlu gözler koparılır. Seçilen ilk ana dalın altındaki kuvvetli sürgünlerde uç alma yapılır. 4 Tescil No: 177 Coğrafi İşaret: Niksar Cevizi
Döllenme özellikleri
Cevizlerde erkek ve dişi çiçekler aynı ağaç üzerinde ancak farklı yerlerde bulunmaktadır. Erkek ve dişi çiçeklerin çiçeklenme tarihleri farklıdır. Bu nedenle tozlayıcı çeşit kullanılır. Bütün ceviz çeşitleri birbirini döllemektedir. Fakat cevizlerde tozlanma problemleri erkek ve dişi çiçeklerin farklı zamanlarda açması ve olgunlaşması nedeniyledir.
Bu nedenle eğer cevizlerde tek çeşitle bahçe kurma yoluna gidilirse bir de bu çeşidin çiçeklenme durumu dikkate alınmamışsa o bahçeden düzenli meyve alınması büyük ölçüde mümkün olmayacaktır. İyi bir tozlanma ve döllenme sağlayabilmek için en az iki çeşit kullanılmalı, erken veya geç çiçek tozu veren çeşitler bir arada dikilmemelidir. Cevizler rüzgâr ile tozlanırlar.
Genç bahçelerde ağaçlar arasında iyi bir rüzgar dolaşımına imkan verecek şekilde aralık varsa çiçek tozu kaynağının 150–180 metre kadar uzak olması yeterli bir tozlanma için uygundur. Ağaçlar büyüyüp sıklaştığı zaman rüzgarın taşıdığı çiçek tozları ağaçlar arasında serbestçe dolaşamayacakları için tozlanacak ağacın çiçek tozu kaynağına uzaklığı en fazla 60–90 metre arasında olmalıdır.
Ürün Budaması
Ceviz ağaçlarında verimi artırmak üzere taç içerisini sıklaştıran fazla kalınlaşmamış dallar dipten, taç yüzeyini oluşturan dallar da 2–3 yıllık dal seviyelerinden budanarak seyreltilmelidir. Ürün budamasında daima çıkarılan dalın kalınlığının bırakılan daldan ince olmasına özen gösterilmelidir.
Hasat özellikleri
Eylül-Ekim aylarında hasat edilir.
Dönem ve süreler
Kış soğuklama süresi
Niksar Cevizi 800–1800 saat soğuklama ihtiyacı gösterir.
Üretim yeri ve coğrafi bağ
Niksar cevizinin Niksar coğrafyası ile özdeşleşmesine neden olan faktörler; bölgeye özgü ekolojik koşullarda sulama suyu kalitesinin yüksek olması, topraklarının kirlenmemiş ve organik tarım için elverişli olması, çiçeklenmeden meyve hasadına kadar geçen dönem içinde uygun iklim koşullarına sahip olması, Niksar ilçesinde yetiştirilen cevizlerin genetik olarak meyve kalitelerinin çok yüksek olmaları, Niksar Cevizini değerli kılan özelliklerdir.
Nasıl sunulur ve kullanılır?
Niksar Cevizinin diğer cevizlerden farklı olmasına yol açan en önemli nedenler yöreye özgü nitelikler taşıması, tüketim ve gıda endüstrisinde aranan üstün özelliklere sahip olmasıdır.
Tescil ve Denetim Bilgileri
Niksar Cevizi coğrafi işareti etiketleme yoluyla kullanılır.
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
177 tescil numaralı Niksar Cevizi menşe adı olarak 17.12.2013 tarihinde tescil edilmiştir. Coğrafi işaret koruması 17.05.2011 tarihinden itibaren geçerlidir. Tescil ettiren kurum kimliği: Niksar Ticaret ve Sanayi Odası.
Sicildeki denetim düzeni
Niksar Ticaret ve Sanayi Odası’nın koordinatörlüğünde; Gaziosmanpaşa Üniversitesi Ziraat Fakültesi, Tokat İli Gıda Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğü, Niksar Belediyesi, Niksar İlçe Gıda Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğü’nden tahsis edilecek konusunda uzman birer üye olmak üzere toplam dört kişilik komisyon tarafından denetim işlemleri yürütülecektir.
Denetim komisyonu; Niksar Cevizi’nin ayırt edici özelliklerinin kontrolünü ve coğrafi işarete konu ürünün üretim metoduna uygun olarak üretilip üretilmediğini ve coğrafi işaretin kullanımını denetler. Coğrafi işaretin kullanımına ilişkin denetimi yılda bir kez düzenli olarak, ihtiyaç duyulduğunda ve şikâyet üzerine ise her zaman yapılabilecektir.
